Van Laar boort generaties lang nieuwe maritieme markten aan

Wie op weg is naar de IJmondhaven of het Haven Operatie Centrum in IJmuiden passeert de helling van scheepwerf Van Laar. Het is een klassieke werf met twee langshellingen en er staan vrijwel altijd schepen droog. Directeur Paul van Laar (42) is de vierde generatie Van Laar in de maritieme sector.

Paul van Laar (zittend) is de huidige directeur, zijn vader Jacobus blijft bij de zaak betrokken als adviseur. (Foto Willem Moojen)

1/3

Gerelateerd nieuws

De crisis in familieverband te lijf

De Erfenis (528): Duikschip Nautilus

‘Hopelijk minder pech in de toekomst'

Een tweede leven voor de Grietje

Door Willem Moojen
Stamvader is Jacobus van Laar uit Hoorn, die schipper was op de koftjalk Emanuel (1897). Hiermee voer hij in de Wad- en Sontvaart en deed veelvuldig Deense en Duitse havens aan, of verder als dat te pas kwam. Op 25 februari 1925 ruilde Jacobus de Emanuel met Geert Pieter Ritskes in IJmuiden.

• Van scheepsbenodigdheden en sportvisserij naar reparatie en offshorewerk  

Tegen bijbetaling van 7200 gulden kreeg hij er een complete drogisterij annex victualiënhandel aan de Frögerstraat in IJmuiden voor terug. De victualiënhandel deed hij gelijk van de hand en hij specialiseerde zich in de verkoop van visserijbenodigdheden, zoals touw/netwerk, messen, rieten manden en hang- en sluitwerk. Tevens was dit het adres voor klompen. Onder de naam Van Laar Kleine Stores bleef hij de scheepvaart op een andere manier trouw.

Kettingen en ankers
Datzelfde jaar droeg hij de zaak al over aan zijn zoon Paul van Laar. Die maakte van de winkel een bloeiende handel en bleef er tot zijn 65ste werken, waarna hij het bedrijf op zijn beurt overdroeg aan zijn zoon Jacobus van Laar (nu 67), de vader van de huidige directeur van scheepswerf Van Laar.
In de jaren tachtig betrok Van Laar een groter pand aan de Trawlerkade in de Vissershaven om nog dichter bij de scheepvaart en opdrachtgevers te zitten.
De handel in visserijbenodigdheden was toen al naar de achtergrond geraakt en de nadruk lag nu op de verkoop van nieuwe en gebruikte kettingen, staalkabels en ankers voor de visserij, visverwerkende industrie en scheepvaart.
Onder de naam Van Laar Visserijketting BV is het bedrijf met vier man personeel nog steeds een belangrijke divisie van Van Laar BV. Ongeveer 50% van de verkoop is bestemd voor de export naar vooral België, Groot-Brittannië, Ierland, Scandinavië (Noorwegen kweekvisserij) en IJsland. Van Laar is hierdoor de grootste toeleverancier voor de visserijsector in Europa.

Sportvisserij
Tussendoor had Van Laar in het voorjaar van 1965 de hand weten te leggen op twee houten Kriegs Fischkutters (KFK-kotters) uit het faillissement van Rederij W. Goos uit IJmuiden. De kotters waren in de Tweede Wereldoorlog gebouwd in opdracht van de Duitse Kriegsmarine, die niet was voorbereid op de verdediging van de 18.000 kilometer kustlijn die was veroverd. Daarom werd in 1942 opdracht gegeven voor de seriebouw van bewapende kotters. Ongeveer 735 werden er gebouwd, waarvan 60 in Nederland. Na de oorlog kreeg Nederland vijf van deze kotters toegewezen als oorlogsbuit.
Met twee daarvan, de 24 meter lange en 6,25 meter brede IJM-42 Margreta en IJM-78 Corrie, legden de Van Laars zich als één van de eersten in Nederland toe op de sportvisserij op de Noordzee. Niet veel later kwam er nog een derde kotter bij en in de loop der jaren kocht Van Laar 50 kotters uit de vaart. Sommige werden tijdelijk in de sportvisserij ingezet, maar de meeste werden direct doorverkocht.

