Belgische Loodsen zwichten onder druk van havendirectie en reders

Circa 60 zeeschepen hebben Antwerpen afgelopen week niet kunnen bereiken en zijn uitgeweken naar andere havens. Dit als gevolg van acties van Belgische loodsen, die zich verzetten tegen een pensioenhervorming. De staking zou de Vlaamse zeehaven een miljoen euro per uur hebben gekost.

Antwerpen onbereikbaar voor meer dan 60 schepen. (Foto Justin Gleissner)

1/1

Gerelateerd nieuws

Een traditionele binnenvaartbruiloft

Nieuwe cruiseterminal IJmuiden

‘NMa benadeelt binnenvaart'

Speech Kraaijeveld live op internet

Meer over

Zeevaart

De loodsen beëindigden hun acties na de toezegging dat een nog op te richten werkgroep gaat onderzoeken hoe de loodsdienst kan worden geoptimaliseerd, waarbij ook de pensioenproblematiek wordt besproken. De loodsen zelf ontkenden overigens te hebben gestaakt; ze werkten, ‘zoals het ambtenaren betaamt', van negen tot vijf uur.

Het conflict bereikte donderdagnamiddag 16 februari een climax toen het Havenbedrijf én het havenpatronaat samen een persconferentie hielden. Dit gebeurde onmiddellijk nadat de belangrijkste klant van Antwerpen, rederij MSC, had aangekondigd 21 wachtende schepen naar andere havens te zullen laten uitwijken en zijn positie in de haven te zullen heroverwegen. Op die persconferentie parafraseerde havenschepen Marc Van Peel de historische woorden van Winston Churchill na de mislukte nazi-luchtaanval op Engeland: ‘Zelden hebben zovelen zoveel schade geleden door de actie van zo weinigen.' Het pensioendossier noemde hij ‘een minabel conflict dat helemaal niet in verhouding staat tot het gebruikte drukkingsmiddel: het lamleggen van de havens en dit tegen een achtergrond van de economische context waarbij de rederijen in een bittere tarievenslag zijn gewikkeld, die ook zijn weerslag heeft op de havens'. Op de MSC-terminal in het Delwaidedok zaten 800 havenarbeiders dagenlang zonder werk.

• Loodsenstaking levert oprichting werkgroep op

Het Havenbedrijf en het patronaat deden in de eerste plaats een beroep op het gezond verstand van alle betrokkenen om de staking te beëindigen. Dit was geen pleidooi voor toegevingen van de overheid; integendeel. De haven van Antwerpen was bereid de economische schade en het imagoverlies op de koop toe te nemen als de overheid er bij deze gelegenheid in zou slagen de scheepvaart te bevrijden van de ‘chantage van het loodsenkorps' en het ‘corporatistische misbruik' van het stakingsmiddel.

Overwogen werd de loodsdiensten op te eisen, met andere woorden; de loodsen tot werken te dwingen. In tweede instantie opperde Antwerpen zelfs de loodsplicht op te heffen voor schepen die met een zekere frequentie de haven aanlopen.

Die donderdagnamiddag zag de toestand op het water en in de havens er tamelijk chaotisch uit. Soms werkten de loodsencoördinatoren, maar waren er geen loodsen. Dan weer staakten de loodsboten in Vlissingen of Oostende. Het resultaat was dat rond 16 uur die dag 38 schepen in de haven lagen te wachten om uit te varen en circa 60 vanaf zee naar binnen wilden. Uiteindelijk konden donderdag 18 schepen uit Antwerpen ‘ontsnappen' en 21 andere hadden tijdens kantooruren nog een loods gevonden of een Nederlandse loods aan boord gekregen om Antwerpen te bereiken.
Ook de binnenvaart leed door de actie verlies, doordat het feederen van een groot aantal containers tussen Antwerpen en andere havens wegviel.

Onderlinge ruzie
Het conflict zat ook muurvast doordat vakbonden en beroepsverenigingen elkaar beconcurreren. Er is de Beroepsvereniging van Loodsen (BVL) die de rivier- en kanaalloodsen groepeert en de Onafhankelijke Vereniging van Loodsen (OVL) voor de zee- en kustloodsen, die gelieerd is aan de socialistische ACOD. Beide organisaties kunnen niet samen door één deur. De BVL noemt zich wel de enige en ware vertegenwoordiger van het loodsenkorps die zelf akkoorden sluit met de overheid. Maar die worden dan weer niet erkend door de andere vakbonden.

Rederij MSC en Havenbedrijf Antwerpen voerden de druk echter zo hoog op dat de bonden donderdagavond, na vijf uur crisisberaad, de acties opschortten. Dit met alleen de toezegging dat er een werkgroep komt.
De loodsen gingen direct weer aan de slag, zodat afgelopen weekend al het oponthoud was weggewerkt.

Pensioenberekening
Het pensioenconflict spitst zich toe op het politieke voornemen de loodsen niet meer op 62-jarige leeftijd, maar later met pensioen te laten gaan. Volgens de loodsen is 62 de absolute fysieke grens, op hogere leeftijd zijn ze naar eigen zeggen niet meer in staat hun werk naar behoren te doen.

Wat de loodsen ook dwars zit is de berekening van het loodsenpensioen. Die wordt berekend op basis van hun vaste maandsalaris van circa 3500 euro netto. Daarbovenop komt echter een variabel gedeelte waarmee de loods zijn vaste netto-basisloon kan verdubbelen. Al jaren vragen de loodsen dan ook hun pensioen te berekenen op het totaal van hun verdiensten, maar op die eis wil de regering vooralsnog niet ingaan. Het loodswezen ressorteert onder het Vlaamse ministerie van Openbare Werken; de pensioenen zijn echter een federale zaak. Ook deze structuur vereenvoudigt de zaken niet.