Scheepswrak De Jonge Jacob geeft meeste geheimen prijs

Met de opening van de expositie rond de 19de-eeuwse hektjalk De Jonge Jacob in de lashbak CGS 6013 van Vereniging De Binnenvaart lijkt het wrak al haar geheimen prijs te geven. Toch blijven er nog vragen rond het scheepswrak dat in 1858 zonk in de Dordtsche Kil. Want klopt de naam ‘De Jonge Jacob’ wel? En waar diende toch dat vierkante luik op de waterlijn voor?

Het grote luik net boven de ledige waterlijn in de achterschip van De Jonge Jacob, blijft voorlopig een raadsel. Eén suggestie is, dat het dienst deed bij het vervoer van lange boomstammen. Wie het weet, mag het zeggen. (Foto Hannie Visser-Kieboom)

1/1

Gerelateerd nieuws

Een traditionele binnenvaartbruiloft

‘NMa benadeelt binnenvaart'

Speech Kraaijeveld live op internet

‘Bevrachting beter collectief'

Meer over

Actueel

Het blijven onbeantwoorde vragen, maar het maakt de opening niet minder feestelijk. Vooral omdat een dreigend vertrek van binnenvaartmuseum db René Siegfried met de lashbak uit Dordrecht voorlopig weer is afgewend. Ook tot vreugde van Leonard de Wit van de Rijksdienst voor cultureel erfgoed, die de expositie uitzonderlijk vindt. ‘Vaak worden archeologische vondsten ergens in een depot gestopt, maar dit scheepswrak is aaibaar.'

Vereniging De Binnenvaart heeft met de Rijksdienst een beheercontract gesloten voor 15 jaar. Tijdens de opening is de officiële overdracht. Ook archeoloog Wouter Waldus, die de berging in 2006 begeleidde, is in zijn nopjes met de expositie. ‘Het was een feel good-project, waar ik heel veel plezier in heb gehad. De berging leek nog het meest op een tijdcapsule naar de 19de eeuw. Al bleef het wrak wel een zorgenkindje, vooral na de eerste mislukte poging het achterschip in de lashbak te takelen. Maar het is prachtig dat het achterschip nu is te zien. En dat door particulier initiatief, dat heb ik niet eerder meegemaakt.'

Waldus beschreef de berging uitgebreid in een boek, maar werkt thans aan een verkorte versie. De opening van de expositie wordt verzorgd door het Dordtsche raadslid Elly van Wenum, omdat juist zij zich heeft ingezet voor behoud van de duwboot René Siegfried voor Dordrecht.

Aaibaar
Eenmaal binnen kan het scheepswrak echt ‘geaaid' worden. Rondom liggen enkele breukstenen die de tjalk vervoerde tijdens zijn laatste reis vanuit Doornik, totdat hij in de Dordtsche Kil op 23 juli 1858 tenonder ging in de golven. Schipper Hendrik Ritmeester (1809-1902) overleefde de schipbreuk, maar zijn vader Joachim verdronk op 80-jarige leeftijd. Zijn lichaam spoelde later aan bij Willemsdorp. Overigens lijkt de Werkendamse schipper Hendrik Ritmeester een brokkenpiloot te zijn geweest. Hij leed schipbreuk met maar liefst drie van zijn schepen. Waarbij hij niet alleen zijn vader, maar ook enkele van zijn kinderen verloor.

Bijzondere gasten bij de opening waren twee van de nazaten van de onfortuinlijke schipper; Joachim Ritmeester (75) uit Dordrecht en zijn neef Jochem Ritmeester (72). Joachim heeft gezien dat het wrak in de lashbak werd getild en kwam sindsdien regelmatig kijken bij het inrichten van de expositie. ‘Het hout is wel erg gekrompen, dat is eigenlijk wel jammer.'

Gebruiksvoorwerpen
Aan weerszijden van het achterschip van De Jonge Jacob zijn vitrines gemaakt, verfraaid met foto's van de oevers van de Dordtsche Kil. In de vitrines de vondsten die werden gedaan in het scheepswrak en delen van de huisraad, zoals een melkkan, kookpan, scherven van een drinkservies en een tabaksdoos. Maar ook scheepsmaterialen, zoals diverse hijsblokken en haken voor het hijsen van de lading stenen. Ook de scheepsnaamborden met De Jonge Jacob erop staan uitgestald. Toch zijn er twijfels over de naam, omdat de borden in het achteronder zijn gevonden en niet op de achtersteven. Bovendien waren er rond 1858 wel vijf tjalken met de naam De Jonge Jacob, maar die zijn niet te herleiden tot het Werkendamse rampschip.

Op informatieborden wordt de historie van de tjalk en haar schipper nog verder uit de doeken gedaan. Volgens Jos Hubens van Vereniging Binnenvaart is het idee van de inrichting afkomstig van een Russisch museum in Krasnojarsk. ‘We gaan het nog wat verder aankleden met spotjes en grind rondom het achterschip. En door de plaatsing in de lashbak is het een mobiele tentoonstelling geworden. Mogelijk gaan we maritieme evenementen bezoeken, zoals havendagen.'

Over de toekomstige ligplaats van de René Siegfried is Hubens duidelijk. ‘We horen echt in de binnenstad van Dordrecht. Daar kunnen we publiek trekken met deze expositie. Daar heb je toch een museum voor, om je collectie te laten zien? Maar we gaan nu eerst in gesprek met de gemeente, al hebben we ook nog twee gemeenten achter de hand die ons graag willen hebben.' (HVK)