IJsselbrug Zwolle ligt op Rijnvaarthoogte

Zondagmiddag om 17.47 uur klonken lang aangehouden scheepshoorns over de IJssel bij Zwolle en Hattem. De 135 meter lange en 2500 ton zware stalen hoofdoverspanning van de IJsselbrug hing op z'n plaats, negen meter boven de rivier. Het was de apotheose van een weekendlange operatie, gadegeslagen door zo'n 3600 toeschouwers. Die volgden de werkzaamheden vanaf een popfestivalachtig terrein op 200 meter afstand van de brug.

Door Leendert Douma
Maar het was vooral een emotioneel moment voor alle medewerkers van opdrachtgever ProRail, aannemers Welling en Züblin, de Duitse staalbouwer Max Bögl en ‘hijser' Sarens uit België, zo verklaarde een woordvoerder van ProRail: ‘Naar dit moment hebben we twee jaar toegewerkt.'

• Duizenden toeschouwers volgen inhijsen vanaf popfestivalachtig terrein

• Spoorbrug 9,10 meter boven maatgevende waterstand  

De overspanning van de rode spoorbrug van de Hanzelijn werd de zaterdag daarvoor met twee transportwagens op pontons gereden. Vanaf de Zwolse zijde werd een uiteinde de IJssel op geduwd, die voor de werkzaamheden 48 uur was afgesloten. Daarna werd de andere kant op een ponton gereden. Rond vier uur lag de brug op het water. Vervolgens legden duw- en sleepboten de brugconstructie op haar plek. Voor het weekend heeft Sarens op de beide brughoofden vier 450 tons vijzels gezet. Toen de brug in positie was gebracht konden de kabels van de hijsinstallaties worden bevestigd.

Het hijsen stond gepland voor de zondagmorgen. Maar er ging veel werk zitten in het verdelen van de krachten over de 124 trekkabels. Uiteindelijk begonnen de hijswerkzaamheden rond 14.15 uur. De 2500 ton zware stalen constructie ging negen meter de lucht in, met een snelheid van ongeveer drie meter per uur. Centimeter voor centimeter kroop het rode gevaarte omhoog. Iets voor zessen hing de brug op zijn plaats en kon het vastlassen aan de oeverdelen beginnen. En het feesten. Op het bezoekersterrein aan de Geldersedijk in Hattem zette de dj ondertussen ‘Rood' van Marco Borsato op.
‘Ondanks de startvertraging is de operatie vlot verlopen, zonder technische problemen', zegt Carl Sarens, directeur Technological Solutions van Sarens Group. ‘Onze werkzaamheden gingen dit weekend zelfs iets sneller dan gedacht. Net als alle partijen hadden wij een back-up ingepland. Maar die hebben wij niet aan hoeven spreken.'

Rode loeder
De brugconstructie werd gemaakt met ongeveer 20 centimeter overlengte. Vlak voor de hijsklus van afgelopen weekend werd hij op maat afgebrand. Na het hijsen wordt het brugdeel aan de Hattemse zijde met vijzels 10 tot 15 centimeter ingeschoven.
De bouw van de nieuwe spoorbrug is in het najaar van 2008 begonnen met het storten van de betonnen pijlers. Voor 18 pijlers is ongeveer 15.000 kuub beton gebruikt. De eerste stalen delen werden in januari 2009 per schip aangevoerd. In totaal wordt er 9100 ton constructiestaal verwerkt.

De spoor- en fietsbrug, naar een ontwerp van Quist Wintermans architecten, is in december klaar. Het ‘rode loeder', zoals architect Paul Wintermans hem noemt, wordt in 2011 in gebruik genomen. April volgend jaar zal de eerste trein over de nieuwe Hanzebrug rijden. In oktober 2011 zal de oude spoorbrug worden gesloopt. Dat zal een jaar in beslag nemen. Daarna zal de situatie voor de binnenvaart per saldo zijn verbeterd. De oude spoorbrug is nauwelijks zes meter hoog en de nieuwe heeft een minimale doorvaarthoogte van 9,10 meter boven de maatgevende waterstand.