Schuttevaer

Zoet, Zout & Zakelijk
Schuttevaer Premium

Duurzaam zonder verlies van historisch uiterlijk

Rotterdam

Een varend monument in een Museumhaven, daar ga je toch niets aan vernieuwen, zou je zeggen. Hoe oorspronkelijker, hoe beter. Maar de tijden veranderen, fossiele brandstoffen zijn uit, schippers willen varen en hebben stroom nodig en afvalwater wordt geloosd.

1 / 2
Donkere zonnepanelen op de luikenkap van de Verandering. (Foto Hajo Olij)

Donkere zonnepanelen op de luikenkap van de Verandering. (Foto Hajo Olij)

  • Eigenaren varend erfgoed bijgepraat over technische ontwikkelingen

  • Initiatief van Mobiel Erfgoed Centrum

Door Hajo Olij
Het Mobiel Erfgoed Centrum in Rotterdam probeert eigenaren te helpen bij duurzame restauraties en behoud. Daarom organiseerde ze een ‘Expert meeting' met 10 deskundigen en een zaal vol scheepseigenaren in het Maritiem Museum Rotterdam.

De oude tjalken en klippers blijken heel duurzaam, gaan lang mee, een derde of vierde generatie woont er inmiddels op. Niet meer in een piepklein roefje, maar in het gerieflijk verbouwde ruim. Koken en verwarmen deden de oude schippers op een kolen- of turffornuisje, bederfelijke waar ging in het vliegenkastje met horregaas. De waslijn en een sopje kunnen de  wasdroger of vaatwasser misschien ook nu nog vervangen, maar de koelkast en wasmachine kunnen heden ten dage zelfs historische schippers niet missen.

Waar begin je?
Tal van mogelijkheden zijn ontwikkeld en beschikbaar. Maar waar begin je, wat heeft toekomst en is rendabel? Wind, zon en waterkracht zijn zonder meer bruikbare en  duurzame energiebronnen. En isoleer je schip dubbel, 10 centimeter en een luchtspouw achter de betimmering. Dat scheelt de helft in stookkosten. Hoe zuiniger met stroom, hoe beter. Ga het verbruik van alle elektrische apparaten nauwkeurig nameten. Voor nog geen twee tientjes koop je een nauwkeurige energieverbruiksmeter en weet je precies wat de grote slurpers zijn, vertelde Martijn Schuitemaker. En doe het samen met de buren, dat is leuker en motiveert. Alles, wat verwarmt en koelt, gebruikt veel energie, maar dat wisten we eigenlijk al. Met LED- lampen kan de verlichting heel zuinig.

Zonnepanelen
Bob Meulendijk vertelde over de huidige generatie zonnepanelen. De prijzen dalen, het rendement is nu 25% en met antireflectie-coating kan dat omhoog naar 33%.

Ook komen er dunne film en halfdoorzichtige zonnepanelen beschikbaar, interessant voor lichtluiken, zou je zeggen.

Hans Visser vertelde meer over flexibele, gekromde zonnepanelen, toepasbaar rond lantarenpalen en in dakpannen, maar een voor schepen bruikbare toepassing heeft hij nog niet paraat.

Brandstofcellen op waterstof worden ook interessant. Marcus Rolloos vertelde daarover. Er is al een netwerk met verkopers van waterstoftankjes, vergelijkbaar met campinggas. De uitstoot bestaat alleen uit waterdamp en er worden interessante mogelijkheden onderzocht om waterstof op te wekken met windturbines op zee. Maar iedereen wil vooral weten hoeveel het kost. Een brandstofcel van 30 kW kost al snel 95.000 euro. Een van 500 Watt 7500.

