Platform Zero Incidents registreert 3600 incidenten

Bewust worden van de mogelijke gevaren aan boord, die met elkaar bespreken en er vervolgens iets aan doen. Dat klinkt eenvoudig, maar is dat niet altijd. Het Platform Zero Incidents (PZI) probeert dat voor elkaar te krijgen door incidenten in kaart te brengen om ervan te leren. In vijf jaar tijd registreerde het platform 3600 incidenten.

Maurits van der Linde wil als programmamanager van Platform Zero Incidents uitbreiden naar andere sectoren in de binnenvaart dan alleen maar de tankvaart. (Foto Erik van Huizen)
  • Pas op voor tradities en gewenning
  • ‘Schepen worden groter, maar de trappen blijven even steil’
  • ‘Dieptes en hoogtes worden als normaal ervaren’
  • ‘Particuliere schipper misschien minder open over incidenten’

Door Erik van Huizen

De meldingen bestaan uit gevaarlijke situaties en handelingen, bijna ongevallen (near misses) en ongelukken. In ruim 1600 gevallen was sprake van letsel of schade. Platform Zero Incidents analyseert al deze meldingen, onder meer door te kijken onder welke omstandigheden ze hebben plaatsgevonden en probeert op basis hiervan lering te trekken. De kennisdocumenten die hieruit voortkomen zijn vrij toegankelijk voor de hele binnenvaart. Ze worden gedeeld via de ‘Safety Alerts’ en de ‘Safety Flashes’ die regelmatig verschijnen en op de website van PZI zijn te vinden.

Eerdere ‘Safety Flashes’ gingen bijvoorbeeld over man over boord, dragen van  reddingsvesten, uitglijden, struikelen en vallen, orde en netheid en ladders en trappen. Er zijn ook regelmatig Safety Alerts, bijvoorbeeld over koud of warm weer, en waar je qua veiligheid aan moet denken bij laagwater.

Tankvaart

Het idee voor het Platform Zero Incidents ontstond in 2015 bij Maurits van der Linde van adviesbureau Emprove. Omdat de verwachting was dat de binnenvaart niet snel incidenten zou melden bij een commerciële organisatie, adopteerde Koninklijke BLN-Schuttevaer het programma. Sindsdien is Van der Linde de programmanager.

Inmiddels zijn 34 rederijen en bevrachtingskantoren, voornamelijk afkomstig uit de tankvaart, bij het platform aangesloten. De leden vertegenwoordigen ongeveer 90% van de tankvaart en melden sinds 2016 anoniem incidenten aan PZI. ‘In de tankvaart draait het nog meer om veiligheid dan in de droge-ladingvaart’, vertelt Van der Linde. ‘De lading op zich brengt al risico’s met zich mee. Ook is de tankvaart meer gestructureerd en georganiseerd, met mensen aan de wal die zich al actief met veiligheid bezighouden.’

PZI-congres

Maar waarom wil de tankvaart incidenten delen met collega’s? Volgens Van der Linde omdat het allemaal experts zijn uit de branche zelf die de verantwoordelijkheid voelen voor een goede veiligheid aan boord. ‘De drijfveer is, dat de branche zelf over de eigen veiligheid gaat. Het belangrijkste is, dat er maatregelen worden genomen die uit de branche zelf komen. Dat is heel wat anders dan wanneer andere partijen eisen gaan stellen. Het motiveert veel minder als je van iemand een checklist moet invullen. Dat zorgt voor veel meer weerstand. Er zelf mee bezig zijn zorgt voor meer draagvlak en dus voor meer veiligheid.

‘Een drijfveer voor onze leden is, dat een professionele sector als de binnenvaart ook een veilige omgeving moet willen zijn voor haar werknemers en de omgeving.’

Voor de tankvaart werd onlangs een zogenoemd PZI-congres gehouden waar de leden en oliemaatschappijen met elkaar in gesprek gingen over veiligheid aan boord. ‘Drie jaar geleden hadden we zo’n congres nog niet kunnen houden. Maar het is goed dat we nu met elkaar serieus kunnen praten over veiligheid.’

Linke tradities

Kijkend naar terugkerende incidenten aan boord, dan gaat het vaak over touwen, draden en bolders die losschieten. En door struikelen, vallen en uitglijden belanden jaarlijks tientallen opvarenden in het water. ‘Enerzijds gaat het hierbij om de faciliteiten op het schip. Hoe veilig is het bijvoorbeeld om op en over te stappen? Ook worden dieptes en hoogtes van meer dan 50 centimeter vaak als normaal ervaren. En in de tankvaart loop je als het ware over de lading en heeft het schip een reling, maar in de droge lading en containervaart moet iedereen door het smalle gangboord. Vaak heb je dan een gladde ondergrond, waardoor je goed schoeisel moet gebruiken.

