‘We kunnen die mensen niet helpen'

De angstigste momenten uit het lange schippersleven van Harm Kikkert deden zich voor op de Zuiderzee, in augustus 1924, toen de Hoop op Welvaart van zijn vader Salomon bijna verging. En met de klipperaak ook de bemanning, de schipper, zijn beide zoons van 12 - dat was Harm - en de vier jaar oudere Roelof. Ook was een huishoudster aan boord. Kikkert is nu 98 jaar en woont in Reestoord in Meppel, aan de oever van een veenriviertje dat lang geleden ook werd gebruikt voor de turfafvoer uit de omgeving Zuidwolde (Drenthe) en Avereest (Overijssel). Hij kwam bij zijn vader aan boord na drie jaar op het schippersinternaat in Vreeswijk te hebben gezeten. Zijn moeder Alberdina was overleden toen hij acht jaar was.

Harm Kikkert was 12 jaar toen hij bijna 87 jaar geleden moest toezien hoe schipper Tieleman, zijn vrouw en zes van zijn kinderen verdronken. (Foto Symen Kingma)

1/1

Gerelateerd nieuws

Damen helpt Sensation weer op pad

Meer ‘blikschade' in haven Rotterdam

Oud-wedstrijdleider Schuttevaerrace Alberda overleden

Eigenaar ontplofte tanker Charlotte en Rabobank vangen bot in hoger beroep

Meer over

Zeevaart

Door Symen Kingma

Het schip was geladen met lijnkoeken, graan, plus een deklading en onderweg van Rotterdam naar Hoogkerk in Groningen. Kikkert kijkt uit het raam van zijn appartement terwijl hij vertelt en aan zijn gelaat is te zien dat hij zich de situatie nog levendig herinnert. ‘Als we op tijd door de Oranjesluizen in Amsterdam konden komen, voeren we vaak nog wat verder, tot bij Marken, waar we een oppertje zochten. De volgende dag zeilden we dan verder, naar de bestemmingen aan de overkant van de Zuiderzee.

‘We lagen bij Marken met 16 schepen te wachten op wind, die de volgende morgen wel zou opsteken, naar we verwachtten. M'n broer zag 's morgens een rimpel in het water en riep: "D'r komt wind...'' Mijn vader wilde de zeilen bijzetten en zo gingen we de zee op, in noord-noordoostelijke richting. De wind kwam uit het noordwesten, naar de Lemmer hadden we dus een krap bezeilde route. We kwamen uit de lij van de Hollandse wal toen het harder begon te waaien. Een bui vertoonde zich in het noordwesten, maar vader wuifde alle gevaar weg: een onweersbui, die waait wel over. Maar even later liet hij ons even later toch maar wat zeil weghalen.' De jongens staken een rif. ‘Dat was maar goed ook, want de wind zorgde toen al voor behoorlijke golven. Er was nog geen Afsluitdijk die de grootste klappen opvangt als de noordwester doorstaat.'

De Noordzee liep in die jaren nog via de gaten tussen de Waddeneilanden door naar de ‘zak' bij Huizen en Bunschoten en kon de schepen die onderweg waren van de Westwal naar de Oostwal gemeen overvallen. De meeste schepen die de nacht hadden doorgebracht onder Marken zeilden snel met ruime wind over naar de IJssel en Zwarte Watermonding, Harderwijk en Elburg. Vader Kikkert hield hoger aan, waarbij hij de keus had tussen twee routes: voor Urk langs, door het Val, waarbij hij het eiland aan stuurboord passeerde, of de meer beschutte route achterlangs, door de Nagel, tussen Urk en Schokland door. Maar nog ver voor Urk moest het anker uit in 17 voet water. De binnenvaarder reed op de golven die uit het noorden kwamen aanrollen als grijze wolven. De opvarenden voelden zich vooralsnog vrij veilig, ware het niet dat de deklast met zakken graan begon te schuiven op het fel bewegende schip. ‘We moeten de touwen aansjorren', riep vader Kikkert, ‘anders verliezen we de lading.'

Lees deze week het hele artikel in Weekblad Schuttevaer (nr. 51, 24 december 2011). Behalve in de papieren krant is het online te lezen in de Schuttevaer e-paper, die gratis toegankelijk is voor abonnees. Niet-abonnees kunnen tegen betaling toegang verkrijgen. Neem nu een proefabonnement, 8 weken voor 15 euro.