Schuttevaer

Zoet, Zout & Zakelijk

In levensgevaar door ladinggas

AMSTERDAM

Dertien binnenvaartschepen en vier duwbakken hebben vorig week Oekraïense zonnebloemschrootpellets (sunpellets) geladen uit de bulkcarrier Smarta in de Amsterdamse haven. Met de partij in de Fox, het schip van André en Vanessa de Waardt, ging het gruwelijk mis. Ernstig vergiftigd door fosfine (rattengif) uit de lading werd het schipperspaar woensdagavond 4 december in Nieuwegein van boord gehaald. Ook vijf andere schepen werden stilgelegd.

1 / 2
Aanvankelijk werd gedacht aan koolmonoxidevergiftiging, maar metingen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) wezen uit dat de opvarenden van de Fox door een giftige stof in de lading onwel waren geraakt. (Foto RIVM)

Aanvankelijk werd gedacht aan koolmonoxidevergiftiging, maar metingen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) wezen uit dat de opvarenden van de Fox door een giftige stof in de lading onwel waren geraakt. (Foto RIVM)

  • Hoge concentratie fosfine in sunpellets uit zeeschip Smarta 
  • Op meer schepen kans op gezondheidsklachten

Door Dirk van der Meulen

André en Vanessa zijn met hartklachten opgenomen op de intensive care van het ziekenhuis in Nieuwegein en later overgebracht naar het Universitair Medisch Centrum Utrecht. Hun toestand was dagen daarna nog zeer zorgelijk, vertelde vader Wim de Waardt uit Ouderkerk aan de IJssel zaterdag in het AD. ‘We maken ons grote zorgen over hoe dit moet aflopen.’

In de reacties in de binnenvaart overheerst de zorg om beide collega’s, naast angst bij het aannemen van een volgende reis veevoeder. ‘De veiligheid is in het geding, op een manier waar wij als schippers geen enkele controle over hebben’, reageert een schipper op Schuttevaer.nl. Op sociale media circuleren berichten over een gemeten gasconcentratie van 15 ppm fosfine, waar dat maar 0,2 ppm mag zijn.

Koninklijke BLN-Schuttevaer reageert met medeleven naar het schipperspaar en stelt: ‘Veiligheid is een belangrijk thema in de binnenvaart. Vooralsnog wachten wij onderzoeksresultaten van de Inspectie SZW en anderen af. Voor nu heeft het welzijn van getroffenen prioriteit.’

‘Laat u testen!’

De Algemeene Schippers Vereeniging (ASV) roept schippers die te maken kregen met deze lading sunpellets op: ‘Laat u testen! Ook schippers met “slechts” 3 ppm fosfine in de lading lopen het risico op grote gezondheidsproblemen.’

In een bericht op Facebook verwijst de schippersbond naar uitspraken van chemicus Atie Verschoor, expert in containergassen. Hoewel zij de ins en outs van de zaak niet kent, durft ze de stelling aan dat veel, zo niet alles, moet zijn misgegaan: ‘Dit had nooit mogen gebeuren. Ik weet niet wat er heeft gefaald, maar de protocollen zullen niet zijn gevolgd.’ Wat de situatie waarschijnlijk verergerde, is het mistige, regenachtige weer. ‘In een vochtige omgeving is het gas beduidend actiever.’

Metingen

De opvarenden van de Fox werden door de brandweer op de Lek bij de Lekdijk Oost in Nieuwegein van hun schip gehaald. Aanvankelijk werd gedacht aan koolmonoxidevergiftiging, maar metingen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) wezen uit dat ze door een giftige stof in de lading onwel waren geraakt.

De Inspectie SZW (Arbeidsinspectie) nam de zaak hoog op. Samen met andere overheidsdiensten werd uitgezocht welke schepen er nog meer mee te maken kregen. Volgens een woordvoerder zijn, binnen de mogelijkheden van de inspectie, op vijf schepen de werkzaamheden in machinekamer en stuurhut stilgelegd en is de opvarenden ook het verblijf in de woonruimtes ontraden. Sommige schippers hadden zelf al een veilig heenkomen aan de wal gezocht toen ze zich ’niet helemaal lekker’ voelden. Een enkeling was al weer leeg of er bleek na een gasmeting niets aan de hand.

