Curator Smits Machinefabriek treft vier miljoen euro vorderingen aan

De rechtbank in ’s Gravenhage heeft Smits Machinefabriek en Scheepsreparatie BV in Capelle aan den IJssel 9 augustus failliet verklaard. Directeur Govert Smits vroeg het faillissement eind juli zelf aan. Smits was een van de belangrijkste afbouwers van binnenvaartschepen in Europa en gold als marktleider bij de afbouw van binnenvaarttankers.

Door Hans Heynen
In totaal bouwde hij meer dan 100 binnenvaartschepen af, waaronder een aantal baanbrekende, zoals de poedertanker Mercurius Latistar en de onlangs opgeleverde 150 meter lange en 22,80 meter brede megatanker Vorstenbosch, het grootste binnenvaartschip ter wereld.

‘Er ligt voor rond 4 miljoen euro aan vorderingen op het bureau', zegt curator Jan Dorrepaal uit Capelle aan den IJssel. De kans dat de baten de vorderingen dekken lijkt klein. Er is immers geen onroerend goed. De IJsselwerf, de locatie van Smits Machinefabriek en Scheepsreparatie, is gehuurd. De in insolventie- ondernemings- en arbeidsrecht gespecialiseerde curator wil hierover echter nog geen uitspraken doen. Ook niet over de aard van de vorderingen. ‘Daarvoor heb ik het dossier nog niet goed genoeg bestudeerd.'

Wel meldt Dorrepaal dat onenigheid met de verhuurder een rol speelt. Belangrijkste oorzaak is echter de kredietcrisis van 2008 en de daarna ingetreden orderdroogte. ‘Sindsdien zijn er geen nieuwe orders meer geboekt voor de afbouw van casco's en is de orderportefeuille steeds kleiner geworden.'

In mei werd het laatste schip opgeleverd en liep de werf uit het werk. ‘Er kwam wel wat reparatiewerk binnen, maar dat was niet voldoende om de zaak overeind te houden. De werf schreef toen ook al geruime tijd rode cijfers. De eigenaar (Govert Smits - red.) heeft geprobeerd een koper te vinden, maar kon een overname waar hij anderhalf jaar aan heeft gewerkt, niet voor elkaar boksen. Daarop besloot hij faillissement aan te vragen.'

Ontslagen

Er staan 16 werknemers op de loonlijst van de werf. ‘Toen er nog volop werd afgebouwd waren dat er, inclusief inleenkrachten en ZZP'ers, wel 150', zegt Dorrepaal, die de 16 werknemers ontslag zal aanzeggen.

De rechtbank in Den Haag heeft de zaak na de uitspraak overgedragen aan de rechtbank Rotterdam, met de bepaling dat die vanaf heden alle taken die de wet aan de rechtbank opdraagt zal vervullen.

Govert Smits stelde drie weken geleden in een schrijven aan Weekblad Schuttevaer dat hij genoodzaakt was faillissement aan te vragen. ‘Het uitblijven van opdrachten na de oplevering van de laatste schepen heeft geleid tot een situatie van doorlopende hoge kosten, zonder dat daar opbrengsten tegenover staan. Ook is er nog geen zicht op verbetering van de markt. Wij danken onze relaties voor het in ons gestelde vertrouwen en de goede samenwerking.'

Zeepbel

Smits begon zijn bedrijf in 1994 in Krimpen aan de Lek. Daar nam hij de machinefabriek van Hans Boele over. ‘De eerste twee jaar was het moeizaam puzzelen om de salarissen bij elkaar te krijgen, maar daarna ging het hard', aldus Smits tijdens het 10-jarig bestaan in 2004.

In 1997 bouwde hij zijn eerste binnenvaartschip af, de Windeck (135 x 11,45 meter) voor de Duitser Seibert.

In 2004 groeide het bedrijf door de snel toenemende vraag naar schepen uit zijn jasje en huurde Smits extra kaderuimte bij de IJsselwerf in Capelle aan den IJssel. Hoewel de orders binnenstroomden, zorgden vertraagde leveringen van casco's in die tijd ook voor tegenvallers. ‘In 2005 zaten we door vertraagde leveringen meer dan vier maanden met ernstige leegloop. Dat heeft een miljoen gekost. Dat moest ik echt van mijn botten afschillen', stelde Smits, toen hij in 2007, na een meer dan een miljoen euro kostende renovatie, volledig naar Capelle aan den IJssel verhuisde. ‘De casco's die we de afgelopen tijd opleverden waren ook allemaal tussen de drie en 13 maanden te laat. Niet alleen de Chinese, maar ook de Oost-Europese en Poolse.'

• Faillissement betekent ontslag voor 16 medewerkers

In een spraakmakend interview in Weekblad Schuttevaer riep Smits kort daarop op tot bezinning. Hij wees op oververhitting van de markt en door speculatie veroorzaakte prijsopdrijvingen in de nieuwbouw. ‘De vraag is zo groot dat meer dan de helft van de nieuwbouwschepen al voor oplevering met winst wordt doorverkocht. De markt loopt al vijf jaar hard, maar lijkt nu echt ontploft. De materiaalschaarste dwingt je tot het nemen van risico's waarvoor je vroeger voor gek werd versleten. Wij hebben 140 motoren, 30 stuurhuizen en een paar honderd deepwellpompen in bestelling. Zoiets was vijf jaar geleden ondenkbaar, dat deed Damen alleen. De gedwongen overstap naar dubbelwandigheid zorgt voor doorgaande nieuwbouw in de tankvaart en in de containervaart rekent men op aanhoudende groei.' Een jaar later spatte de zeepbel uiteen.

De nu 64-jarige Govert Smits runde het bedrijf met zijn vrouw Josephine, met wie hij ruim 40 jaar is getrouwd. Zij verzorgde met name de administratie van het bedrijf.