Nooit naar buiten zonder helm

Maak aan boord bij het werken op hoogte, ook als het niet dwingend is voorgeschreven, toch gebruik van de veiligheidsmiddelen die mogelijk een val (gedeeltelijk) kunnen voorkomen. Draag buiten de accommodatie altijd een veiligheidshelm. Dat is de aanbeveling van de Raad voor de Scheepvaart in zijn schriftelijke uitspraak over het dodelijk ongeval op de 87,96 meter lange Menna terwijl het schip in de Buitenhaven van Vlissingen lag. De Menna is een schip van Wijnne & Barends.

Niemand heeft dat ongeluk op 16 maart 2009 zien gebeuren, wat de onderzoeken uiteraard zeer bemoeilijkte. Maar tweede stuurman O. Nazarov, bezig met het weghalen van overtollig vet na een smeerronde langs de scharnieren van de ruimluiken, lag ineens praktisch levenloos op de kade. Hij is later in het ziekenhuis overleden. Het ongeval heeft veel impact gehad op de rest van de bemanning. De rederij heeft gezorgd voor professionele mentale hulp en meteen de partner van de tweede stuurman laten overkomen.

De raad in zijn schriftelijke uitspraak: ‘Bij het uitvoeren van de werkzaamheden aan de dichtgelegde luiken droeg de tweede stuurman geen veiligheidshelm en hij maakte evenmin gebruik van de life-line en het daaraan bevestigde veiligheidsharnas. Volgens de veiligheidsvoorschriften van de rederij is dit wel verplicht, maar in de dagelijkse praktijk aan boord werkt het anders. De veiligheidshelmen worden gedragen buiten de accommodatie tijdens de laad- en loswerkzaamheden en de life-line met het veiligheidsharnas wordt alleen gebruikt als het schip buitengaats is en de omstandigheden dit vereisen. De eerste stuurman heeft zijn collega nog gewezen op het laakbare van zijn handelen, maar de tweede stuurman heeft zijn goede raad niet opgevolgd. De life-line, die door scepters over de coaming loopt, werd niet opgetuigd. De tweede stuurman, het latere slachtoffer, was niet alleen lid, maar zelfs voorzitter van de aan boord geïnstalleerde veiligheidscommissie. Het was zijn eerste dienstperiode aan boord van de Menna, maar hij had reeds een termijn gevaren op een zusterschip, de Magda. Hij was goed op de hoogte van de voorschriften, gewoontes en gebruiken bij de rederij.'

Dodelijke val
‘Aan het einde van de werktijd, om ongeveer 17.40 uur, ging de eerste stuurman naar de machinekamer om de luikenpomp te stoppen. De tweede stuurman bleef aan dek en ging verder met het verwijderen van overtollig vet rond de smeernippels. Na het afzetten van de luikenpomp is de eerste stuurman naar voren gegaan om het gebruikte gereedschap onder de bak op te bergen en af te sluiten. Hij werd hierbij geholpen door twee matrozen en geen van de drie opvarenden was iets bijzonders opgevallen bij het naar voren gaan. Toen zij voor gereed waren, zijn zij gezamenlijk weer naar achteren gelopen via het stuurboord gangboord.

Op hun weg terug zagen zij de tweede stuurman op de kade liggen. Zijn hoofd lag in de richting van de Menna en zijn romp in de richting van de kade. Het gangboord lag ongeveer 30 centimeter hoger dan de kade en zoals het eruit zag moet de tweede stuurman ongeveer 4,50 meter naar beneden zijn gevallen, vanaf een luik, op de kade, waarbij het niet zeker, maar wel waarschijnlijk is dat hij met zijn hoofd of lichaam ook de reling heeft geraakt.'

Guide-rail
De raad zegt in zijn aanbeveling: ‘De rederij beschouwt het noodlottige ongeval als een "Act of God". De raad heeft de rederij aanbevolen te bezien of er een mogelijkheid bestaat voor het aanbrengen van een soort "guide-rail" op elk van de luiken. Deze rail zou zo laag mogelijk op het luik moeten worden aangebracht en lopen in langsscheepse richting over het "midden" van een luik, zodanig verschervend dat de guide-rails bij geopende luiken niet tegen elkaar komen en op die manier wellicht belemmeren dat een luik volledig kan worden geopend. Als deze guide-rails kunnen worden aangebracht, moeten zij zo laag mogelijk over het luik lopen en duidelijk gemerkt worden om te voorkomen dat mensen erover struikelen als de luiken dicht zijn. Aan deze guide-rail kan dan met behulp van een karabijnhaak een veiligheidsharnas met een daaraan voldoende lange lijn worden vastgeklikt alvorens werkzaamheden in de nabijheid van de rand van de luiken te mogen uitvoeren. Mocht er dan wat verkeerd gaan, dan kan de betrokken persoon in geen geval vanaf een luik helemaal naar beneden vallen.'
De volledige uitspraak staat op www.raadvoordescheepvaart.nl (LR)