Geen draagvlak samenwerkingsverbanden voor gezamenlijke aanpak vrachtprijzen

De particuliere samenwerkingsverbanden in de binnenvaart zijn niet bij machte gezamenlijk de vrachtprijsdaling een halt toe te roepen. Oud-voorzitter Anton van Megen van het Scheepvaartgilde deed begin deze week een oproep de koppen bij elkaar te steken. Als de samenwerkingsverbanden bodemtarieven vaststellen, zal de rest van de markt wel volgen, stelde hij. Maar er lijkt onvoldoende draagvlak voor te bestaan.

Volgens Hans Megens, voorzitter van de Raad van Commissarissen van de NPRC en van Kantoor Binnenvaart, is het zelfs een heilloze weg en moet de redding van de verladers komen. Ook woordvoerder Van Dijk van de Coöperatieve Binnenscheepvaart Vereniging (CBV) ziet niets in zo'n samenwerking.

Volgens Van Megen moet er iets gebeuren en hij verwijst daarbij naar het succes van het Scheepvaartgilde in de zandvaart. ‘De samenwerkingsverbanden hebben samen zo'n twintig tot 25 procent van de markt en daarmee marktmacht. Als tien, twintig of dertig procent van de markt weigert te vervoeren voor de huidige dumptarieven, dan volgt de rest van de markt en heb je op termijn betere tarieven. We hebben dit trucje eerder met het Scheepvaartgilde gedaan en daar is het ook gelukt.

‘Je hebt wel een coördinator nodig, zegt maar een onafhankelijke persoon met hart voor de binnenvaart. Iemand van Kantoor Binnenvaart, dat zou goed kunnen. Die gaat bevrachters en schippers bellen die niet voor de afgesproken tarieven varen en ze wijzen op de juiste tarieven. Het is niet bevrachtertje pesten, ik heb niets tegen bevrachters, maar ze moeten wel iets toevoegen en nieuw werk binnenhalen.'

Speelbal
Bijna-naamgenoot Megens ziet niets in de plannen van Van Megen. ‘Ik ben een enorm voorstander van samenwerking, maar als de prijzen zo deplorabel slecht zijn als nu, is het niet eenvoudig ze omhoog te krijgen. Als je geen lange termijncontracten hebt, ben je een speelbal van de verlader. En daar kun je niets aan doen, het is gewoon een feit dat markten zo werken bij een laag niveau.

‘Het is nu te laat. Je zou alleen wat kunnen bereiken als je tachtig tot negentig procent van de schippers mee zou kunnen krijgen bij het afspreken van prijzen en voorwaarden. Maar we weten uit ervaring dat dat niet gaat lukken. Pas bij zo'n hoog percentage heb je marktmacht in een slechte markt.

‘Het is nu de slechtste tijd om samen te werken, want er is geen onderhandelingsruimte. Het is economie voor beginners, je moet gaan samenwerken uit kracht. In goede tijden kun je een vuist maken.

‘Het samenwerkingsverband gaat uit van lange-termijncontracten. Ze werken in goede en slechte tijden samen met de verladers. In goede tijden krijgen we niet het onderste uit de kan, maar in slechte tijden word je het vel ook niet over de neus getrokken.'

Ook Van Dijk van de CBV ziet het plan van Anton van Megen niet zitten. ‘We hebben dat een jaar of vijf, zes geleden ook geprobeerd en het werkt niet. Je spreekt een bodemtarief af, maar binnen de kortste keren duikt er iemand met vijftig cent onder en dan is het dag werk en ben je alles kwijt. Wij gaan nooit meer aan zoiets meedoen.'

Volgens Van Dijk moeten schippers geen vrachten meer aannemen voor te lage tarieven, maar hij ziet ook wel dat dat moeilijk is. ‘Dan maar roeien met de riemen die je hebt en de slechte tijd uitzingen.'

Liniaaltje
‘Ik zie geen heil in een coördinator, dat doet me denken aan politionele acties', zegt Megens. ‘Schippers die onder de kostprijs varen doen dat niet uit weelde. Ik ben het er hartgrondig mee eens dat je niet onder de kostprijs moet varen, maar als de druk van de bank maar groot genoeg is, dan vaar je voor elke prijs. Je kunt die schippers niet veroordelen, ze zijn genoodzaakt het te doen. Het is wel zo dat ze de markt verpesten, maar ze hebben geen keus. Ze hebben de zorg voor hun bedrijf en hun gezin en als ze niet varen, tellen veel vaste kosten door. Vroeger werd je met een liniaaltje geslagen als je iets gedaan had wat niet mocht, maar dat kan nu niet meer.'

De oud-bankier verwacht niet dat er op korte termijn veel faillissementen aan zitten te komen. ‘Wat moet een bank met een schip in slechte tijden? De bank zal er alles aan doen om een faillissement te voorkomen en zal er veel eerder voor kiezen om er samen met de eigenaar uit te komen en bijvoorbeeld mede-eigenaar te worden.'

Boeren en schippers
De redding voor de schippers moet volgens Megens komen van de verladers. ‘Die moeten inzien dat het ook in hun belang is om redelijke prijzen te betalen. Het beste is dat vertegenwoordigers op coöperatieve basis onderhandelen met de verladers. Die hebben namelijk maar één doel en dat is een goed inkomen voor de schippers. Andere bemiddelaars, zoals bevrachters, vinden het inkomen van de schippers ook belangrijk, maar hebben ook een eigenbelang.'

Megens, is afkomstig van de Rabobank, waar hij onder andere werkzaam was als bankier in de agrarische sector. ‘Er zijn zoveel overeenkomsten tussen boeren en schippers. In beide sectoren gaat het om kleine ondernemers, die in hun eentje moeten opboksen tegen grote marktpartijen zoals voor de boeren Albert Heijn en Aldi. De boeren zijn heel lang uitgeknepen, maar hebben zich nu voor een groot deel verenigd in coöperatieve verbanden. Zij hebben inmiddels geleerd dat samenwerken loont, nu het overgrote deel van de schippers nog...' (MdV)

Meer over de kredietcrisis in het dossier

Neem nu een gratis abonnement op de Nieuwsbrief. U krijgt dan twee keer per week alle maritieme nieuws in uw emailpostbus.