Crisis in scheepvaart betrekkelijk

‘Bestaat de crisis eigenlijk wel?’, vroeg museumdirecteur Frits Loomeijer tegen het eind van de debatavond ‘Scheepvaart in crisistijd’, vorige week donderdag in het Maritiem Museum in Rotterdam.

Crisisdebat in het Maritiem Museum. Links op de foto gespreksleider Frits Loomeijer, verder vlnr Eric van Dijk (Loodswezen), Nico Bleichrodt (HAL), Jaap van Zevenbergen (Broekman) en Frans de Koning (Vopak). (Foto Dirk van der Meulen)

1/1

Gerelateerd nieuws

Sluizen Terneuzen breken record

Kamer zwijgt over Transitiecomité

Bod op haventerrein voor terminal ‘transport-LNG' op Maasvlakte

Havenregio Amsterdam: 2 procent groei in 2011

Meer over

Zeevaart

Het Loodswezen liep in 2009 door minder reizen ruim 23 miljoen euro loodsgeld mis en Broekman Motorships moest in Rotterdam flink de broekriem aantrekken, maar cruisereizen met de Holland-Amerika Lijn werden nòg populairder en Vopak ’s tankopslagactiviteiten hebben door lange termijncontracten nauwelijks te lijden onder de crisis. Ja, het gaat slecht in de binnenvaart, maar die scheepvaartsector viel buiten de scope van de debatavond.

• Nederlandse loodsen lopen 23 miljoen euro loodsgeld mis

• Marktwinst voor cruiserederij HAL

• Vopak zit totaal niet in de crisis

De avond werd georganiseerd door de Vrienden van het Maritiem Museum. Van de aanwezigen had een enkeling de crisis in historisch perspectief geplaatst willen zien, bijvoorbeeld in vergelijking met die van de jaren ’30. Dat de vier sprekers vooral uitgingen van de actualiteit is op zich wel bijzonder voor een museum. Nico Bleichrodt (Holland-Amerika Lijn, HAL), Frans de Koning (Vopak), Eric van Dijk (Nederlandse Loodsencorporatie) en Jaap van Zevenbergen (Broekman Motorships, Rotterdam) gaven elk vanuit hun eigen achtergrond en ervaring een visie op de huidige crisis.

Deepsea-rederijen
Van Zevenbergen, general manager scheepvaart van de Broekman Groep (bekend van de overslag van auto’s, maar ook van staal in de overdekte terminal van voorheen GevelCo), zag als agent van tal van zeerederijen vorig jaar de volumes van het containervervoer uit Azië met meer dan veertig procent afnemen. De tarieven in het zeevervoer gingen met zeker zestig procent onderuit.

‘Containers met papier gingen voor 100 euro inclusief alles naar Azië’, vertelde Van Zevenbergen. Deepsea-rederijen herschikten hun tonnages en de Broekman terminal stond bomvol nieuwe personenauto’s. Gevolg was dat het bedrijf ook zelf moest reorganiseren en dat ging niet zonder ontslagen. ‘Maar we zien de economie al weer een beetje aantrekken, de volumes en tarieven schieten omhoog’, zei Van Zevenbergen. Maar ‘the sky’ is niet langer ‘the limit’ en het echte herstel verwacht hij pas in 2011.

Accent op Europa
De Holland-Amerika Lijn (HAL) verlegt net als andere cruiserederijen het accent naar de Europese markt. Nico Bleichrodt, salesdirecteur voor de Benelux en Duitsland en bestuurslid van de Dutch Cruise Council, noemde een groeipercentage van 66 procent over de laatste vijf jaar tot inmiddels 62.342 Europese passagiers in 2009. Dat levert volgens Bleichrodt groeiende omzetten, maar door de concurrentie staan de resultaten onder druk.

Dit jaar biedt de HAL nog één retourreis vanuit Amsterdam en vier vanuit Rotterdam, maar volgend jaar zullen er liefst 16 schepen vanuit Rotterdam vertrekken met bijna 23.000 passagiers (7.664 in 2009). De HAL is onderdeel van de Amerikaanse Carnival Corporation. Bleichrodt: ‘Onze directie in Seattle gelooft in Europa en in de groei vanuit Nederland.’

Hard getroffen
Het Nederlandse Loodswezen kijkt met meer gemengde gevoelens aan tegen de crisis, vertelde Eric van Dijk. ‘De loodsen in Nederland zijn hard getroffen door de crisis.’ Het aantal loodsreizen nam af van een kleine 103.000 in 2008 naar 93.446 vorig jaar. De omzet aan loodsgelden nam af van 186,3 miljoen euro in 2008 naar 163,0 miljoen in 2009. Van de ruim 23 miljoen euro die verloren ging, gaat 17 miljoen direct ten koste van de 470 zelfstandige registerloodsen en wordt zes miljoen euro bespaard op de relatief hoge vaste apparaatkosten (loodsschepen en tenders met ruim 400 ondersteunende medewerkers).

Tankterminalbedrijf Vopak heeft de marktontwikkeling mee, volgens directeur Frans de Koning. Verdere diversificatie in brandstofsoorten, biobrandstoffen en nu ook LNG, vraagt meer opslagcapaciteit. ‘Dat betekent brood op de plank voor Vopak’, zei De Koning. Het bedrijf telt 5000 werknemers op 79 terminals in 31 landen. De bezettingsgraad ligt vrij constant op 94 procent. De geografische spreiding helpt. ‘Als de crisis in het ene land nog voortduurt trekt in het andere land de markt weer aan.’ Vopak zet vooral in op een beter klantcontact en ziet volgens De Koning de toekomst ‘met veel plezier’ tegemoet.

Crisis of dip?
Maar is het nu een crisis of slechts een relatieve dip? De hoge werkloosheidscijfers wijzen op een crisis, vond Bleichrodt (HAL). ‘Maar het vertrouwen komt al weer terug, dat is goed voor de economie.’ Van Zevenbergen (Broekman) verwacht dat met 2008 en 2009 het ergste voorbij is. Hij merkt dat rederijen weer langzaam uit het dal komen, ‘maar in 2010 zullen er helaas nog een hoop bedrijven omvallen’.

De Koning (Vopak) beantwoordt de vraag met: ‘Ja en nee. Met 80 procent van de binnenvaartbedrijven op de rand van faillissement, kun je niet ontkennen dat er van een crisis sprake is. Maar Vopak zit totaal niet in de crisis. Wat we nu in Nederland aan crisis meemaken is ook totaal niet te vergelijken met de jaren ’30.’