Verschrikkelijk incident

Alle schepen hadden geladen uit de Smarta in de Suezhaven in opdracht van Peterson, bleek uit een telefonische rondvraag van de redactie Schuttevaer. ‘Gelet op de ernst van de situatie, gaan onze gedachten uit naar het getroffen echtpaar, hun familie en vrienden’, zegt een woordvoerder van Peterson op vragen van de redactie. ‘Net als u en uw lezers, willen wij ook graag weten wat de ooraak is van dit verschrikkelijke incident. Inmiddels zijn overheidsinstanties een onderzoek gestart en wij zullen hieraan, indien gevraagd, onze volledige medewerking verlenen.’

Peterson was volgens de woordvoerder betrokken bij de lossing van de Smarta als bevrachter en als ladingcontroleur. ‘Controleur voor de kwaliteit en het gewicht van de lading, niet of er gas in de lading zat.’

Er komen vaker zeeschepen aan in Amsterdam waarbij de lading gegast is met fosfine. Hiervoor is een protocol opgesteld dat gevolgd dient te worden. De woordvoerder verwijst voor het protocol naar Port of Amsterdam.

Plan van aanpak

Een woordvoerder van de havendienst zegt dat onderzocht wordt of het plan van aanpak volledig is gevolgd. Metingen werden gedaan door Ruvoma, een gecertificeerd, onafhankelijk bureau. ‘Als havenbedrijf gaan wij af op de expertise van de gassingsleider.’  Hoe hoog de gemeten waarden op de Smarta precies waren, kan de woordvoerder niet zeggen. ‘Het was bij binnenkomst in elk geval boven de grenswaarde. Vandaar dat het schip acht dagen in de haven heeft gelegen totdat er onder de grenswaarde werd gemeten en Ruvoma op 3 december de lading vrijgaf.’

De havenmeester doet onderzoek naar het voorval. ‘Ook het onderzoek door de bevoegde instanties is in volle gang naar wat er heeft plaatsgevonden en wat de oorzaak van het tragische ongeval is.’

GMP+ International, een certificatieschema voor de keten van gezonde diervoeders (ook binnenvaartschepen), was volgens een woordvoerder geïnformeerd dat de betreffende ladingen zonnebloemschrootpellets (sunpellets) vrijdag nog waren geblokkeerd. De organisatie doet geen mededeling over individuele bedrijven.

Wat is fosfine?

Fosfine is een zeer giftig gas dat voor voor ongediertebestrijding door middel van gassing wordt gebruikt in allerlei gesloten ruimtes. Het gas zelf is kleurloos, geurloos en brandbaar en al in vrij lage concentraties dodelijk.

Fosfine wordt in het lichaam opgenomen door inademen. Als het gas vrijkomt, bereikt het zeer snel een concentratie in de lucht die gevaarlijk is voor de gezondheid.

Bij gassingen tegen ongedierte wordt fosfine (PH3) vaak gebruikt in de vorm van aluminiumfosfide- of magnesiumfosfidekorrels, waaruit bij contact met water uit de omgevingslucht gedoseerd fosfine vrijkomt, door hydrolyse van het metaalfosfide. Deze korrels bevatten ook andere chemische stoffen waaruit ammoniak ontstaat, wat helpt om de kans op spontane ontsteking of explosie van het fosfinegas te verminderen. De korrels bevatten onder andere ook methaanthiol om het gas een ruikbare knoflookgeur te geven om voor de aanwezigheid in de lucht te waarschuwen.

Reacties (7)
  • R.A. Steenbergen

    We dwalen af van de trieste situatie en ik wil me er niet over uitlaten of men het nieuws dezes in een doofpot probeerde te houden.
    Wel ben ook ik van mening dat de Schuttevaer-website eigenlijk een abonnement niet waard is. Ruijtenberg noemt het ‘de website vullen met ANP-berichten’. Als ik bij NOS of AD of Nieuwsblad Transport verneem dat er iets in de scheepvaart gebeurd is, ga ik naar schuttevaer.nl omdat je verwacht dat daar gedetailleerder nieuws staat. Maar nee, vaak is het bijna letterlijk hetzelfde stukje als in de landelijke media. Inclusief de domme walrotten-uitdrukkingen!! Zelfs die wijzigen ze niet.
    N.a.v. het fosfine-voorval was D. van der Meulen vorige week op NPO Radio1 (of zoiets). Toen hem werd gevraagd of er nog nieuws was aangaande de patiënten (en dergelijke vragen) was het antwoord: Op sociale media lees ik dat….
    Ja dat kon iedereen lezen, daarvoor hoeft geen hoofdredacteur van een vakblad voor de radio te komen. Je verwacht van deze krant dat er meer en professioneler nieuws is. En dan lees je in Het Parool een veel uitgebreider verslag, omdat de mensen van Het Parool contact hadden met de vader van de schipper van de Fox. DAN zit je dichtbij de bron voor nieuwsgaring.
    En enkele dagen later lees je weer op Het Parool dat er kamervragen over de fosfine-kwestie gesteld gaan worden. Weer niet op Schuttevaer.
    Het lijkt me schande voor Schuttevaer dat keer op keer het nieuws in andere media eerder en soms zelfs uitgebreider is dan op schuttevaer.nl. En dat het verder (misschien iets te cru gezegd) kopiëren en plakken is om het op schuttevaer.nl te krijgen.
    Van der Meulen zegt dat ze d’r best doen om het beste binnenvaartvakblad te zijn. Maar zo lang Schuttevaer achteraan loopt met het nieuws en geen gedetailleerder nieuws heeft dan andere media laat het nog heel wat te wensen over.
    Bel als Schuttevaer vaker zelf naar een Veiligheidsregio, naar politie of brandweer of KNRM voor verslaggeving.
    Anderzijds misschien ook een tip voor politie e.d. om bij ongevallen altijd zelf contact op te nemen met Schuttevaer, zodat ze sneller op de hoogte zijn.

