Boomkorvisserij aan zijden draadje

De toekomst ziet er slecht uit voor de kottersector, ook al wordt met man en macht geprobeerd de vloot boven water te houden. Met uitzondering van de pulswing en pulskor, die voor enig succes zorgen, zijn er geen revolutionaire ontwikkelingen aan de gang waaruit zou blijken dat de hele vloot straks met vertrouwen het volgende decennium ingaat.

In 2020 is de nu nog mooie vloot boomkorkotters wellicht in aantal gehalveerd. (Foto W.M. den Heijer)

1/1

Gerelateerd nieuws

EVO: ‘Gefronste wenkbrauwen verladers na tariefstijging containervaart’

Binnenvaart moet technisch vernieuwen

14.000 teu containerschip op LNG

Pensioenopbouw binnenvaart lager

Meer over

Visserij

Door W.M. den Heijer
De toekomst van de boomkorvloot hangt niet alleen af van de vraag of iedereen duurzaam vist, wel of niet MSC-gecertificeerd is en fiks op brandstofverbruik kan besparen. Dat laatste heeft pas invloed op het voortbestaan van het kotterbedrijf als een reductie is behaald van meer dan de helft van de hoeveelheid die met de traditionele boomkor wordt verbruikt. En dan nog kan een stijgende gasolieprijs roet in het eten gooien. Factoren die daarnaast een rol spelen bij de overlevingskans van de boomkorvisserij of een variant hierop, zijn de visprijzen, het eigen kapitaal, de bemanning en opvolging.

Anticiperen op ontwikkelingen in de samenleving is niet de sterkste kant van de kottervloot en anticiperen op een gewijzigde marktsituatie is nauwelijks mogelijk, omdat de visserman als producent, in tegenstelling tot bijvoorbeeld boeren of tuinders, geen invloed kan uitoefenen op de afzet. Hij kan ook nauwelijks tot geen invloed uitoefenen op de aanvoervolumes omdat de visserman, meer nog dan de boer, afhankelijk is van de natuur en de grillen van Brussel die op basis van biologische adviezen de maximaal uit zee te halen hoeveelheid vis bepaalt.

Globalisering
Gecertificeerde vis klinkt sexy en erg verantwoord, maar het zal op lange termijn de sector niet op weg helpen naar kapitaalvorming. De prijsverschillen tussen gecertificeerde vis en niet gecertificeerde vis zijn niet extreem, eerder marginaal. De visser ziet zijn investering dus niet beloond en in economische termen is dat een eerste vereiste om mee te blijven draaien en de concurrentie de baas te blijven. Die concurrentie komt steeds meer uit Aziatische landen, die kans zien hun productie gekweekte pangasius en tilapia gestaag op te voeren. 

Naar verluidt koerst Vietnam aan op een productie van maar liefst 1 miljoen ton pangasius. De Hollandse vissers kunnen hier nooit tegenop. Door de financiële crisis houden niet alleen consumenten hun hand op de knip, maar ook vishandelaren. Een bedrijf met een krap budget kiest eerder voor 1 kilo diepgevroren pangasiusfilet dan voor schol of schar. Voor minder dan 2 euro per kilo heeft een visdetaillist het product in zijn winkel. Ondanks een gemiddelde prijs van 1,20 euro per kilo heeft de visdetaillist meer werk aan schol. Die pangasiusfilet ziet er in de koelvitrine bovendien gelikt uit en veel consumenten proeven geen verschil tussen schol- en pangasiusfilet. Nu speelt dit in Nederland geen grote rol, want meer dan 95% van de Hollandse schol gaat naar het buitenland. Maar de Aziaten weten de weg te vinden naar Engeland, Italië en Zwitserland. Er zitten al verschillende campagnes in de pijplijn. Schol en schar zitten in het verdomhoekje en komen daar voorlopig niet uit. Voor de Nederlandse visser rest niets anders dan hopen dat de visgroothandel haar buitenlandse lijnen intact houdt.

Opvolging
Zolang de visprijzen niet meestijgen met de kosten kan het kotterbedrijf geen buffer opbouwen en zal het eigen kapitaal slinken. Door kapitaalgebrek is het vrijwel onmogelijk een drastische koerswijziging, de breed gewenste transitie, te realiseren en dat impliceert dus doormodderen met grote boomkorkotters die niet veel meer dan de schrootprijs waard zijn. De uiterst zeewaardige kotters zijn nu al onverkoopbaar en dat is over vijf of tien jaar niet anders.

Vanwege de schrale resultaten is de belangstelling voor een baan op de kottervloot de laatste jaren achteruitgehold. Veel bedrijven hebben hun Hollandse bemanningsleden vaarwel moeten zeggen. Poolse vissers hebben het gat opgevuld. Daar komt bij dat relatief veel schipper-eigenaren niet meer kunnen putten uit hun eigen gezin om verzekerd te zijn van opvolging. Nogal wat bedrijven gaan nu door omdat de bank hen daartoe heeft verplicht. De schuldenlast is te groot om definitief te stoppen, ook al is er geen opvolging. De schipper-eigenaar zal bij gebrek aan Nederlandse opvarenden dus moeten voortploeteren met overwegend buitenlandse bemanningsleden. Nu al staat vast dat kotterbedrijven zich in allerlei bochten wringen om de schuldenlast te verminderen. Is dat eenmaal bereikt dan zal een nieuwe saneringsronde helaas als muziek in de oren klinken.