‘En als puntje bij paaltje komt, heb je dan nog wel een reddingsvest, maar zover moet je het niet laten komen. Het zijn allemaal branchegerelateerde incidenten die we minder normaal moeten gaan vinden. Het zijn de tradities en de gewenning die het werken aan boord gevaarlijk kunnen maken.’

Maar het gaat volgens Van der Linde ook om de scheepsinrichting. ‘In de binnenvaart hebben we jaarlijks meer dan 100 mensen die van een trap vallen. Dat zorgt ook voor economische schade. Iets om even bij stil te staan: schepen worden groter, maar de trappen blijven opvallend genoeg even steil, ondanks de toegenomen ruimte.’

Gedrag en bewustwording

Uiteindelijk is het voorkomen van ongevallen vooral een kwestie van menselijk gedrag. Haast, stress of spanning kan al leiden tot een incident. En vaak worden zaken ook niet als risico ervaren. Alle goede voorbeelden staan weliswaar op papier, maar hoe vertaal je dit naar gedrag? ‘Met technische maatregelen kunnen we de kans op incidenten al zo klein mogelijk maken, maar wat dan overblijft is de cultuur en het gedrag aan boord. Daar is ook leiderschap voor nodig. Je kunt zeggen waar gewerkt wordt vallen spaanders, maar je kunt er ook vanuit gaan dat er helemaal niets mis mag gaan.

‘Zie veiligheid als onderdeel van je dienstverlening. Dat is een heel andere instelling. En dat hoeft helemaal niet te betekenen dat het werk minder leuk wordt. Ga bijvoorbeeld eens met je bemanning discussiëren. Leg bij de koffie een Safety Flash op tafel en bekijk met iedereen wat je wel of niet goed doet. Je moet de positieve dingen benadrukken en met de negatieve dingen ga je aan de slag. Het is een andere grondhouding.’

Andere sectoren

Van der Linde wil in de toekomst ook de andere sectoren in de binnenvaart bij het platform betrekken, dus ook de containervaart, de droge lading en de passagiersvaart. ‘Ik verwacht dat niet iedereen direct staat te springen om incidenten te gaan melden. De vuile was wil je niet buiten hangen en het vraagt ook wel wat van de organisatie. Ook zijn de andere sectoren van de binnenvaart minder georganiseerd, er zijn meer kapitein-eigenaren. Die kunnen wel eens minder openstaan in het delen van kennis.

‘Maar als sector moeten we niet bang zijn om incidenten te melden. We moeten niet onze kop in het zand steken, maar een proactieve houding aannemen. Goede data kunnen ons daarbij helpen. En heel belangrijk, alle incidenten worden anoniem gemeld.’

Van der Linde is overtuigd dat het Platform Zero Incidents nut heeft. Dat valt nog niet direct te staven met minder incidenten, omdat de incidenten meer aandacht krijgen lijkt de onveiligheid zelfs toe te nemen. Maar de programmamanager hoort wel van leden dat aan boord meer wordt gesproken over incidenten. ‘Wij zitten nu in een fase dat er steeds meer en betere data beschikbaar komen. Daar kunnen wij mee aan de slag. Uiteindelijk moet dat leiden tot minder incidenten in de binnenvaart.’

Platform Zero Incidents registreert 3600 incidenten | Schuttevaer.nl

Platform Zero Incidents registreert 3600 incidenten

Bewust worden van de mogelijke gevaren aan boord, die met elkaar bespreken en er vervolgens iets aan doen. Dat klinkt eenvoudig, maar is dat niet altijd. Het Platform Zero Incidents (PZI) probeert dat voor elkaar te krijgen door incidenten in kaart te brengen om ervan te leren. In vijf jaar tijd registreerde het platform 3600 incidenten.

Maurits van der Linde wil als programmamanager van Platform Zero Incidents uitbreiden naar andere sectoren in de binnenvaart dan alleen maar de tankvaart. (Foto Erik van Huizen)

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Wilt u onbeperkt lezen? Word abonnee en krijg toegang tot unieke maritieme vakinformatie waarmee u altijd up-to-date bent.

Abonneer