Schuttevaer

Zoet, Zout & Zakelijk

De Erfenis (565): De luxe motor Arma

a/b Arma

De liggende petroleummotor van Van Rennes was rond 1900 de eerste verbrandingsmotor in de binnenvaart. De motor had twee enorme vliegwielen en ook tijdens het varen moest de kop met een petroleumbrander warm worden gehouden. Spoedig volgden de compactere gloeikopmotoren, de staande Van Rennes, de Kromhout, de Bolnes, de bakjesknappers van Brons en natuurlijk de motoren van Industrie.

1 / 1
Geert Baven veert meteen op zodra hij de kans krijgt om zijn trots, de Industrie 2VD5, te laten zien. (Foto Hajo Olij)

Geert Baven veert meteen op zodra hij de kans krijgt om zijn trots, de Industrie 2VD5, te laten zien. (Foto Hajo Olij)

Op 12 september 1912 begon Johannes Boot op het terrein van scheepswerf Boot in Alphen aan den Rijn een motorenfabriek. Samen met één knecht had hij in 1912 de eerste tweetakt middeldruk Industrie gloeikop gebouwd. De motor beviel, in 1917 kwam er een tweede fabriekshal bij en werkten er al 28 man. In 1930 kwam type IB op de markt, een één- of tweecilinder van 8 tot 130 pk, voor de grotere vermogens werden ruimere cilinders gebruikt. Er zijn in totaal wel 1200 IB-motoren gebouwd.

In 1932 kwamen de viertakt Industrie VD-motoren. Deze waren zuinig, liepen mooi en nu werden grotere vermogens mogelijk. De 1VD4 leverde 20 pk, de grootste, de 6VD7 360 pk. Er zijn tot 1957 574 VD-motoren gebouwd. Er draaien er nog heel wat, want ze zijn niet alleen zuinig, maar vooral ook betrouwbaar en eenvoudig in bediening en onderhoud.

Vanaf 1947 bracht Industrie de D-motoren op de markt, nog steeds langzaamlopers met 300 toeren, de grootste, de 8D80 D leverde 1725 pk.

Oprichter Johannes Boot overleed op 30 november 1949 en in 1977 moest de Industrie motorenfabriek sluiten. Het bleek onbetaalbaar om in eigen beheer nog een nieuw type te ontwikkelen. Op de site www.abelforte.nl is veel meer informatie te vinden.

‘Voor wetenschappelijk onderzoek ging ik naar Detroit',vertelt Geert Baven. ‘Ik bestudeerde de processen in de auto-industrie, hoe alle componenten van de toeleveringsbedrijven op tijd en op de goede plek terechtkwamen. Toen ik weer terug in Groningen kwam, wilde ik op een schip gaan wonen. Van de makelaar kreeg ik een lijst met schepen. Toen ik de luxe motor Arma in de Noorderhaven bekeek, zag ik direct de mooie lijnen van het schip. In de machinekamer stond nog de originele Industrie 2VD5, maar de originele Industrie koppeling, was kapot. Zoiets had ik nog nooit gezien. Ik wist gelijk dat, wat er ook mis mocht zijn, deze motor moest er in blijven! De koop ging door en ik ging op zoek naar kennis en mensen, die het wisten.

‘Zo ontmoette ik Kaje Meijer. Hij doet al 40 jaar ijzerwerk aan schepen, repareert motoren en heeft zijn werkplaats in Westerbroek. Van hem moest ik eerst de motor en de machinekamer brandschoon maken. Als er dan iets lekt, zie je het meteen. Hij kreeg de koppeling weer aan de gang en na lang zoeken vond ik een bedrijfje dat nieuwe bussen in de plunjer-pompen kon persen.'

‘Je begint met de olie voor te pompen. Op het blok zit een drukknop, waarmee je de olie in de lagers perst. Dan licht je de kleppen en torn je het vliegwiel op stand. Met een hendel op de eerste cilinder start je, 15 atmosfeer perslucht is voldoende. Er staat nu een losse compressor op krachtstroom, maar vroeger kon je met een band op het vliegwiel ook de compressor aan het werk zetten.

‘In de stuurhut zit naast het stuurwiel een buis met een thermometer. Met een kraan regel je het koelwater af op 50 graden. Afgelopen zomer zijn we voor het eerst over het Reitdiep naar het Lauwersmeer gevaren. Een geweldig avontuur. Dan weet je waarvoor je vijf jaar hebt zitten ploeteren.

‘Ik ontmoette Geert tijdens een zeiltocht op de klipper Najade van Hans Vlasbloem', zegt Birgit Fonville. ‘Ik werk als kindertherapeut in Groningen en al snel ben ik ook op het schip gaan wonen. Toen Geert een paar dagen weg moest, kwam er ineens geen water meer uit de kraan. Door de telefoon legde hij me uit dat ik de slang in een opening in het gangboord naast de stuurhut moest hangen. Helaas, het bleek de dieselvuldop te zijn, de ellende was groot...

‘De lijnen van de roef en de kop van het schip vind ik nog steeds prachtig en ik geniet nog elke dag van alle lucht en ruimte om me heen.'

‘Van de geschiedenis weten we nog niet zoveel', gaat Geert verder. ‘Ze is in 1933 gebouwd op een onbekende werf. De eerste naam was Anjo en de schipper Andreas van Vessem uit Made. Ze heeft altijd met zand en grind gevaren en voorop heeft een laad- en lostuig gestaan. In 1952 werd Cornelis Marinuszoon Pols de schipper en vanaf 1961 Marinus Goudriaan uit Krimpen aan den IJssel. In 1964 nam waarschijnlijk zijn broer Arie haar over. Ergens in deze jaren is het schip verlengd tot 33 meter en zijn de gangboorden opgetrokken. Arie Goudriaan kreeg in 1975 een baan aan de wal , maar bleef aan boord wonen. Ze heeft ook de namen Herma en Secunda gehad en heet nu dus Arma.

‘In 1992 heeft kunstschilder Jan Veldhuis het schip gekocht. Hij woonde en werkte aan boord en gaf ook schilderlessen op het Wad. Hij heeft de den laten verhogen en de stuurhut iets groter gemaakt. Alles gelast. Goed gedaan en de zeeg loopt mooi door.'

‘We zijn heel tevreden met de Arma. Ik probeer het technisch niveau van het schip nog te verbeteren. Naast de houtkachel hebben we een CV en er staat nu een goede generator. Terugrestaureren naar de oude staat, vind ik oubollig gedoe. Ik wil bijvoorbeeld geen houten luiken over het ijzeren dek leggen. Het is nep en ze rotten ook zo weg.'

Tijdens de manifestatie Winter Welvaart hing er een expositie van fotograaf Koos Boertjens in het ruim. Steeds wippen er mensen binnen en ze zijn ook heel geïnteresseerd, hoe het is om op zo'n schip te wonen. Geert Baven veert meteen op zodra hij de kans krijgt om zijn trots, de Industrie 2VD5, te laten zien.

Wie meer van de geschiedenis van de Arma weet, uw reactie naar geertbaven@gmail.com wordt op prijs gesteld.

Scheepsgegevens
De luxe motor Arma. In 1933 gebouwd op een onbekende werf. Lengte: 33 meter. Breedte: 5,05 meter. Diepgang: 1,20 meter. Motor: tweecilinder Industrie 2VD5, no.3051, 1933, 60 pk bij 300 toeren. Keerkoppeling: Industrie.

bron: Luxe motor Arma

Reacties

Om te reageren op dit bericht moet u ingelogd zijn. Klik hier om in te loggen. Indien u nog geen account heeft kunt u zich hier registreren om te kunnen reageren op Schuttevaer.nl. Uw reacties worden altijd ondertekend met uw volledige persoonsnaam.

Er zijn nog geen reacties op dit artikel.

Lees ook