‘Uitsluitend Filippijnse crews niet aan de orde'

Voorzitter Tineke Netelenbos van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) is in actie gekomen na een uitspraak van de Nederlandse ambassadeur op de Filippijnen, Robert Brinks. Op een Filippijns-Nederlandse maritieme bijeenkomst zou hij hebben gezegd dat Nederlandse reders graag hun schepen met uitsluitend Filippijnse crews zouden willen bemannen. De vakbond Nautilus International pikte citaten op en vroeg de KVNR om opheldering.

Door Lies Russel
Voorzitter Netelenbos: ‘De uitspraken van de Nederlandse ambassadeur zijn verkeerd geciteerd dan wel berusten op een misverstand. Veel van die zaken zijn beslist niet zo gezegd. De Nederlandse overheid en sociale partners hechten juist aan de Nederlandse zeevarende, nu en in de toekomst.

• KVNR-voorzitter weerlegt opmerking Nederlandse ambassadeur

• ‘We hechten aan Nederlandse zeevarende, nu en in toekomst' 

Ik ben niet voor niks voorzitter van de Taskforce Arbeidsmarkt Zeevarenden, waarvan de belangrijkste doelstelling is de Nederlandse schepen te bemannen met voldoende en goed opgeleide Nederlandse zeevarenden. Om die reden gaan dit najaar weer twee belangrijke wervingscampagnes van start.'

Panama aan top
De Filippijnen gelden wereldwijd als een der grootste ‘leveranciers' van zeevarenden en opvarenden in de civiele dienstverlening. De Telegraph, het maandblad van vakbond Nautilus International, publiceert in het augustusnummer de cijfers van de Philippines Overseas Employment Administration (POEA). Volgens de POEA is het aantal Filippijnse zeevarenden en opvarenden in Europa het afgelopen jaar bijna verdubbeld.  
Volgens de POEA staat in de toptien 2009 der vlaggenstaten Panama op nummer één met ruim 67.000 werknemers, gevolgd door Japan met 40.000 Filippijnse werknemers. De UK is hierin nummer acht met ruim 10.000 werknemers en Nederland nummer tien met ruim 9.000. Noorwegen staat op zeven, Malta op zes en Cyprus op negen.

Ook civiele diensten
Maar 9.000 Filippijnen op de Nederlandse (zeegaande) vloot, is dat niet heeeel erg veel? Zelfs als men de waterbouw en binnenvaart erbij rekent?
‘Vergeet niet dat veel van hen in de civiele diensten zitten', reageert Fred van Zeijl namens de KVNR. ‘De Nederlandse vloot telt maar liefst 15 grote cruiseschepen, waar ook veel Filippijnen op werkzaam zijn in de niet-nautische functies, zoals hotel en horeca. Zo kom je wel aan dat getal.'
Het standpunt van de KVNR: ‘De Nederlandse reders  blijven inzetten op het bemannen van Nederlandse schepen met Nederlandse officieren. Vanwege het zich al langer voordoende tekort van officieren voor de Nederlandse vloot heeft Nederland gekeken naar een tweede oorsprongsland vanuit het twee-nationaliteitenprincipe. Te veel verschillende nationaliteiten op een schip maakt de bedrijfsvoering lastiger en is vanuit sociaal oogpunt minder wenselijk.

‘Sinds 2001 heeft de KVNR een samenwerkingverband met de Filippijnse zeevaartschool Palompon Institute of Technology (PIT) voor het opleiden van officieren voor de Nederlandse vloot. De bewaking van de kwaliteit van het zeevaartonderwijs bij het PIT ligt bij het Scheepvaart en Transport College (STC) uit Rotterdam.
‘De Nederlandse overheid erkent het belang van PIT voor de Nederlandse vloot. Met de Filippijnen is een verdrag gesloten voor de wederzijdse erkenning van bevoegdheden en cursussen. Vanaf 2002 zijn er ongeveer 700 Filippijnse zeevarenden in Palompon voor de officiersfuncties opgeleid aan het PIT. Die opleiding is op de Nederlandse hoogwaardige kwaliteit gebaseerd, wat maakt dat de Filippijnse zeevarenden dus goed opgeleid ook goed inzetbaar zijn op de Nederlandse schepen. Daarbij zijn de Filippijnen zonder meer vakbekwaam. Wat hen ook tot aantrekkelijke werknemers maakt, is dat ze goed Engels spreken en zijn opgegroeid in een katholiek land, wat goed aansluit bij de Nederlandse cultuur.'
Op de totale Nederlandse vloot werken ongeveer 3700 Nederlandse zeevarenden, waarvan 863 kapiteins, 2151 officieren en 560 gezellen.

Goedkope krachten
Filippijnse zeevarenden zijn vaak goedkoper dan Nederlandse en dat is volgens voorzitter Marcel van den Broek van Nautilus NL ook een van de redenen geweest dat  rederij Jo Tankers besloot uit te vlaggen en Nederlandse officieren in te ruilen voor Filippijnse.
Van den Broek: ‘Jo is duidelijk geweest dat het ging om goedkopere krachten. Maersk Line doet er een andere strik om. Die rederij stelt dat men niet kijkt naar nationaliteit, maar naar kwaliteit. Als de mensen maar goed zijn.'
Een en ander is volgens hem niet bevorderlijk voor de sfeer aan boord. ‘Er zijn veel manieren om mensen weg te krijgen. Zeevarenden werken hard, maar willen ook waardering.'

Geen werklozen
‘Ik vind het belangrijk om hierbij te zeggen dat onder Nederlandse zeevarenden niet of nauwelijks werkloosheid is', zegt Van den Broek. ‘En alle studenten kunnen rekenen op een stageplaats en baangarantie. Maar zelfs als de instroom op de zeevaartscholen zou verdubbelen, hebben we nog lang niet genoeg Nederlandse zeevarenden. We gaan er in september weer tegenaan met acties, met alle partners van onze Taskforce. En natuurlijk redden we het op de vloot niet zonder buitenlanders. Waar ze vandaag komen maakt inderdaad niet uit, als hun niveau maar goed is.'