Schuttevaer

Zoet, Zout & Zakelijk
Schuttevaer Premium

Alsnog onderscheiding voor levensredders watersnood

NIEUWERKERK AAN DEN IJSSEL

Bijna 56 jaar na dato hebben de twee voormalige binnenvaartschippers Hannes van Vliet en Cor Heuvelman alsnog een onderscheiding gekregen voor hun heldendaden tijdens de watersnoodramp van 1953.

1 / 1
De oud-schippers Cor Heuvelman en Hannes van Vliet hebben de hoogste Carnegie-onderscheiding op de revers gespeld gekregen. (Foto Pieter van Vliet)

De oud-schippers Cor Heuvelman en Hannes van Vliet hebben de hoogste Carnegie-onderscheiding op de revers gespeld gekregen. (Foto Pieter van Vliet)

Van Vliet (84) en Heuvelman (77) kregen een zilveren medaille van de Stichting Carnegie Heldenfonds. In Het bijzijn van zo'n 500 mensen en het Ouderkerkse shantykoor De IJsselmannen werd de medaille woensdag 7 januari aan de twee mannen (beiden erelid van Koninklijke Schuttevaer) uitgereikt door burgemeester Bonthuis in het raadhuis van Nieuwerkerk aan den IJssel. ‘Ere wie ere toekomt. Een terecht eerbetoon. Ook na zo'n lange tijd', zei hij daarbij.

De zilveren medaille is de hoogste onderscheiding van de Stichting Carnegie Heldenfonds, die wordt uitgereikt aan mensen die zich met gevaar voor eigen leven hebben ingezet om anderen te helpen. Het fonds is vernoemd naar de bekende Schots-Amerikaanse miljonair Andrew Carnegie. Volgens de Carnegie-organisatie hebben de mannen een belangrijke bijdrage geleverd aan het redden van de IJsseldijk, in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953. Daarmee hielpen ze mee mensenlevens te redden in het achterland. Toenmalig schippersknecht Heuvelman hielp schipper Evegroen bij het dichten van een gat in de dijk. Dat deden ze door het schip van Evegroen in de dijk te zetten. Binnenschipper Van Vliet bracht met zijn schip zandzakken naar de dijk.

Rotte dijk
Tijdens de bewuste ijzig koude stormnacht in februari 1953 moest menselijk ingrijpen natuurgeweld temmen. Met een waterstand van bijna vier meter boven Normaal Amsterdams Peil en een noordwestenwind die tot orkaankracht was aangewakkerd, vochten vrijwilligers met zandzakken tegen het stijgende water. Maar zij konden de Schielandse Hoge Zeedijk niet afdoende verstevigen. Terwijl het talud van de dijk aan de landzijde op verschillende plaatsen door overslaand water al zwaar was beschadigd, sloeg er rond half zes in de ochtend een groot gat in de dijk. Een ramp dreigde voor een gebied dat zich uitstrekte tot Alphen aan den Rijn, Leiden, Den Haag en Rotterdam dat door deze dijk werd beschermd.

In een poging dit gevaar af te wenden vorderde burgemeester Vogelaar van Nieuwerkerk ‘in naam der koningin' het graanschip Twee gebroeders van schipper Arie Evegroen, om daarmee het gat in de dijk te dichten. Heuvelman bood zijn hulp aan. Heuvelman en Evegroen namen een roeiboot mee die als reddingsboot kon dienen.

Inmiddels bleek dat een gat van veertien meter in de dijk te zijn ontstaan, terwijl het schip slechts achttien meter lang was. ‘En door de kracht van het schip hadden delen van de rotte dijk gemakkelijk kunnen wegslaan. Dan waren we weg. Maar we moesten het proberen', vertelt Heuvelman.

Op advies van ‘broekie' Heuvelman liet schipper Evegroen het schip met de kop tegen de dijk aanvaren, vlak voor de plaats van het gat. Door het schip daar met een touw vast te zetten, klapte het, zoals gehoopt, als een sluisdeur tegen de kant en zoog zich vast in het ontstane gat.

Heuvelman: ‘Het leek alsof het scheepje er precies voor was gemaakt. Het bleef aan weerskanten prachtig hangen. We hadden geen meter over...'

Heuvelman en Evegroen sprongen net voor de klap in de roeiboot. ‘En nou eraf. Wegwezen, riep ik. Vervolgens voeren we terug naar het schip en stapte Evegroen weer aan boord om zijn vijftien pk Claysmotor stil te zetten. Dat was nodig omdat de schroef de dijk aan het bewerken was.'

‘Dat motortje heeft het daarna nooit meer goed gedaan', weet Van Vliet.

IJskoud
Vervolgens moest het gat met zandzakken worden gedicht. Omdat er op de dijk geen vrachtwagens meer konden rijden, werd ook het schip Onderneming II van de Ouderkerkse schipper Van Vliet gevorderd. Ook was er al een schipper geregeld, maar Van Vliet voelde er niets voor zijn schip af te staan en ging zelf mee. Van Vliet vervoerde vervolgens tot laat in de avond zandzakken vanaf de zandhandel van Leen Boer naar de zwakke delen van de dijk. Eerst rondom de Twee Gebroeders. ‘Het was ijskoud. Het regende en er stond een storm met orkaankracht. Met grote moeite kon ik steeds met de schuit de punten bereiken. Met het gevaar door de dijk te klappen.'

Maar ook de toen 29-jarige Van Vliet was het een en ander gewend. Vanaf zijn dertiende al manoeuvreerde hij met vuilnisscheepjes van het familiebedrijf langs de grote zeeschepen in de Rotterdamse haven.

Borreltjes
Naast het aanvoeren van zandzakken naar de dijk voorzag Van Vliet de helpers van liters warme koffie. ‘En borreltjes', zo vulde hij de speech van burgemeester Bonthuis woensdag ad rem aan. Maar nog belangrijker: hij had een warme kachel in zijn roef. Honderden mensen zijn die nacht over de vloer geweest om zich op te warmen. Van Vliet herkende, naar zijn zeggen, zijn roef later niet meer terug.

In een nacht van keihard zwoegen onder zeer moeilijke en erbarmelijke omstandigheden, droegen de twee mannen een behoorlijke steen bij aan het redden van de dijk. En daarmee aan het redden van miljoenen mensenlevens in de zuidelijke Randstad. ‘De ramp had niet te overzien geweest', aldus Hans Oosters, de huidige dijkgraaf van het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard.

Van Vliet en Heuvelman gingen destijds uitgeput naar huis en verdwenen in de anonimiteit. Voor de twee helden was het woensdag de eerste keer dat ze publiekelijk erkenning ontvingen voor hun daden. De inmiddels overleden schipper Evegroen was jaren geleden al onderscheiden.

Het herschreven verhaal van de gebeurtenissen die nacht is in een derde druk heruitgegeven door het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard in het boekje ‘Een dubbeltje op z'n kant'. (PvV)

Reacties

Om te reageren op dit bericht moet u ingelogd zijn. Klik hier om in te loggen. Indien u nog geen account heeft kunt u zich hier registreren om te kunnen reageren op Schuttevaer.nl. Uw reacties worden altijd ondertekend met uw volledige persoonsnaam.

Er zijn nog geen reacties op dit artikel.

Lees ook