Kwart eeuw Historische Zeilvaart Harlingen

Historische Zeilvaart Harlingen begon in 1985 in de voorkamer van het pand Noorderhaven 32. Dat was al snel te klein en rond 1987 verhuisde het kantoor van de met vier schepen begonnen chartervloot één deur verder, naar 34. ‘Daar kregen de oprichters van de eigenaar het eerste jaar huur cadeau', herinneren Agnes Sonneveld en Ed Kruiskamp zich. De vloot viert dit jaar zijn 25-jarig bestaan. Met onder meer de zeiltocht Dichter bij zee, een midzomernachttocht en varend koken met topkoks. Voor jubileumprijzen van zeven tot vijftien euro per persoon.

Een foto uit de oude doos met mensen van het eerste uur: v.l.n.r. Jacob Dam (Geziena), Frans Fischer (Orion), Joop van der Heide, Cor Kuitert (zetschipper op Boreas). Niet op de foto staan Johan Balk (eigenaar van de Orion), Marion Kuitert en Frouke Nicolai-Fischer.

1/2

Meer over

Actueel

Door Sander Klos
Kruiskamp is bestuurslid en met 1993 als start het langst zittende lid van de schipperscoöperatie. Daardoor maakte hij het eerste conflict in de vloot - in 1991 - net niet mee. ‘De vloot was een stichting met zes schepen en er ontstond een conflict over de richting en over zaken als het vergaren van vermogen door inkoop van een nieuw lid. Dat liep hoog op, tot rechtszaken aan toe. En er ontstond wantrouwen en een sfeer van "zo'n nieuw lid profiteert gratis van al het werk dat wij hebben gedaan"', kijkt Kruiskamp terug.

• ‘We zijn vasthoudend, maar niet op een vervelende manier'

• ‘Vijf personen per brood per dag'

Het kostte de club twee schepen. Op 11 mei 1992 werd de stichting omgevormd tot coöperatie en kon de wederopbouw beginnen. ‘Dat viel samen met een bloei in de chartervaart. Bij ons waren de Fischers daar een goed voorbeeld van met hun Passaat, een voor die tijd echt groot schip', zegt Sonneveld.

Professioneler
Vanaf dat moment kochten aspirant-leden zich in door middel van een drie procent hogere provisie (vijftien procent), gelijk aan een inkoopbedrag van 600 gulden per bed. ‘Dat geld werd gebruikt voor initiële kosten, zoals de aanpassing van de folder', verheldert Sonneveld. Zij voer sinds 1984 op het Wad en hoorde met de Minerva vanaf 1996 bij de coöperatie. Ze had daarnaast een baan in Leeuwarden. ‘Op kantoor werkten Marjon Kuitert (de partner van medeoprichter Cor Kuitert - red.) en Frouke Fischer toen al als betaalde parttimers, maar dat was op een gegeven moment met een schip en een jong gezin ernaast niet meer te doen. Zo werd ik in maart 1997 de eerste fulltimer, compleet met arbeidsovereenkomst. Een eerste stap naar professionalisering. En dat was ook wel nodig, want door zaken als catering kwam steeds meer werk in de schepen te zitten. Maar ze schrokken wel van het geld dat ze maandelijks aan een vaste kracht kwijt waren.'

Begrijpelijke fouten
Het kantoor verhuisde in 2000 vanwege ruimtegebrek naar de Zuiderhaven. De vloot telde toen tien schepen. Een jaar later waren dat er elf, maar ze deden alles nog zelf. Wel met meer mensen trouwens, want op kantoor was Marianna Schokker erbij gekomen. ‘Dat was een zegen, al was het maar om de schijn tegen te gaan als zou de Minerva het eerst worden geboekt.'

Schokker, van achter haar pc: ‘Ik zit hier bijna tien jaar, m'n langste baan ooit!'
Nog datzelfde jaar groeide de vloot naar twaalf schepen. ‘Met even zoveel zielen', zegt Kruiskamp. ‘We kregen de grenzen van de organisatie in zicht. Bij zo'n omvang moet je je zaakjes goed in orde hebben, maar we maakten fouten. Heel begrijpelijke weliswaar, maar ze ondermijnden het vertrouwen wel.'
Sonneveld: ‘Je moet met zoveel mensen kortere klappen maken. En op een gegeven moment waren er zoveel uiteenlopende wensen, dat wij het via kantoor niet goed meer konden aanbieden.'
Het rommelde dus, maar de vloot bleef intact en beleefde in 2003 een erg goed jaar met veel verhuur en de nodige bedrijfsuitjes en trainingen met hogere marge. ‘Dat was het topste jaar.'