Afvalwater
Roemer Goossensen behandelde de afvalwaterzuivering. Zwart water van het toilet mag sinds begin 2009 niet meer overboord. Grijs water van douche, gootsteen en de was nog wel. De handhaving blijkt lastig. Afpompstations om de vuilwatertank te legen werken vaak niet. Daarom wordt lozing op buitenwater nog gedoogd. Maar er zijn al wel compacte zuiverings-units gebouwd. Je kunt ze naast je schip leggen of samen met meer buurschepen aanschaffen. Het Nederlands Instituut voor Ecologie heeft al een werkende zuivering met algen en bacteriën ontwikkelt. Het vrijkomende biogas verwarmt de vergistingstank en een bak met zand en riet zorgt voor de laatste reiniging tot schoon water. Poep is goud waard, de teruggewonnen grondstof kan als meststof worden verkocht. Het is nog experimenteel, misschien geschikt voor één hele museumhaven?

Felix Moonen kwam vertellen over nieuwe composietmaterialen, folies en 3D-printing. Een scheepsschroef kopiëren is al gedaan, een antieke lichtgewicht leeuw voor op een monumentale gevel kan ook, net als het frame van een historische scooter. Dat er restauratietoepassingen zijn voor op een varend monument ligt voor de hand.

Warmtepompen
Ardo de Graaf heeft al 20 jaar zelf een schip en dat praat makkelijker. Hij kent nog de beginperiode: zonder vaste ligplaats lag je aan de rafelrand van de stad zonder aansluitingen. Een Wincharger windmolen leverde een paar Ampère, een Pettertje of Lister aggregaat stond in het herft overdag te bonken. Een windmolen met een wiekdiameter beneden de 1,50 meter rendeert nauwelijks en moet ook hoog staan.  Twee 50 Wp zonnepanelen en 400 Ah loodaccu's brachten ‘s zomers al wat verbetering. Hij heeft nu van warmtepompen zijn werk gemaakt. De techniek wordt al veel in woningen gebruikt en nu ook in woonschepen toegepast. De bronwarmte komt uit de lucht, water of de bodem. Een pomp stuwt het door een warmtewisselaar, net als bij de interkoeler. Warm tapwater gaat in een buffertank voor vloerverwarming, douche of CV. Het gebruik van zoutcellen zou in de toekomst de opslag kunnen vergemakkelijken. Waterpompen zijn al leverbaar vanaf 500 euro.

Biobrandstof
De paar aanwezige sleepbooteigenaren hadden wel meer willen horen over biobrandstof, methanol en de toepassing van katalysatoren voor roet en fijnstof. In Enkhuizen varen al een paar charterschippers op GTL. ‘Kunnen wij zo ook met onze enorme, stokoude langzaamlopers blijven varen?'

Elektrisch varen kwam wel aan bod. Live. Een deel van de aanwezigen stapte aan boord van de gerestaureerde vletaak Jubelkop met een Torquedo Cruise 10 elektromotor, ingebouwd in het roer. De salonboot Wetterwille uit 1935 met zonnepanelen in het dak vaart uitsluitend op accu's en lag er ook ter bezichtiging, maar bleef voor de kant.

Rein Schuddeboom van de Erfgoedhavens in Rotterdam wees op het belang van het behoud van een historisch verantwoord uiterlijk. ‘Donkere zonnepanelen op de luiken kan. Dat verstoort het plaatje niet. Ouderwetse allesbranders met geïmpregneerde eiken bielzen als brandstof, nee, dat kan echt niet meer. Maar een pelletkachel met veel minder uitstoot, dat weer wel. We kunnen misschien met z'n allen een windmolen op de Maasvlakte adopteren. Zo zoeken wij hier ook naar wat mogelijk is.'

Reacties

Om te reageren op dit bericht moet u ingelogd zijn. Klik hier om in te loggen. Indien u nog geen account heeft kunt u zich hier registreren om te kunnen reageren op Schuttevaer.nl. Uw reacties worden altijd ondertekend met uw volledige persoonsnaam.

Er zijn nog geen reacties op dit artikel.

Lees ook

Schuttevaer als krant, app en E-paper

Schuttevaer is de krant voor maritiem Nederland.

Abonnees met een Online- of Totaalabonnement, die Schuttevaer willen lezen voordat die vrijdag in de bus valt, kunnen de krant wekelijks al op dinsdagavond 22:30 uur lezen als e-Paper.

Wilt u meer informatie over abonneren, adverteren, lezersservice of losse verkoop? Klik dan op het betreffende onderwerp.