Telefoon roodgloeiend bij luikenwagenfabrikant

Luikenwagenleverancier Coops en Nieborg in Hoogezand is de afgelopen week overspoeld met telefoontjes van reders over aanpassingen aan de oudere luikenwagens op hun schepen. Oorzaak is de aankondiging van de Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW) extra te gaan letten op luikenwagens. De rederijen hebben inmiddels een vragenlijst ontvangen van IVW over het functioneren en gebruik van de luikenwagens op hun schepen.

Hans Verstappen, aftersales-manager bij Coops en Nieborg, wist niets van de actie van IVW, waarmee hij doorgaans toch goed contact heeft.

• Thema-actie IVW schrikt reders op

• ‘Vingerbeveiligers kosten paar tientjes'

‘Tot een van de reders mij het vragenformulier doorstuurde, toen was mij duidelijk waarom het ging. Ik moet zeggen, de meeste grote en ook veel kleinere rederijen hebben mij intussen gebeld over diverse aanpassingen aan hun oudere luikenwagens.'

Bij Coops en Nieborg blijven ze de ‘run' van de reders toch wel opmerkelijk vinden, want de leverancier heeft zelf een aantal jaren geleden ook al actie ondernomen om de veiligheid van de oudere luikenwagens te vergroten. Dit naar aanleiding van een serie uitspraken van de Raad voor de Scheepvaart. Hierin deed de raad aanbevelingen voor het veiliger werken met luikenwagens en voor technische aanpassingen die de veiligheid bevorderen. Verstappen: ‘In de afgelopen jaren hebben we onze nieuwe luikenwagens veiliger gemaakt en al onze klanten geïnformeerd, ook over de mogelijkheid oudere wagens aan te passen. Een aantal reageerde, maar 90% van de aangeschrevenen reageerde helemaal niet.'

Toen de Raad voor de Scheepvaart begin dit jaar ophield te bestaan, waren bij het werken met luikenwagens drie doden en 11 zwaargewonden gevallen op de Nederlandse vloot. Onlangs waren er weer twee ongevallen. Ondanks de aanbevelingen van de Raad voor de Scheepvaart aan fabrikanten, reders en gebruikers, bleek uit onderzoek van IVW dat deze aanbevelingen door nogal wat reders worden genegeerd.

Vingers en voeten
De Top 3 van ongelukken met luikenwagens zijn: vingers, handen of voeten onder de wielen, luiken die in het ruim vallen doordat ze fout worden opgepakt en hele luikenwagens die omvallen. Afgereden handen en voeten kunnen worden voorkomen door baanvegers voor de wielen aan te brengen. Om te voorkomen dat  luiken fout worden opgepakt kan een oplossing zijn om oude haken en pockets te vervangen door puntvormige, al naar gelang het advies van de leverancier/fabrikant. Het omvallen van de hele wagen kan worden voorkomen door anti-liftingplates. Of door een T-profiel, zoals volgens Hans Verstappen de nieuwbouwschepen hebben. ‘De oudere schepen hebben vaak een kraanbaan-rail.'

Per schip en luikenwagen zal moeten worden bekeken welke aanpassingen precies nodig zijn.

De baanvegers, de vingerbeveiligers zoals Verstappen zegt, hoeven niet veel te kosten. ‘Voor 40 tot 50 euro per luikenwagen ben je klaar', zegt hij. ‘Je moet ze dan nog wel zelf aanbrengen.

‘Voor het vervangen van punthaken en pockets, althans een veiliger systeem voor het oppakken van de luiken, is meer geld nodig. Het ligt er natuurlijk ook aan hoeveel luiken een schip heeft. Ik schat dat er tussen de 2000 en 4000 euro mee is gemoeid. Dit is exclusief arbeidskosten. Hoe hoog die zijn, ligt er weer aan waar je de aanpassingen laat uitvoeren. Ik ken een rederij die alle schepen laat doen in Tallin.

‘De meeste reders met wie ik nu contact heb, kiezen voor de twee zojuist genoemde maatregelen. De laatste maatregel zal ook de duurste zijn. Het is net als met de veiligheid in een auto: tot hoever wil je gaan.'
Verstappen schat dat er honderden oudere, minder veilige luikenwagens op de Nederlandse vloot in gebruik zijn. In sommige gevallen hebben zeevarenden zelf een oplossing bedacht voor het veiliger maken van de luikenwagen. Zo heeft bij Flinter een kapitein een eigen (tijdelijke) vingerbeveiliging uitgevonden. Ook gebeurt het dat men met verf merktekens zet, zodat de luiken goed worden ingepikt.

Redersvereniging
De redersvereniging KVNR erkent dat aan het werken met luikenwagens risico's zijn verbonden. ‘De KVNR en haar leden nemen langs een aantal wegen maatregelen om deze risico's zo snel mogelijk te verkleinen', reageert voorzitter Tineke Netelenbos. ‘Naast mogelijke technische aanpassingen van de installatie zelf is ook het naleven van de voorgeschreven procedures voor het werken met luikenwagens van groot belang om ongelukken te voorkomen. De KVNR voert acties uit om de kans op ongevallen te verkleinen.' Hiermee doelt Netelenbos op de uitgave van een arboblad van de sociale partners (is er al) en bespreking van het onderwerp luikenwagens in de Commissie Technische Zaken.

Netelenbos: ‘Het aanpassen van de luikenwagens met technische voorzieningen kan de kans op ongelukken/letstel verkleinen. Aanpassing van de schepen kost tijd, omdat niet de hele vloot die is uitgerust met luikenwagens in één keer voorzien kan worden van deze aanpassingen. Vaak gebeuren technische aanpassingen aan schepen als ze in dok gaan of een onderhoudsbeurt ondergaan.
‘Ondanks alle technische aanpassingen kan het risico op ongelukken niet volledig worden uitgesloten. Het strikt naleven van de voor het werken met luikenwagens voorgeschreven procedures is dan ook van groot belang voor het veilig werken met de luikenwagens. Het ontwikkelde arboblad is daarbij een belangrijk hulpmiddel.'