Tweede breekpunt
Maar eind 2003 volgde een tweede breekpunt. ‘Na 2003 donderde de boel in de charter toch een beetje in elkaar, met omzetdalingen van vijftien tot twintig procent. Er waren discussies over onder meer de toekomst en over het al dan niet betalen van bestuurswerk. Een aantal leden had andere ideeën en hoewel die niet zo sterk verschilden van de onze, ging het toch niet verder samen. Zo sloegen de Fischers met Zonnewind Zeilreizen een nieuwe weg in.'

Zo resteerden acht schepen en vanwege die smallere basis verhuisde het kantoor eind 2004 naar een goedkoper onderkomen aan de Boothstraat 2. In 2006 was de sterkte weer opgelopen tot tien. ‘Het is een leuke, jonge ploeg met een gemiddelde leeftijd van rond de 35 jaar. Gemiddeld hebben ze zes à zeven jaar ervaring, maar de uitersten bedragen twee en 22 jaar ervaring', schetst Sonneveld.

Op kwaliteit
Ze hebben een goede samenwerking met de collega's van Vooruit, Traditional Sailing Charter, Friese Vloot en Holland Sail, waarvan acht schepen Harlingen als thuisbasis hebben. Ook twee Naupar-schepen varen vanuit Harlingen. ‘We huren zo nodig schepen bij elkaar en helpen elkaar bij calamiteiten. Wij willen vooral concurreren op kwaliteit. We zijn een kleine, stabiele organisatie en kennen onze klanten goed.' En ze hebben allerlei praktische weetjes. ‘Vijf personen per brood per dag.'

Schokker, weer van achter de pc: ‘En we doen veel aan nazorg, zoals het afwikkelen van een verzekeringskwestie voor een buitenlandse klant.'
Sonneveld: ‘We zijn vasthoudend, maar niet op een vervelende manier. Marianna heeft, als een klant interesse toont, in korte tijd wel twaalf tot zestien contacten met zo iemand. We mikken op babyboomers, schoolgroepen, Jugendgruppen, familiefeestjes en reünies. Bedrijfsuitjes zijn een springerige markt. Maar we hebben nu bijvoorbeeld een contact met Defensie voor een tocht met militairen die in Uruzgan hebben gediend.'

Raakvlakken vinden
Schokker: ‘De kunst is het vinden van raakvlakken met je klant. Denkt hij aan een groep van vijftien? Dan stuur ik hem alvast een lijst met schepen van die grootte.'
Agnes: ‘En je inleven. Belt een mevrouw uit een groot bedrijf om een uitstapje voor een afdeling te regelen, dan weet je dat je haar moet helpen.'
Op die manier zeggen ze zeker zeventig procent terugvraag te creëren.

De ‘levensverwachting' van een klant is vijf tot zeven jaar, schatten ze. ‘Het loopt nu prima, alsof er geen crisis is. Maar af en toe een dipje is niet verkeerd, want in de goede jaren leek het veel op "vrachtvaren" en hoefde niemand zijn stinkende best te doen. De bedrijven zijn nu echt even weggevallen, maar die komen wel weer. Wel opvallend is de daling van de catering. Normaal gesproken heb je er jaarlijks vijf of zes per schip, maar in 2009 halveerde dat. Dat zie je ook bij een service als dekbedden.'

Leuke matroos
Innovatie is niet direct een speerpunt. Aan internet geven ze circa 5000 euro per jaar uit, zo'n vijf procent van de totale kantoorkosten. Sonneveld: ‘De Zeilvaart was altijd heel innoverend en daar hebben we ook wel dingen van overgenomen. Maar ik ben een beetje klaar met innovaties als Sailtrack; met een tjalk door Friesland. Nooit meer wat van gehoord. En bij Naupar hadden ze dure mensen die dat allemaal moesten bedenken.' Ze zwijgt veelbetekenend.

En interne kwaliteit is ook belangrijk. ‘Is de schipper niet echt leuk, dan is dat lastig. Maar met een schip dat goed voor elkaar en gezellig is en met een leuke matroos kun je weer wat compenseren', zegt Sonneveld.
Schokker: ‘De bemanning heeft een beetje charisma nodig. En het dagverblijf is heel bepalend. Ruikt het lekker, ziet het er goed uit?'
Kortom, schipperen op een charterschip vraagt veelzijdigheid. ‘Wat dat betreft doet de BBZ goed werk met cursussen en brochures.'
Ze denken dat hun coöperatie wel een voorbeeld is voor de Friese Vloot in Stavoren. ‘Dat ze daar met 25 schepen beginnen vind ik heel dapper', zegt Kruiskamp.

Kruiskamp is bezig met een geschiedschrijving van de SHZH en wellicht komt er een reünie.

De vloot door de jaren heen: