In de rechtszaal

Onmacht over ‘slechte’ AIS-transponder leidt tot rechtszaak

Schipper Wieger de Vries heeft een last onder dwangsom van 250 euro laten uitlopen op een gang naar de rechter, om daar te kunnen vertellen dat hij en andere schippers moeten werken met onbetrouwbare AIS-apparatuur. ‘Ik ben verantwoordelijk voor het AIS-apparaat, maar kan er niet op vertrouwen dat het doet wat het moet doen.’

2014, iStock, Andrey Popov

In de zaak die woensdag 12 oktober diende bij de sector bestuursrecht van de rechtbank Rotterdam ging het De Vries dus niet zozeer om die 250 euro boete omdat zijn AIS-transponder verkeerde gegevens verzond. Hij liet het aankomen op de rechtszaak tegen Agentschap Telecom, nadat hij er niet in was geslaagd met het Agentschap in gesprek te komen. ‘Ik hoop dat u mij vandaag de gelegenheid wilt geven om de bredere context te schetsen’, zei hij ten overstaan van de rechter. Daartoe was mr. Arco Rop bereid, maar hij onderstreepte dat wanneer een last onder dwangsom eenmaal definitief is opgelegd, er doorgaans weinig meer aan te doen is. De schipper erkende dat en bestreed ook niet dat overtredingen zijn begaan.

Bevordert de veiligheid

Het Automatisch Identificatiesysteem (AIS) is sinds al jaren verplicht voor de binnenvaart en dus ook voor het ms Flora van De Vries. Dat op zich is voor hem ook niet het probleem: ‘AIS bevordert de veiligheid en voorspelbaarheid van de scheepvaart. Maar we worden gedwongen met slechte apparatuur te werken.’

Het volgens De Vries ondeugdelijke AIS-apparaat aan boord van zijn schip zorgt er geregeld voor dat verkeerde identificatienummers worden uitgezonden. Wanneer het Agentschap Telecom dat vaststelt, volgt in eerste instantie alleen een waarschuwing. De Vries, die zich liet bijstaan door zijn brancheorganisatie Koninklijke Binnenvaart Nederland, zei dat schippers dagelijks te maken hebben met een haperende AIS-transponder die daardoor verkeerde gegevens uitzendt.

Zeldzaam

Volgens de advocaten van het ministerie Economische Zaken, waaronder het Agentschap ressorteert, valt dat wel mee en komt het maar in heel weinig gevallen daadwerkelijk tot het verbeurd verklaren van een last onder dwangsom. Zij baseerden zich daarbij op de gegevens die ze verzamelden bij twee luisterposten langs drukbevaren locaties, alsmede op mobiele inspecties. De Vries baseerde zijn claim op meldingen via de marifoon, die maar zelden de logboeken halen.

Overmacht

Tijdens de zitting sprak De Vries meer dan eens van overmacht. Hij voelde zich gedwongen een apparaat te gebruiken dat volgens hem niet werkt, terwijl hij zelf niet de bevoegdheid en vaardigheden heeft om daaraan iets te doen. De vaste gegevens die de transponder verzendt zijn namelijk door een erkend installateur met een code vastgezet. ‘Wat ik dan vaak maar doe als er weer eens een storing is: het apparaat uitzetten, even wachten en het weer aanzetten. En dan maar hopen dat de identificatienummers weer goed zijn gezet.’ Hij erkende dat dat eigenlijk niet mag, maar zei geen andere oplossing te zien.

De schipper vertelde zijn verhaal welbespraakt en rustig, maar er zat wel degelijk de nodige frustratie en emotie achter. ‘Ik ben verantwoordelijk voor het AIS-apparaat, maar kunt er niet op vertrouwen. Het raakt je als je van goede wil bent en het systeem optimaal toepast en toch geschriften krijgt over lasten onder dwangsom voor overtredingen waaraan je niets kunt doen.’

De Vries onderstreepte aan het eind van zijn betoog nog eens waarom hij dit tot een rechtszaak heeft laten komen. ‘AIS moet echt terug naar de tekentafel want zo werkt het gewoon niet.’

Leverancier verantwoordelijk

De advocaten van de tegenpartij noemden het vervelend dat de AIS-transponder van De Vries niet naar behoren werkt. ‘Maar in zijn verhaal missen we de eigen verantwoordelijkheid.’

Ze lichtten toe dat het in meer dan 95% van de gevallen goed gaat. Tegelijk is bekend dat storingen met AIS-transponders voorkomen. Daarom is met een eerste waarschuwing ook coulance ingebouwd en komt het volgens de advocaten maar zeer zelden tot betaling van boetes, en al helemaal niet tot rechtszaken.

Een andere leverancier kiezen is ook een optie, betoogden ze. Wanneer je iets koopt bestaat immers altijd het risico dat het niet goed werkt. En als dat zo is, ligt de verantwoordelijkheid daarvoor niet bij het Agentschap Telecom of Economische Zaken, maar bij de leverancier.

Na nog wat over en weer-gepraat over de aantallen storingen en de mate waarin wordt gehandhaafd, stelde rechter Rop de partijen enkele vragen over onder meer het al dan niet updaten van de AIS-apparatuur. Hij verwacht over circa zes weken uitspraak te doen in deze zaak.

Lees ook:

Rotterdam eist halve ton binnenhavengeld op via rechter

Cruiseschip zat fout bij aanvaring met vrachtschip op Waal