Schuttevaer

Maritiem nieuws: zoet, zout & zakelijk

Schreeuwend tekort aan schippers en stuurlieden

Utrecht

Het is ontzettend moeilijk vakbekwame schippers en stuurlieden te vinden in de binnenvaart. Hoewel de opleidingen niet klagen over aanwas, is het chronische tekort niet voorlopig niet opgelost. De snelle instroom moet vooral uit het buitenland komen.

1 / 1
Schreeuwend tekort aan schippers en stuurlieden

Schreeuwend tekort aan schippers en stuurlieden

  • Meer dan 200 vacatures binnenvaart moeilijk vervulbaar

  • ‘Onvermijdelijk meer buitenlands personeel’

Door Tessa Heerschop en Erik van Huizen
Het personeelstekort lijkt per regio te verschillen. Zeer hoog is de nood in Utrecht, waar onder meer bouwstoffenhandel Theo Pouw en rondvaartbedrijf Schuttevaer naarstig op zoek zijn naar mensen.

Theo Pouw heeft vier eigen schepen: de droge-ladingschepen Thom en Rosanne en de beunschepen Alexander en Wessel. Hiermee vervoert het bedrijf bouw- en afvalstoffen voor de grond-, weg- en waterbouw. ‘We zoeken voortdurend varend personeel, zoals nu al meer dan een half jaar naar schippers. Het is ontzettend moeilijk geschikt nautisch personeel in deze regio te vinden’, zegt Mariska Bitter van personeelszaken. Het bedrijf zoekt onder andere schippersechtparen, matrozen en stuurlieden.

Rondvaartbedrijf Schuttevaer zocht vorig jaar de media al op om aan te kaarten dat ze 10 vacatures voor kapiteins op rondvaartboten niet vervuld kregen. ‘Wij kunnen nog steeds schippers gebruiken. Het is heel moeilijk jonge mensen met een groot vaarbewijs te vinden. Het lijkt erop dat er te weinig nieuwe aanwas is in de schipperswereld’, aldus rondvaartreder Karel Schuttevaer.

Militairen

Het probleem speelt in heel Nederland. Momenteel staan landelijk meer dan 200 vacatures open voor schippers en stuurlui. Maritiem uitzendbureau Exho bevestigt dat de situatie problematisch is. ‘Het is ontzettend lastig’, zegt woordvoerster Angélique van Gestel. ‘Het lijkt alsof het een niet-bekende beroepsgroep is. We staan vaak op VMBO-beroepsdagen, dan is het rustig bij onze stand. Vroeger ging het beroep over van vader op zoon, dat is niet meer het geval en daardoor is een tekort ontstaan.’

Voor de regio Utrecht telt extra dat het beroep niet bekend is. ‘Ondanks het Amsterdam-Rijnkanaal en de grachten, zie je weinig schippers uit Utrecht. Vooral in Rotterdam, Friesland en Zeeland zijn veel mensen die kiezen voor de vaart. Maar in Utrecht zit bijvoorbeeld ook geen opleiding, je moet naar Rotterdam, Harlingen, IJmuiden, Vlissingen of Urk voor VMBO- en MBO-opleidingen die zich op de binnenvaart richten.’

Het uitzendbureau kijkt intussen naar andere opties. ‘Wij scholen boventallig defensiepersoneel om. Maar er zo’n gigantisch tekort, dat we nu ook kijken naar gecertificeerde krachten uit landen waar veel binnenvaart is, zoals Tsjechië, Polen en Roemenië. We moeten wel, anders valt de scheepvaart stil.’
De arbeidsomstandigheden zijn overigens volgens het uitzendbureau goed. ‘Je hebt veel vrije tijd en het loon is hoog. Maar je moet wel hard werken aan boord.’

Veel aanmeldingen

Het Scheepvaart en Transport College (STC) in Rotterdam heeft echter goed nieuws voor de binnenvaart. De school zag vorig jaar het aantal aanmeldingen voor de binnenvaartopleidingen fors stijgen en ook dit jaar zijn er meer aanmeldingen. Het totale aantal steeg met bijna 100 van 179 vorig jaar tot 275 dit jaar. Het aantal aanmeldingen voor de beroepsopleidende leerweg (BOL), waarbij leerlingen de hele week naar school gaan, steeg van 46 aanmeldingen vorig jaar naar 91 aanmeldingen dit jaar. Ook bij de beroepsbegeleidende leerweg (BBL), die bestaat uit een combinatie van werken en leren, steeg het aantal aanmeldingen fors. Waren dit er vorig jaar nog 133, dit jaar zijn 184 leerlingen ingeschreven.