Nieuwe kansen
Vanaf 1966 tot begin jaren ‘70 was samengewerkt met café De Bruinvis in IJmuiden. Het café diende als aanmeldpunt voor sportvissers en hield daar tegelijkertijd een goede klandizie aan over. Nadat aan deze samenwerking een einde was gekomen ging Van Laar door onder de naam Sportvisserij IJmond, maar de animo voor de zeesportvisserij nam af en het bedrijf stopte in 2005.
Toen was de aandacht al lang verlegd naar nieuwe kansen in de scheepvaart. Begin jaren ‘90 werd Van Laar benaderd om een schip in te zetten voor bewakingswerk in de offshoresector. Het 37 meter lang en 7,20 meter brede sportvisserijschip Dolfijn werd omgebouwd tot guard-schip. De nieuwe uitdaging beviel zo goed dat Van Laar zich serieus begon te richten op de offshore-, wind-, olie- en seismografische industrie.
Inmiddels varen er wereldwijd 19 schepen voor Van Laar Maritime Offshore Services, allemaal met thuishaven Port-Vila. Het zijn allemaal op de eigen werf en voor de deur aan de Trawlerkade omgebouwde hoofdzakelijk Nederlandse viskotters die uitstekend geschikt zijn voor standby- en guardwerk.
Momenteel zijn 2 schepen werkzaam in de Golf van Mexico, 2 in Liberia, 1 in Ghana, 1 in Kameroen en de rest op de Noordzee.

Offshorevloot
Een aantal schepen is ook in IJmuiden in onderhoud. Momenteel wordt er gewerkt aan de ex-BCK-160 Blue Angel, een 32,54 meter lang en 7,50 meter breed voormalig vissersschip uit Schotland dat na verbouwing wordt ingezet als survey- en duikonderzoekvaartuig.
Op een Poolse werf worden nog twee voormalige kotters voor Van Laar geschikt gemaakt voor de offshore. Het laatste schip dat Van Laar in september 2009 heeft aangekocht is de in 1970 gebouwde voormalige Aquarius G van Rederij Groen uit Scheveningen. Met dit bedrijf werkt Van Laar sinds 15 jaar samen in de offshore. Het 39,80 meter lange en 8,02 meter brede schip krijgt de groene huiskleur van Van Laar. Zodra het is geschilderd en nagelopen, wordt het als Aquarius ingezet voor de kust van Noorwegen bij de begeleiding van seismografisch onderzoek in samenwerking met Rederij Groen. Daarna is het de bedoeling dat het schip richting Libië vertrekt.
De schepen hebben een vier- tot zeskoppige bemanning die hoofdzakelijk afkomstig is uit de visserij, sleepvaart en kleine handelsvaart en dan voornamelijk uit de Baltische Staten en Kaapverdische eilanden.

Eigen werf
De werf in IJmuiden werd in 2004 overgenomen van Zeehaven IJmuiden. Het voormalige Helling Bedrijf IJmuiden was lange tijd eigendom van het Staatsvissershaven Bedrijf en werd na de privatisering in 1989 overgenomen door Zeehaven IJmuiden. Omdat Van Laar zijn schepen er al sinds 1962 liet droogzetten, was het niet verwonderlijk dat Van Laar zijn kans greep toen er een aanbod kwam de werf over te nemen.
Een half jaar na de overname ontstonden echter al serieuze problemen. Het bleek dat er door ouderdom schade was ontstaan aan de hellingrails die onderwater op de bodem van de insteekhaven liggen. De helling moest buiten bedrijf worden gesteld en een omvangrijke reparatieklus volgde. Er moest  een stalen damwand worden geslagen aan de kop van de twee insteekhavens om de kolk leeg te kunnen pompen en de rails te vernieuwen. In mei 2005 kon de helling worden heropend.

Naast de 125 meter lange en 9 meter diepe insteekhaventjes heeft de werf de beschikking over twee hellingen - een van 70 meter lang en een van 44 meter lang. Twee lieren, een van 1800 ton en een van 900 ton trekken de schepen op de helling. Er kunnen schepen tot 1500 ton worden behandeld. Knippen en scheren, schilderen, reparaties en allerlei andere werkzaamheden worden er verricht. Ook het verlengen van schepen behoort tot de mogelijkheden. Op de werf werken 12 mensen.
Naast vissersschepen hebben allerlei typen schepen op de werf drooggestaan, zoals sleepboten, coasters, baggerschepen, supply-schepen, zeilschepen, charterschepen en megajachten. Voordat Van Laar de werf overnam werden er hoofdzakelijk vissersschepen drooggezet. Sinds de overname heeft Van Laar 584 schepen drooggezet.