‘CAB verdubbelt huidige omzet'

Als tenminste 85 procent van de binnenvaart zich aansluit in schepenpools, leidt dat tot hogere vrachten en per direct een verdubbeling van de huidige, ingestorte omzet. Dat is de kern van de Capaciteits Alliantie Binnenvaart (CAB), die vorige week in Rotterdam werd gepresenteerd op initiatief van het Crisisberaad Binnenvaart. De pools of allianties zorgen voor beperking van de huidige overcapaciteit in de markt.

‘De bank houdt wel eigen verantwoordelijkheid om uitstel toe te staan of te weigeren', lichtte Van Sluis toe. Rechts naast Crisisberaadslid Frank Galle. (Foto Dirk van der Meulen)

1/1

Gerelateerd nieuws

Opinie: De Binnenvaart Top 100

Havengeldheffing impuls voor vergroening scheepsmotoren

Rotterdam wil toonaangevend cluster vormen met omringende havens

OPINIE: ‘Transitie Comité gaat ons niet redden'

Meer over

Actueel

Actief de crisis te lijf met behoud van eigenwaarde en zelfsrespect

De oude Maassilo in de Maashaven was met zo'n 600 binnenvaarders royaal gevuld. De presentatie was flitsend, maar voor discussie was er te weinig tijd, vonden veel schippers. De organisatoren gaven dat achteraf toe en kondigden meteen een nieuwe voorlichtingsbijeenkomst aan, nog voordat het CAB-plan z'n definitieve vorm krijgt.

‘Met 3000 binnenvaartondernemers zijn er ook 3000 meningen', zei panellid Erik van Toor van Kantoor Binnenvaart. ‘Opgelegde beperkingen aanvaarden wij niet gemakkelijk. Maar we redden het niet alleen. We moeten wat doen.'

Opkomst ongekend hoog
Hoewel er veel gemor was na afloop van de grootste schippersbijeenkomst sinds jaren, stond een meerderheid wel positief tegenover de plannen om de crisis actief te lijf te gaan, ‘met behoud van eigenwaarde en zelfrespect'.

Het Crisisberaad, samengesteld uit schippers en vertegenwoordigers van de grotere binnenvaartorganisaties, beschouwde de hoge opkomst als ‘een steun in de rug om verder te gaan met het uitwerken van afspraken met de rijksoverheid, banken, bevrachters en binnenvaartpartijen'.

Kritiek
Kritiek was er vooral op de krappe tijd die uitgetrokken was om de zaal te raadplegen. Binnenvaartondernemers kregen het gevoel dat het plan al een gelopen race was en dat hun mening er niet meer toe deed. ‘Ik kom helemaal uit Noord-Duitsland rijden en ik krijg niet eens de gelegenheid het woord te voeren', zei een verontwaardigde schipper na afloop.

Het Crisisberaad Binnenvaart constateerde zelf achteraf ook dat de tijd voor discussie met de zaal te kort was. ‘Er komt over enige tijd een nieuwe voorlichtingsbijeenkomst. Wij zullen ervoor waken dat er dan wel voldoende tijd voor kritische vragen en opmerkingen wordt ingeruimd.'

Vrije markt
Het Crisisberaad kwam er na rijp beraad achter dat alleen een vrijwillige capaciteitsbeperking de markt op dit moment kan redden. 'Wij zijn allemaal erg liberaal' zei Wim van Sluis, de voorzitter van het Crisisberaad. 'Maar als je de vrije markt nu zijn gang laat gaan, dan gaan we allemaal failliet.' Het Crisisberaad gaat ervan uit dat tot eind mei vijf tot tien procent van de binnenvaart in de problemen zat vanwege de crisis. ‘In september denken we dat dat de helft zal zijn', zei Jan Vogelaar, panellid namens het CBRB. ‘En tussen november en januari zal zeventig tot tachtig procent van de binnenvaartondernemers in serieuze financiële problemen zijn. En het gaat dan om de hele vloot, van groot tot klein.' Omdat veel oplossingen zoals een toerbeurt en bodemvrachten verboden worden in Richtlijn 1996 van de Europese Commissie, is capaciteitsbeperking de enige oplossing, vindt het beraad.

