Infrastructuur en onderhoud

Miljoenennota: Dit gaat er gebeuren op de vaarwegen in 2023

Veel vaarwegprojecten kampen ook volgend jaar met vertraging en budgettekorten. Dat blijkt uit het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT), dat op Prinsjesdag werd gepubliceerd. Onder meer de stikstofproblematiek en de gevolgen van de Coronacrisis hebben voor verstoringen gezorgd in de plannen van het Rijk. Wat gaat er wel en niet gebeuren in 2023 aan de vaarwegen?

Het is het duurste project op de vaarwegen in het MIRT: de aanleg en exploitatie van de Zeesluis IJmuiden. Foto ANP

Ligplaatsen Amsterdam-Lemmer

Op de vaarweg Amsterdam-Lemmer is al tijden een tekort aan ligplaatsen. Het ministerie probeert al sinds 2014 dit probleem aan te pakken binnen het MIRT en verhoogde het budget voor 2023 met een miljoen. Een gewenste oplossing zou zijn om het aantal ligplaatsen bij de Oranjesluizen en Houtribsluizen uit te breiden of te verbeteren. Maar de stikstofproblematiek gooit hier roet in het eten. Het project zit vast in de plannings- en studiefase. Voor de verdere uitwerking moet eerst duidelijk worden of en wanneer er stikstofruimte is.

De vaarweg Amsterdam-Lemmer moet ook worden uitgediept voor klasse Vb-schepen. Dit gebeurt via zandwinconcessies.

Wilhelminasluis Zaandam

Een ander langlopend dossier is de vernieuwing van de Zaanse Wilhelminasluis tot een volwaardige klasse Va-schutsluis. Daarbij hoort ook de renovatie van de Wilhelminabrug, Beatrixbrug en Zaanbrug. Sinds 2018 liep er een arbitragezaak tussen de provincie Noord-Holland en aannemer Heijmans over tekortkomingen in het projectontwerp. Deze zaak werd dit jaar afgehandeld en volgens de planning zou het hele project volgend jaar klaar moeten zijn.

Energiehaven IJmuiden

De laatste ontwikkeling rondom de nieuwe Energiehaven in IJmuiden is dat er eind 2020 27,6 miljoen euro is overgeheveld van het beschikbare budget naar de regio. Met dit geld moet de regio een baggerdepot saneren en een werkhaven aanleggen voor offshore wind-werkzaamheden. Deze nieuwe zogenoemde lichterlocatie voor het sluizencomplex in IJmuiden komt voor het terrein van Tata Steel te liggen.

Zeesluis IJmuiden

De zeesluis bij IJmuiden, met de toepasselijke naam Zeesluis IJmuiden, is 26 januari van dit jaar in gebruik genomen. De 26 jaar durende exploitatiefase van het contract is op dat moment ingegaan. Met het project is in 2023 1,2 miljard euro gemoeid.

Vaarweg IJsselmeer-Meppel

Ook de verbreding en verdieping van de vaarweg IJsselmeer-Meppel voor klasse Va/Vb-schepen ligt stil door een tekort aan stikstofcapaciteit.

Volkeraksluizen

Voor het drukste sluizencomplex van Europa komt meer geld vrij. Voor aankomend jaar is er acht miljoen euro bijgekomen, wat het totale budget op 165 miljoen euro brengt. Hiermee moet de wachttijd voor schippers worden verminderd en moet tussen 2025 en 2030 een extra sluiskolk worden gebouwd. Ook dit project ligt stil door gebrek aan stikstofruimte.

Ligplaatsen Beneden-Lek

Op de Beneden-Lek tussen Krimpen aan de Lek en Vianen is slechts één ligplaats beschikbaar. In 2016 is daarom begonnen met de aanleg van acht overnachtingsplaatsen bij het veer Bergstoep en de bestaande overslagkade. Deze moeten in 2023 gereed zijn. Het project werd vertraagd door de aanleg van walstroom, extra flora- en faunaonderzoek en vergunningprocedures.

Nieuwe Sluis Terneuzen

Ook de bouw van de Nieuwe Sluis in Terneuzen heeft fikse vertraging opgelopen. De verwachte opleverdatum was in maart 2023, maar dit is onhaalbaar geworden als gevolg van de Coronacrisis, de aanwezigheid van PFAS en de vondst van voorwerpen in de grond. Het ministerie heeft nog geen nieuwe datum voor de opening van de sluis. Wel is het projectbudget verhoogd naar 1,058 miljard euro met een Nederlandse bijdrage vanuit het Covid-fonds van 30 miljoen.