  • Rienk Abrahamse

    Geachte heer Ruijtenberg.
    Het is niet gelopen zoals u weergeeft. Vrijdagmorgen komen bij mij Whatsapp berichten voorbij van collegas, waarin staat o.a. veevoeroverslag, rattengif, schipper op I.C. en de namen van drie schepen. Ik schrijf Dirk van der Meulen en vraag of hij al op de hoogte is, en geef aan dat het volgens mij ernstig is. Twee uur later schrijft Dirk dat hij met het onderzoek bezig is, en al verschillende schippers heeft gesproken. Zijn eerste bericht geeft aan feiten vanuit de schipperij. De verlader, controleur en ILT geven allen geen reacties
    Daarnaast heb ik dezelfde berichten doorgegeven aan een journalist, die heeft NRC op de hoogte gebracht, die zaterdag een artikel bracht, waar Dirk van der Meulen wordt geciteerd, wat hij aan feiten heeft. Daarna is NRC en ook NOS verder gegaan met deze zaak, omdat zij het ook als zeer ernstig zien. Schuttevaer heeft steeds daarna nog bericht als er nieuwe feiten waren. Maar idd misschien moet de internetsite meer duidelijk onderscheid maken met onderwerpen die belangrijk zijn en zaken van minder belang.

  • J.D. Ruijtenberg

    Dirk van der Meulen /redactie,
    Ik heb een mail van u gekregen en daar wil ik wel op reageren, maar niet op de mail.
    Ik werk namelijk niet mee, om dit in een onder onsje ,via de mail onder het tapijt te vegen.
    In deze is in de eerste dagen van dit voorval al genoeg geprobeerd om het onder het tapijt te vegen.
    Meneer van der Meulen, zou het niet zo kunnen zijn dat u al 2 dagen lang op de hoogte was van het voorval en u weigerde er een item van te maken?
    Toen heel de Nederlandse pers er aandacht aan begon te geven u ook niet meer kon weigeren er een artikel aan te wijden?
    Toen schreef u een artikel wat minimaal was.
    En dan laat de redactie het met de hoogst mogelijke spoed op de website uit het nieuws zakken.
    Dat geeft geen vertrouwen in objectief nieuws.
    Zou het dan niet zo kunnen zijn dat er dan andere krachten in het spel zijn die u onderdruk zetten om dat zo te laten lopen?
    Maar u had zich anders moeten gedragen.
    Op het moment dat u dit ernstige bericht binnen kreeg, had u moeten handelen.
    U heeft een groot internet platform om schippers te bereiken.
    En daar had u een soort van amber alert uit moeten laten gaan.
    Er waren nog meer schepen onderweg met dat veevoeder dat met gas besmet was.
    En nu zijn er gelukkig op het eerste oog niet meer slachtoffers gevallen.
    Maar als dat wel het geval was geweest, zou het dan niet zo kunnen zijn dat u dan toch een beetje verantwoordelijk bent?
    In ieder geval zou ik me wel verantwoordelijk voelen.
    In de mail naar mij schrijft u dat u geen tijd heeft.
    Ik snap niet dat u bij zo’n voorval geen tijd hebt.
    U heeft wel tijd om een mail naar mij te schrijven.
    Dus dat u geen tijd hebt, lijkt me bij deze geen steekhoudend argument.
    Maar als u en de redactie een volwassen krant waren geweest, dan had je een journalist vrij gemaakt .
    En dan had je een journalistiek onderzoek gaan doen, hoe deze beerput in elkaar steekt.
    En wat je ook mag verwachten van een betaal krant.
    Maar u hebt geen tijd en hoogstwaarschijnlijk ook geen geld.
    Maar dat geld zal wel een probleem blijven, als je je krant blijft vullen met ANP berichten.
    Ik zou zeggen: word een keer een volwassen krant die oog heeft voor de varende lezer waar u krant voor bedoeld is.
    En dan komt het misschien ook wel goed met het geld en de tijd.
    Groetjes Jaring Ruijtenberg.