Failliet
Er werd vanuit de zaal geopperd dat er vrijwel nog geen binnenvaartondernemer failliet is gegaan als gevolg van de crisis. ‘Walbedrijven gaan ook gewoon failliet, waarom kan dat niet in de binnenvaart?'

‘Een schip blijft varen, dat is het grote verschil', reageerde panellid en scheepsmakelaar Frank Galle daarop. Van Sluis voegde toe dat de vraaguitval in de binnenvaart exceptioneel groot is en dat de binnenvaart nog eens extra kwetsbaar is omdat er sprake is van heel veel individuele partijen. ‘Het zou zonde zijn om ondernemers failliet te laten gaan, want als Maasvlakte 2 klaar is, zijn al die schepen hard nodig om het vervoer aan te kunnen.'

De taart van CAB

De omzet in de binnenvaart was in 2008 de hele taart. Vrachtvolume, vrachtprijs en omzet waren allemaal 100% (plaatje A). In 2009 (nu) bestaat de omzet van de binnenvaart uit een vrachtvolume van 70% en een vrachtprijs van 40%, wat neerkomt op een omzet van 28%. Dat is nog maar iets meer dan een kwart van de hele taart (plaatje B). Met andere woorden: de gemiddelde omzet is volgens het Crisisberaad met ruim 70% gedaald ten opzichte van vorig jaar.

Als het CAB in werking treedt, worden de cijfers beter. Het vrachtvolume blijft weliswaar 70%, maar de brutovracht stijgt naar 75% en dan kom je uit op een omzet van 53%. Dat is een halve taart (plaatje C). Nog lang geen hele, maar beter dan een kwart.

Het CAB belooft dus een omzetverdubbeling voor de totale binnenvaart. Dan hebben we het niet over een vetpot, want het gaat nog steeds maar om de helft van de omzet van 2007, maar het zou wel veel faillissementen kunnen voorkomen, zeker als de combinatie wordt gelegd met uitstel van aflossingen en andere financiële tegemoetkomingen van de banken.

Er zouden in eerste instantie pools kunnen komen van bijvoorbeeld 135-meter schepen, van koppelverbanden of van 110-meterschepen. (MdV)

‘Voor oud-voor-nieuw regeling is het nu te laat'

Het Crisisberaad Binnenvaart gaat voor zijn capaciteitsberekening uit van 2600 schepen tot 1500 ton (in totaal 1,9 miljoen ton) en van 1305 schepen boven de 1500 ton (samen goed voor een laadvermogen van drie miljoen ton). Het beraad constateert dat er tot augustus 2008 geen overcapaciteit was en dat die nu dertig procent is.

CBOB'er Dick Bosch van de Credo opperde dat inzet van de oud-voor-nieuwboete voor nieuwbouwschepen wellicht ook een optie is. ‘We moeten zeker naar de OVN kijken', reageerde Van Toor. ‘De boete staat nu op nul en de regeling zit in de ijskast, maar die kan er zo weer uit. Maar als instrument om de huidige crisis te bezweren heeft deze regeling geen zin. Het is nu te laat. En reken ook maar dat er de eerste jaren geen schip wordt besteld. Maar ik vind dat we nu een herinvoering van de OVN moeten aanvragen. Zodat we toekomstige overcapaciteit op tijd kunnen voorkomen.'

In de categorie grootste schepen, vanaf 3500 ton, zit volgens Kantoor Binnenvaart nog dertig procent nieuwe tonnage in de pijplijn. Deels in afbouw in Nederland, maar ook nog op de werven in China. Die schepen zijn al besteld en vallen niet onder een eventueel nieuw ingevoerde OVN. Ook de suggestie dat casco's eventueel rechtstreeks van China naar Brazilië zouden kunnen varen, lijkt niet uitvoerbaar omdat er in Brazilië geen schepen mogen worden ingevoerd.

