Telematica Award voor ‘EDI-geweten’ Lex de Lijster

Lex de Lijster (1943), ‘founding father’ van Bureau Telematica Binnenvaart (BTB), ontving dinsdag 30 december de Telematica Award 2014. Op de 19de Telematicadag in het KSCC in Nijmegen stak BTB-voorzitter Sijko Veninga de loftrompet over zijn verdiensten voor de digitale binnenvaart. De Lijster toonde zich zeer verrast en was tegelijk geraakt door de onderscheiding.

Telematica Award voor ‘EDI-geweten' Lex de Lijster

Als Lex de Lijster in zijn jonge jaren een carrière als zeeman begint, worden schepen nog voortgestuwd door state-of-the-art stoomturbines. Lex klimt op tot de rang van kapitein. Na zijn actieve carrière op zee, gaat hij werken voor het bedrijf Nedlloyd, het latere P&O Nedlloyd, dat uiteindelijk is opgegaan in Maersk.

Standaardisatie

Vanaf april 1965 tracht de IMO FAL Convention (Convention on Facilitation of International Maritime Traffic – FAL) de grote hoeveelheden papier in het maritieme transport terug te dringen. Het gebruik van containers in de zeevaart neemt hand over hand toe in die jaren, mede onder invloed van de oorlog in Vietnam. Bij Nedlloyd krijgt Lex onder meer de taak om te werken aan standaardisatie van de vele, uiteenlopende formulieren die gebruikt worden in handel en transport over zee.

Tezelfdertijd doen ook de eerste computers hun intrede bij grote verladende bedrijven en transporteurs. Lex de Lijster pioniert voor zijn werkgever op het gebied van standaardisatie, zoals EDI, de rechtstreekse uitwisseling van elektronische informatie tussen computers zonder menselijke tussenkomst. Wie, zoals Lex Japans spreekt, heeft misschien ook minder moeite met het ingewikkelde EDI. Lex werkt bijna letterlijk ‘in de frontlinie’ als voorvechter van elektronisch berichten verkeer. In samenwerking met andere verladende bedrijven en transporteurs worden elektronische versies van IMO-FAL documenten tot stand gebracht. En aan handel en transport gerelateerde elektronische berichten.

Lobbyen en overtuigen

‘Harmonisatie en standaardisatie lijken zo vanzelfsprekend, maar er gaat eindeloos veel lobbyen en overtuigen aan vooraf’, zei Veninga in zijn motivatie voor toekenning van de Telematica Award.

Deze vaardigheden, in combinatie met diepgaande materiedeskundigheid maken dat Lex de Lijster actief wordt in de International Maritime Organization (IMO) en de United Nations Economic Commission for Europe (UNECE), waar hij zich onder meer inzet voor administratieve lastenverlichting.

Lex wordt breed ingezet, onder meer namens de ministeries van Verkeer en Waterstaat en van Economische Zaken. Ook is hij jarenlang voor de Europese Commissie actief. Informatie-uitwisseling met douane moest beter en sneller. Een van de resultaten: de aanbeveling voor het inrichten van een Single Window.

BTB en BICS

Na zijn pensioen wordt Lex door Rijkswaterstaat gevraagd om te adviseren. Hoe kan de binnenvaart als schakel in de logistieke keten betrokken worden bij de wereldwijde ontwikkelingen rond rationalisatie, automatisering en elektronische informatie-uitwisseling? ‘Het groeiende containertransport in de binnenvaart werd destijds begeleid door kartonnen dozen vol papier. Er was geen mobiel internet. De eerste binnenschepen hadden een peperdure ATF telefoon van 2 kilo’, bracht Veninga tijdens de Telematicadag in herinnering.

Lex adviseerde een telematicabureau voor de binnenvaart op te richten en werd daarmee een van de ‘founding fathers’ van het BTB. In 1994 schetste hij de eerste versie van de Erinot-standaard, die werd gebruikt in een Nederlandse pilot met elektronisch melden. Samen met Jos van Splunder, Robert Scherpbier en Piet Nefkens -alle drie overleden- introduceerde en promootte hij elektronisch melden in de binnenvaart. Bij schippers beter bekend als ‘BICS‘.

EDI-geweten

Met zijn heldere, pragmatische en visionaire kijk op de zin en het nut van elektronische informatie-uitwisseling in handel en transport, fungeert Lex door de jaren heen als het ‘EDI-geweten’ van Bureau Telematica Binnenvaart. Op kantoor bij BTB wordt een exemplaar van het woordenboek van zijn hand gekoesterd: Transport and Logistics Glossary. Als oud-varensman blijft Lex een scherp oog houden voor wat schippers bezig houdt op het gebied van ICT.

Door de jaren heen is Lex betrokken bij tal van Europese projecten (Incarnation, Indris, Compris, Marnis). Vanaf 2004 is hij voorzitter van de ERI Message Development group, waar hij samen met Peter Oudenes werkt aan de ERI-Guide, de huidige technische regelgeving voor elektronische melden in Europa. Sinds eind november van dit jaar is Lex definitief met pensioen gegaan, na een lange, intensieve carrière. ‘Van stoomturbine tot Internet’, zoals Veninga het noemde.