De grootste groei in aanmeldingen zit volgens woordvoerster Simonette Kraaij van het STC zowel in de opleidingen voor kapitein-manager, schipper als matroos. Maar ook het STC ziet dat er een tekort is. Wie zijn diploma haalt is vindt vrijwel meteen een baan. Vaak is dat de laatste stageplaats. Kraaij heeft dan ook een advies voor schippers die op zoek zijn naar goed personeel: ‘Zorg dat je als schipper een stageplek aanbiedt. Grote kans dat de leerling dan bij jou aan boord blijft.’

Reclame maken

Directeur Arjen Mintjes van de Maritieme Academie Harlingen ziet het aantal leerlingen op het MBO eveneens stijgen, maar vindt het verontrustend dat het aantal aanmeldingen voor het VMBO achteruit gaat. ‘Daardoor krijgen we over drie á vier jaar problemen met de instroom op het MBO. Dat komt ook omdat er geen promotie meer wordt gemaakt voor de binnenvaart. Twee jaar geleden hadden we nog een televisiespotje en dan zie je het aantal aanmeldingen stijgen. Zelfs de kinderen van de minister wilden in de binnenvaart gaan werken. Daarom is het jammer dat de branche-organisaties hiermee zijn gestopt. Ik roep BLN, CBRB en het BVB op dit samen met het onderwijs weer op te pakken. En het gaat niet eens om veel geld. Er is 20.000 euro nodig om landelijk reclame te maken. En dat is hard nodig. Want 98% van onze leerlingen heeft geen varende ouders.’

Dat er een personeelstekort is, merkt Mintjes ook. ‘Wie zijn diploma heeft kan zo bij vier werkgevers terecht.’

Uit Polen

Volgens Maurice Swets van maritiem uitzendbureau Swets Group is er vooral een nijpend tekort aan schippers en kapiteins. Hij heeft zelfs een klant die pas een nieuw schip gaat kopen als hij er voldoende bemanning voor vindt. Swets haalt mensen uit Polen. ‘We hebben inmiddels een paar honderd Poolse medewerkers. We gaan ze nu ook motiveren hun patent te halen. De eerste Poolse kapitein zit er dus aan te komen. We zullen wel moeten. Ik zou niet weten waar ik ze anders vandaan zou moeten halen.’

Volgens Swets moet de binnenvaart aantrekkelijker worden gemaakt voor jongeren. ‘En dan gaat het niet alleen om het salaris, maar ook om de secundaire arbeidsvoorwaarden. Poolse werknemers willen bijvoorbeeld nog wel drie weken op en af. Nederlandse jongens willen dat vaak niet en kiezen dan voor een baan aan de wal. Er zijn maar weinig jongeren die van de opleiding afkomen en langere tijd blijven varen.’

Reacties (9)
  • Jaap Kruijshaar

    Er is in Nederland voldoende stil potentieel aanwezig voor tijdelijke invalkrachten.
    Uit ervaring weet ik dat er voldoende capabele schippers en stuurlieden in Nederland zijn die op incidentele basis op een Binnenvaartschip willen varen. De huidige wet en regelgeving laat dit echter niet toe.
    Ik denk dan aan het potentieel van;
    • Schippers in bezit van een Grootpleziervaartbewijs.
    • Afgestudeerde aan de Hogere en Middelbare zeevaartscholen.
    • Schippers uit de Zeevisserij.
    Met een kleine verkorte cursus, zonder extra vaartijd, kan deze groep versneld worden ingezet.

  • LJ van Halst

    Ik voozie dat het met de binnenvaart exact dezelfde richting uitgaat als met de Nederlandse scheepvaart industrie. Eind jaren tachtig (inmiddels 30jaar geleden) was de vrijwel gehele bemanning bij scheepvaartondernemingen als Nedlloyd, Wagenborg, Spliethoff nog Nederlands. Nu varen al deze schepen volledige buitenlandse bemanning, deels veroorzaakt door economische overwegingen maar zeker ook door aanbod van arbeid die steeds minder werd. We zullen dus naast continueren en moderniseren van opleidingen, aanpassen wellicht van bemanningseisen ook moeten kijken naar personeel vanuit buiten Nederland. Het is dus niet uitsluitend richten op het opleiden en zij-instromen van Nederlanders waarmee de binnenvaart het hoofd boven water kan houden.

  • H Van Roozendaal

    Tonnie een mooi voorbeeld. Maar gelukkig sluit hij goed

  • tonnie brands

    Han, bedoelde je met het negatief zijn over je eigen sector o.a. het commentaar van M. den Hertog?

  • H Van Roozendaal

    de heer Mintjes heeft wel de verkeerde bedragen voor ogen. Minimale kosten zijn eerder in de buurt van de €60.000,-. En dat is voor een arbeidsmarktcommunicatie middel dat zoveel mensen bereikt erg weinig. Een filmpje op RTL7 met hooguit 60.000 kijkers is 4 x zo duur en heeft weinig invloed op de instroom van jongeren. Mijn pleidooi is gebruik het geld dat er is gericht en professioneel. En prachtige sector als de binnenvaart moet dit toch makkelijk bij elkaar kunnen brengen. De heer Koning kwam er laatst achter dat hij nog wat KOF geld over had. €500.000,- hoe moeilijk kan het zijn. En zo hebben we nog de NN gelden etc etc. Maar ja dan moet je wel even af van de politiek gestuurde besluitvorming.