Paniek
'We willen een instrument om tijd te winnen en de paniek uit de markt halen', zei Vogelaar. ‘De capaciteit van de vloot moet worden beperkt en we zullen het zelf als sector moeten betalen. We gaan ons niet mengen in de bedrijfsvoering van schepen of banken en we gaan niets opleggen, aan wie dan ook. We proberen u een hamer te geven. Of u daar een spijker mee in wilt slaan, bepaalt u zelf.'

De drie grote binnenvaartbanken ABN-Amro, ING en Rabo zouden bereid zijn om de aflossingsverplichtingen op te schorten tot 1 juli 2012, een uitstel van maximaal twee jaar. ‘De bank houdt wel eigen verantwoordelijkheid om uitstel toe te staan of te weigeren', lichtte Van Sluis toe.  Daarnaast wordt bij het ministerie van Economische Zaken een verruiming bepleit van het borgstellingskrediet. Zeker is wel dat EZ én de bankiers de binnenvaart een warm hart toedragen.'

De aanwezige binnenvaartondernemers stonden niet onwelwillend tegenover de plannen. De meerderheid ziet wel in dat lijdzaam toekijken de positie van de binnenvaart op dit moment ook bepaald geen goed doet. 'We hebben niet zoveel te kiezen, er moet wat gebeuren', was een veelgehoorde reactie na afloop.

Zowel Kantoor Binnenvaart als CBRB kregen na afloop veel telefoontjes van leden. De reacties waren gematigd positief. ‘De meeste leden zien wel in dat niets doen geen optie is', zegt Jan Vogelaar.  ‘Ze willen dat we doorgaan en de mogelijkheden verkennen.' Ook bij Kantoor Binnenvaart werd positief gereageerd. ‘Onze leden waarderen het dat we wat ondernomen hebben', zegt Gerard Kester. ‘Maar er is natuurlijk ook onzekerheid of het plan gaat slagen.'

Nood hoog
Niet iedereen voelt de crisis al even sterk. ‘Ik heb nu nog werk', zei Nico Stam van ms Zeldenrust, werkzaam in de zand- en grindrelatievaart. ‘Maar ik vrees na de bouwvak het ergste. Ik juich daarom deze plannen toe.' Ook ondernemers met een vast contract zijn bang voor de toekomst. Ze vrezen dat het werk van voor de crisis niet allemaal terugkomt en dat de malaise wel eens heel langdurig kan zijn.

Het Crisisberaad gaat de komende weken door met het verder uitwerken van de plannen. ' We hopen dat het aanslaat', zei Erik van Toor van Kantoor Binnenvaart. 'We hebben wel het idee dat de meerderheid achter deze plannen staat en we hopen dat het wat wordt.' (MdV)

Serie allianties

De CAB vormt met de schepenpools een serie allianties. Een alliantie in CAB-termen is een verdrag tussen binnenvaartondernemers omwille van een gemeenschappelijke, tijdelijke regulering van de vlootomvang.

Er komt eerst een alliantie voor schepen groter dan 86 meter, gevolgd door een tweede alliantie voor alle schepen onder die maat. Minstens 85 procent van de binnenvaart moet meedoen aan de CAB. Als de plannen doorgaan, sluiten het lid van de alliantie en de CAB een schriftelijke overeenkomst. Er wordt een administratie opgezet en er komt een transparante databank. De ondernemer blijft zelf vrij om zijn bevrachter te kiezen. De bevrachter houdt de bijdrage aan de pool in en de boekhouding van zowel bevrachter als binnenvaartondernemer wordt elke drie maanden gecontroleerd. Er komt een denktank die de plannen nader gaat uitwerken en die ook vooral contact gaat zoeken met Belgische en Duitse binnenvaart. Dat laatste gebeurt ook in EBU- en ESO-verband. (MdV)