  • Dirk van der Meulen / redactie Schuttevaer

    Voor de volledigheid hieronder mijn e-mail aan Jaring Ruijtenberg, woensdag 11 november 2019, 14:40 uur:

    Beste Jaring Ruijtenberg,

    Op Schuttevaer.nl reageerde je met

    […zie de reactie…]

    Dat is geen prettige mededeling voor onze redactie, best pijnlijk eigenlijk.
    Als Schuttevaer-abonnee wil je – terecht – waar voor je geld. Wij doen zeven dagen per week ons best voor je om het beste binnenvaartvakblad te maken en elke dag de website actueel te houden. Dat blijft mensenwerk, dus faalbaar. Om te weten wat nuttig en nodig is, stellen we reacties van onze lezers en abonnees zeer op prijs.

    Wat de verslaggeving over het fosfine-drama (‘In levensgevaar door ladinggas’) betreft, kan ik je verzekeren dat ik geen krachten ervaar die dit nieuws niet gepubliceerd willen hebben. Wij zijn als redactie volstrekt onafhankelijk in de selectie van het nieuws, van welk nieuws dan ook. Er zijn wel praktische omstandigheden, zoals dagen die niet meer dan 24 uur tellen, bronnen die – zelfs voor ons – niet altijd toegankelijk zijn en de verplichting die we als journalisten voelen om nieuws op betrouwbaarheid te toetsen.

    Als je niettemin redenen hebt om aan te nemen dat er partijen zijn die ons beletten het nieuws journalistiek onafhankelijk te publiceren, hoor ik die graag. En als er iets schort aan ons nieuws, of als je de behoefte voelt iets toe te voegen, mag me altijd bellen, mailen of appen. Ik ga daarover graag met je in gesprek.

    Groeten uit Deventer/NL,

    Dirk van der Meulen
    hoofdredacteur / brandmanager Maritiem
    Schuttevaer / VAART! / SWZ Maritime
    Cluster Maritiem
    http://www.promedia.nl
    Mr. H.F. de Boerlaan 24b | 1e etage | 7417 DA Deventer
    T +31 (0)570 581 004 |
    M +31 (0) 6 53 596 496
    E dirkvandermeulen@schuttevaer.nl

  • J.D. Ruijtenberg

    Nou meneer J Blonk u bent niet te negatief gestemd.
    Maar het is gewoon waarheid.
    Er zijn krachten die dit nieuws niet gepubliceerd willen hebben.
    En de schuttevaer redactie gaat daar in mee.
    En de betaler van de krant is onder geschikt.

  • J. Blonk

    Ik kan mij toch niet voorstellen dat dit item niet het meest gelezen item is in de binnenvaart, maar je moet er naar zoeken om het te vinden!
    Ik vind dit één van de meest ingrijpende nieuwsitems van mijn 26-jarig ondernemersbestaan omdat dit nog nooit zo voorgekomen is en het goed mogelijk mogelijk is dat dit vaker gaat gebeuren. De veiligheid is in het geding op een manier waar wij als schippers geen enkele controle over hebben.
    Het betekent simpelweg dat je rekening dient te houden met een dergelijke situatie bij het aannemen van een reis graan uit een zeeboot.
    Als dat geen (rampzalig) nieuws is, dan weet ik het niet meer.
    Ik krijg nu het gevoel dat er partijen zijn die dit uit het nieuws willen houden, maar hopelijk ben ik te negatief gestemd en heeft het hele item weinig interesse in de binnenvaart. Ik kan het mij niet voorstellen!
    Jan Blonk
    Ms Princess

  • Redactie Schuttevaer

    Het nieuws gaat door. ‘Meest gelezen’ (een automatisch samengestelde rij veel aangeklikte berichten) staat altijd iets lager rechts op de openingspagina.

  • Om te reageren op dit bericht moet u ingelogd zijn. Klik hier om in te loggen. Indien u nog geen account heeft kunt u zich hier registreren om te kunnen reageren op Schuttevaer.nl. Uw reacties worden altijd ondertekend met uw volledige persoonsnaam.