Schippers positief over AIS-proeven

De proef om met een Beslissings Ondersteunend Systeem (BOS) de doorstroming van scheepvaart en openbaar bij de Hoornbrug in het Rijn-Schiekanaal te verbeteren is goed verlopen. De provincie Zuid-Holland rustte in het kader van deze proef dertig binnenvaartschepen die veel op Den Haag varen uit met een AIS-transponder. Voor de binnenvaart verbeterde BOS de doorstroming. De trambestuurders waren minder tevreden over de resultaten.

Getest werd of het met transponders op trams en binnenschepen mogelijk is de brugopeningen zo te regelen dat binnenvaart en trams weinig hinder van elkaar hebben. Technisch is de proef goed verlopen. De bedieningscentrale in Leidschendam is tevreden. De dertig binnenvaartschippers zijn ook goed te spreken over de proef. ‘Hun aanvankelijke scepsis maakte gaandeweg plaats voor enthousiasme', zei Sáad Al Hilli van Rijkswaterstaat die 15 oktober in Rotterdam de resultaten van twee AIS-pilots besprak, de pilot rond de Hoornbrug en een pilot in de Rotterdamse haven.

Een bestuurslid van Koninklijke Schuttevaer Rijstreek bevestigde de bevindingen van Rijkswaterstaat. ‘We hebben veel schippers telefonisch gesproken en zij zijn positief over BOS.'

Het systeem adviseert de bedieningscentrale wanneer de brug het beste kan worden geopend. Op basis van de AIS-gegevens en gegevens van een plaatsbepalingssysteem op de trams berekent BOS de verwachte aankomsttijden van beide modaliteiten bij de brug. De berekende aankomsttijden van de schepen klopten goed, die van de trams rammelden echter. Die kwamen vaak eerder of later dan gepland bij de brug aan. Dat komt omdat vervoersmaatschappij HTM een verouderd systeem gebruikt. De trambestuurders zagen daarom weinig voordeel in het systeem.

Volle tram
Bedoeling is om na een evaluatie volgend jaar nog een proef te doen. HTM moet zijn zaakjes dan beter in orde te hebben. Zo kan het BOS nu niet zien of een tram vol of leeg is. Trambestuurders vinden het een ramp om met een overvolle tram voor de brug te staan, maar hebben minder moeite met wachten als er maar een paar passagiers inzitten. De hoeveelheid passagiers in de tram heeft bovendien invloed op de tijd dat deze bij een halte stilstaat en dus op de ETA.

Een van de voordelen van het BOS voor de schippers was dat de centrale kon aangeven over hoeveel minuten er een openingetje kwam, zodat schippers hun snelheid daaraan konden aanpassen. De centrale kon de schepen vanaf Rotterdam zien aankomen.

Rotterdam
Bij de door het Rotterdamse Havenbedrijf uitgevoerde AIS-pilot waren 75 schepen betrokken. Bedoeling was om met behulp van de AIS-gegevens een beter beeld te krijgen van de scheepsbewegingen van de binnenvaart in Rotterdam en de behoefte aan ligplaatsen. Het havenbedrijf wilde meer inzicht krijgen in het wachtproces voor het laden en lossen en het aantal plaatsen dat de verschillende soorten schepen in de haven aanlopen. ‘Er waren containerschepen, tankschepen, droge-ladingschepen en bunkerschepen bij betrokken', zegt ing. Simone Hellebrand van Havenbedrijf Rotterdam.

Met de AIS-pilots zijn honderden reizen in beeld gebracht.  ‘AIS voldoet beter dan radar. Er is minder ruis', stelt Hellebrand, die de resultaten veelbelovend vond. ‘Bedoeling is om een betere doorstroming te bereiken.'

Uit de evaluatie kwam naar voren dat het voor een goede veiligheid en doorstroming belangrijk is dat straks alle schepen hun AIS aan hebben staan. ‘Wanneer twintig procent het niet heeft of niet aanzet wordt het lastig. Ook de politie moet de AIS altijd aan hebben staan.'

Voor binnenschepen met een AIS opent dat laatste onvermoede mogelijkheden. ‘Dan zie je een politieboot op twintig kilometer afstand aankomen', aldus een schipperse tijdens de borrel na afloop van de voorlichtingsbijeenkomst. ‘Als je dan eens onderbemand bent is het afstoppen, spudpalen eronder, licht uit en slapen.'

Spookbeeld
Hellebrand merkte op dat schippers hun bestemming vaak niet erg nauwkeurig invoerden in het AIS. ‘Er staat dan bij bestemming Rotterdam, maar de haven strekt zich uit over een gebied van veertig kilometer. Ook vergaten schippers regelmatig de AIS op stilliggen te zetten als ze gemeerd lagen. Het systeem blijft dan aangeven dat het schip vaart. Problemen gaf dat echter niet.'

Een schipper uit de zaal meldde dat hij ook wel eens het omgekeerde had meegemaakt, wat wél lastig was. ‘Als de AIS in de mode stilliggen staat zendt hij nog maar eens in de zes minuten een signaal uit. Vaart zo'n schip een stuk voor je, dan zie je op de elektronische kaart een spookbeeld van een stilliggend schip midden in het vaarwater, dat daar dus helemaal niet stilligt en waar je dan overheen vaart. Even later kom je dan het volgende spookbeeld van dat schip tegen.'

Volgens Sáad Al Hilli is dat probleem al opgelost. Wanneer de transponder merkt dat het schip met een bepaalde snelheid vaart schakelt hij automatisch over in de vaarstand. In die stand wordt om de vier tot zes seconden een signaal verzonden. (HH)