Schuttevaer

Zoet, Zout & Zakelijk
Schuttevaer Premium

Advies voor shortsea: ‘Wacht met nieuwbouw'

Hengelo (O) [update]

Een afnemende capaciteit en een toenemend ladingaanbod verbeteren gestaag de rentabiliteit van de Europese shortsea-sector. Toch is de overcapaciteit nog niet uit de markt. Voor verder herstel kunnen Europese reders hun nieuwbouwplannen beter nog even in de ijskast laten staan.

1 / 2
De vrachtenmarkt laat een verbetering zien. (Afbeelding NMT)

De vrachtenmarkt laat een verbetering zien. (Afbeelding NMT)

  • Shortsea-sector surft mee op economisch herstel

  • Eerder slopen vanwege ballastwaterproblematiek

Door Hans Heynen
Dat stelde de Groningse onderzoeker en scheepvaarteconoom Johan Wagelaar op de 24 mei gehouden Netwerkbijeenkomst van Netherlands Maritime Technology (NMT) in Hengelo. ‘Het bruto tonnage van de Europese shortsea-vloot daalde tussen oktober 2014 en maart 2018 met 9,5% en in de droge bulk zelfs met 15%. Er zijn meer schepen gesloopt en naar niet-Europese landen verkocht dan nieuwe bijgekomen. Wel is het zo dat een deel van de 300 aan niet-Europese bedrijven verkochte schepen hier nog gewoon actief is.' 

Groeiende vraag
De groeiende vraag naar tonnage in de shortsea-sector wordt gedreven door de economische groei in de Europese Unie. ‘Wel is het effect minder geworden. Vroeger groeide de shortsea 2 tot 3% bij een economische groei van 1%', zegt Wagelaar.  ‘Nu gaat dat meer gelijk op. Maar iedereen verwacht dat de groei aanhoudt, zei het minder dan afgelopen jaar. Maar met 1,5 tot 1,75%  per jaar heb je nog steeds een behoorlijke groei. Wanneer je dan nog even op de rem trapt bij de nieuwbouw, gaan de prijzen verder omhoog en maken de reders weer winst. Want de overcapaciteit is minder, maar hij is nog niet weg.' 

Mislukt
Groei door het afsnoepen van marktaandeel van andere modaliteiten, met name het wegvervoer, blijkt zeer lastig te realiseren. ‘Ik kreeg onlangs een rapport van de Europese Commissie onder ogen dat concludeert dat daar niet veel aan te doen is', zegt Wagelaar. ‘We hebben veel Europese programma's gehad, zoals "Motorways of the Seas". Het commissierapport stelt nu dat dit weinig of niets heeft geholpen. Er is veel geld gegooid in de ontwikkeling van nieuwe lijnen, maar wanneer de subsidie stopt worden ze weer opgeheven. Ze zijn kennelijk niet uit zichzelf levensvatbaar. Aan de andere kant staan er nog veel redelijke wensen op het lijstje van de reders om de shortsea te stimuleren, zoals de "Single Maritime Window" om het vervoer tussen zeehavens van de Europese Unie te versimpelen. Uit vergelijkingen blijkt dat een schip daarvoor 13 transacties moet verrichten, terwijl een vrachtwagen met één documentje toe kan.' 

Brexit-effect
De naderende Brexit kan grote impact hebben op de shortsea-activiteiten, met name in Nederland en België. ‘Shortsea-schepen vervoeren jaarlijks 313 miljoen ton goederen van en naar Groot-Brittannië', zegt Wagelaar. ‘Meestal via West-Europese havens. Dan hebben we het dus over Nederland en België. Wanneer een harde Brexit grote impact heeft op de volumes - en dat zou best eens kunnen - heeft dat voor Nederland en de shortsea-sector nare consequenties. Wanneer je in Engeland net zoveel formaliteiten moet vervullen als in Verweggistan, kost dat tijd en geld. Schepen liggen langer stil, goederen worden later gelost, invoerrestricties, dat soort effecten. Een douane-overeenkomst, waarbij de huidige faciliteiten voor import en export blijven bestaan, zou voor ons dan ook buitengewoon prettig zijn.'

Punt is dat de EU dan vergelijkbare afspraken over vrij verkeer van personen wil maken en de afschaffing daarvan was voor veel Britten juist de reden om voor de Brexit te stemmen.

Ballastwaterverdrag
Vanaf september 2019 moeten zeeschepen vóór hun volgende vijfjaarlijkse keuring een ballastwaterreinigingsinstallatie aanschaffen. De kosten daarvan, inclusief montage, worden geschat op 300.000 tot 400.000 euro per schip. Veel reders zitten na een jarenlange crisis krap bij kas en zijn nog bezig om betalingsachterstanden weg te werken of noodkredieten af te lossen. Dan is dit een moeilijke horde. ‘Wanneer een reder 40 schepen heeft gaat het om 12 tot 16 miljoen euro. Dat moet je wel weer opvaren. Ik kan me voorstellen dat eigenaren schepen eerder dan gepland laten slopen', zegt Wagelaar. ‘De overgangsperiode is wel vrij lang (september 2019 tot september 2024), wat het mogelijk maakt de uitgaven te spreiden. Ik heb geprobeerd het effect te berekenen. Per ton vervoerde vracht stijgen de kosten met 0,34 euro voor een 15 jaar oud schip. In Noordwest-Europa levert een ton al snel 14 tot 15 euro op. Dan is 34 cent  substantieel, maar niet onmogelijk. En iedereen moet het doen.'

Leasen
Veel reders denken dat de ballastinstallaties in de toekomst goedkoper worden en wachten af. ‘Maar wanneer je de werven spreekt hoor je een heel ander geluid. Zij denken dat de prijs gaat stijgen wanneer iedereen straks tegelijk aan de werf komt.'

Wanneer werven de installaties met een financiering aanbieden, met steun van een nationale kredietgarantie, wordt het makkelijker voor reders. ‘Dat zijn interessante opties. Een aantal leveranciers van ballastwatermanagementsystemen biedt ze al aan met een kredietgarantie van de overheid. Dan krijg je een soort leaseconstructie en hoef je niet in één keer 400.000 euro op tafel te leggen. Voor werven levert de inbouw potentieel een geweldige pluk werk op.'

Stookolie
Dat geldt ook voor de inbouw van scrubbers. Zonder scrubber moeten op stookolie varende schepen in 2020 wereldwijd overschakelen op brandstof met maximaal 0,5% zwavel. ‘Voor shortsea-schepen die vooral in de SECA-gebieden van Noordwest-Europa toch al op gasolie met 0,1% zwavel varen, maakt het niet veel verschil. Maar veel shortsea-schepen varen richting Frankrijk, Spanje, de Middellandse Zee en de Zwarte Zee. Die varen nu nog grotendeels op stookolie en scrubbers zijn zeer kostbare installaties. Die moet je terugverdienen vanuit de hoop dat stookolie substantieel goedkoper blijft, maar hoe groot dat verschil straks werkelijk is weet je niet. Het kan ook dat oliemaatschappijen de productie van stookolie verminderen wanneer de vraag daalt.'

Reacties

Om te reageren op dit bericht moet u ingelogd zijn. Klik hier om in te loggen. Indien u nog geen account heeft kunt u zich hier registreren om te kunnen reageren op Schuttevaer.nl. Uw reacties worden altijd ondertekend met uw volledige persoonsnaam.

Er zijn nog geen reacties op dit artikel.

Lees ook