  • H Van Roozendaal

    Het is niet voor niets dat het OCB ( helaas ter zielen) in het kader van de zij-instroom voor schipper en matroos een praktijk examen heeft ontwikkeld.
    In 60 vaardagen vaarbevoegdheid matroos en in 180 vaardagen vaarbevoegdheid schipper. Maar wanneer de sector zelf niet wil investeren in mensen en arbeidsmarktcommunicatie blijven we achter de feiten aanlopen. In samenwerking met rondvaartrederijen in Amsterdam ontwikkel ik nu met het CCV een praktijkexamen rondvaartboot schipper. Ook weer gericht op zij-instroom en de mogelijkheid om flexibel in te stromen.
    Het is makkelijk en kort door de bocht om te zeggen er zijn geen mensen. De vraag is meer hoe breng ik dit mooie vak breed onder de aandacht. En het argument dat er slecht verdiend wordt in de binnenvaart klopt niet er wordt goed verdiend en met twee weken werk haal ik wel een maandsalaris binnen. In het verleden heb ik al eens gezegd dat de grootste vijand van de binnenvaart de binnenvaart zelf is. Wanneer we zelf zo negatief over ons eigen vak praten waarom zou ik dan willen instromen. Er is nog veel werk te doen. Eerst maar weer eens gezamenlijk een sterke arbeidsmarkt campagne opzetten. Daarnaast investeren in opleiden van eigen personeel er zijn mogelijkheden genoeg. En ja dat kost geld.

  • Robin Balk

    Ik heb wel eens gekeken om over te stappen van zee naar binnenvaart. Inderdaad veel vrijstellingen maar alsnog veel vaartijd in de binnenvaart te maken om groot vaarbewijs te krijgen. Dus nu lekker op zee gebleven.

  • p maljaars

    Ik klaag niet
    Altijd boerenjongens uit de buurt gehad, en daar is prima varensvolk van te maken.
    Ik zal mezelf geen veren in de kont steken,maar ik denk wel dat het veel aan
    jezelf ligt.
    Probeer er een thuis van te maken, snachts naar bed,weekend vrij is niet van zaterdagmiddag tot zondagnacht, als mannen onder elkaar bakkie doen,biertje voor het slapen gaan etc. kortom, net doen of het mensen zijn. Ik bedoel er niet
    mee dat ik volmaakt ben, verre van dat. Ik heb nu iemand aan boord die bepaald geen studiebol is, dus zonder opleiding aan de vaardagen komen.Dat duurt slechts 3 jaar. En dat vind ik nou belachelijk. Een minister met 0 ervaring kan
    zo in een kabinet . Sterkte

  • M. den Hertog

    Er is toch al een opleiding voor rondvaartschipper? Binnen een jaar je beperkt groot vaarbewijs! Of is die opleiding wegens te weinig animo weer afgeschaft? Het Nova College te IJmuiden bood die een paar jaar geleden nog aan. Ik kan wel heel goed begrijpen waarom er geen Hollanders meer te krijgen zijn. Je werkt je helemaal uit je naad 14 dagen lang en tegen een loon waar de meeste walmensen nog geen eens een week voor komen werken die zijn dan ook nog ’s avonds thuis. Oh en nog iets er wordt wel van iemand verwacht om de wet te overtreden en te liegen want men vaart uiteraard onderbemand volgens het vaartijdenboek.
    Ook nog zoiets dat vaartijdenboek mag ook wel afgeschaft worden want niemand neemt het meer serieus. Gek hè, dat er door stuwen heen gevaren wordt, stuurhutten eraf en talloze near misses waar niemand officieel wat van hoort.
    Mijn suggestie is om de opleidingen toch dusdanig te verkorten intensievere training toe te passen. Tevens zou zo’n verkorte opleiding minder duur moeten zijn zodat men ieder geval sneller stuurman is. Hiermee kan misschien de poel aan werkloze zeelui ook aangeboord worden. Want die hebben zowiezo vaartijd genoeg om in ieder geval als matroos te beginnen. Daarnaast kunnen zeevarende officieren voor een flink aantal examenvakken ook vrijstelling krijgen.
    De binnenvaart is overigens een prachtige scheepvaart tak: dynamisch, flexibel en bovenal een milieuvriendelijke vorm van transport. Maar er zijn enkele mistanden die op macro-niveau opgelost dienen te worden.

  • Om te reageren op dit bericht moet u ingelogd zijn. Klik hier om in te loggen. Uw reacties worden altijd ondertekend met uw volledige persoonsnaam.

    Lees ook