Modernisering Maasroute

Het grootschalige project om de vaarweg van ‘s-Hertogenbosch naar Maastricht te verdiepen en verbreden kost meer tijd en geld. Voor dit project moet een diepgang van 3,50 meter op de noord-zuidverbinding Weurt-Ternaaien worden gerealiseerd. Op het traject Weurt-Born moet de doorvaarthoogte 9,10 meter worden en op de trajecten Grave-Lith en Born-Ternaaien wordt deze hoogte 7 meter. De bocht bij Elsloo wordt verruimd en er komen twee passeervlakken op het Julianakanaal.

Pas in 2027 worden deze projecten afgerond, terwijl dat eerst in 2023 zou gebeuren. Ook is er een budgetverhoging van 28 miljoen euro, naar een totaal kostenplaatje van 776 miljoen euro.

Wilhelminakanaal Sluis II

Ook Sluis II op het Wilhelminakanaal zal niet in 2023 in gebruik genomen worden. Pas in 2025 kunnen de eerste klasse IV-binnenvaartschepen hier passeren. Het budget is opgehoogd met vijf miljoen om de kostenstijging op te vangen en als gevolg van nieuwe stikstof-eisen.

Bovenloop IJssel

De verruiming van de rivier vanaf de IJsselkop tot Zutphen krijgt voor aankomend jaar een budget van 39 miljoen euro. Wel is 0,7 miljoen euro vanuit het budget overgeheveld aan een ander project.

Toekomst Waal

De vaargeul op de Waal wordt verdiept, bij Haaften werd de invaart verbreedt en werden bestaande ligplaatsen verlengd. Ook werd in 2014 besloten een overnachtingshaven bij Lobith aan te leggen. Dat zou gaan in twee fases: de eerste bestond uit modernisering van de bestaande haven Tuindorp en de tweede fase was de aanleg van een nieuwe haven in de Beijenwaard bij Spijk. Tuindorp werd in 2017 opengesteld en vanaf 2021 is begonnen met de aanleg van de nieuwe haven bij Spijk. Deze moet in 2024 in gebruik worden genomen. In 2022 werd een onderzoek naar de behoefte aan ligplaatsen op het traject Haaften-Lobith afgerond. Of die nieuwe ligplaatsen er komen, wordt nog besloten.

Twentekanalen

De tweede fase van de verdieping van de Twentekanalen gaat 194 miljoen kosten. Voor 2023 werd het budget verhoogd met 12 miljoen om een technisch probleem bij het slaan van nieuwe damwand op te kunnen lossen. Ook is zes miljoen euro bij het budget gerekend voor overige extra kosten en is er CEF-subsidie ontvangen. In 2023 moet het project zijn afgerond.

Kornwerderzand

Het Rijk draagt 113 miljoen euro bij aan de nieuwe sluis Kornwerderzand in de Afsluitdijk. De totale kosten zijn geraamd op 215 miljoen, waarvan het bedrijfsleven 26,5 miljoen euro moet bijdragen. De provincie Friesland wil dit laatste bedrag voorschieten om het project vlot te trekken. De huidige bruggen moeten in 2025 zijn vervangen. Voor de geulen en de sluis is afgesproken dat deze uiterlijk in 2028 klaar moeten zijn.

Vaarweg Lemmer-Delfzijl

De vervanging van acht bruggen op de vaarweg Lemmer-Delfzijl is vooralsnog onhaalbaar. Daarom is prioriteit gegeven aan vervanging van de bruggen in Kootstertille, Spannenburg, de Gerrit Krolbrug en Paddepoelsterbrug. De overige bruggen worden aangepakt als er genoeg budget voor is. Voor budgetjaar 2023 staat vier miljoen euro minder gereserveerd voor het project met een totaalbudget van 233 miljoen.

In 2023 wordt begonnen met de aanleg van een nieuwe Paddepoelsterbrug. De Gerrit Krolbrug en Spannenburg-brug volgen in 2024, net als die in Kootstertille. Van 2024 tot 2027 worden de bruggen opgeleverd. Elk van de bruggen krijgt een budget van circa 70 miljoen.

Lees ook:

Na acht jaar mogelijk oplossing voor financiering Kornwerderzand

Groeipotentie aan de waterweg: de 30 grootste havens en terminals en de tien grootste stijgers