Ruim 450.000 passagiers naar Amsterdam

De cruisevaart op Amsterdam beleefde in 2008 een hoogtepunt. Dat was vooral te danken aan de zeecruisevaart. In het afgelopen seizoen gingen 240.000 passagiers van en aan boord van 130 zeecruiseschepen in Amsterdam en IJmuiden, een aanzienlijke groei ten opzichte van 2007. Het aantal bezoekende riviercruiseschepen liep echter iets terug tot 980 met 230.000 passagiers.

Voor het Amsterdamse bedrijfsleven en de overheid zijn cruiseschepen tijdens hun bezoek een welkome bron van inkomsten. Voorzitter Peter Swelheim van Amsterdam Cruise Port, becijfert dat één zeecruiseschip gemiddeld 225.000 euro aan bestedingen oplevert en, wanneer Amsterdam als begin- of eindbestemming wordt gekozen: zelfs omstreeks 500.000 euro. Die laatste categorie betrof 56 van de 130 cruiseschepen in 2008.

Voor riviercruiseschepen wordt van een bedrag van 40.000 euro uitgegaan. Uitgaande van deze cijfers leverde de cruisevaart Amsterdam in 2008 zo'n tachtig miljoen euro op.

Voor de riviercruisevaart lijkt echter het einde van de groei wel in zicht in Amsterdam. Er is in of nabij het stadscentrum namelijk slechts een beperkt aantal afmeergelegenheden voor deze schepen met lengtes tot 135 meter. Volgens de Amsterdamse adjunct-havenmeester Hiemstra probeert zijn dienst het aantal ligplaatsen voor riviercruiseschepen ten minste op hetzelfde peil te houden als wat nu voor handen is.

Bedreigingen
De riviercruisevaart ontwikkelt zich nog steeds stormachtig, zegt Jan Willem de Jong, hotel operations manager van EuroShipping Voyages, dat onder meer het riviercruiseschip Serenada I beredert. Dit in 2005 gebouwde vier-sterrenschip heeft een lengte van 110 meter, een breedte van 11,40 meter en accommodatie voor 136 passagiers. Euro Shipping Voyages heeft nog vier andere riviercruiseschepen. De rederij maakt deel uit van de Van Meegen Group die eveneens actief is in andere takken van de binnenvaart in de vorm van EuroShipping Cargo BV, voorheen Amsterdam Intermodal Transport BV en Rotterdam Intermodal Transport BV. Zo beschikt deze werkmaatschappij onder meer over drie eigen binnenvaartschepen die (ook) regelmatige bezoekers zijn van de Amsterdamse haven voor het containervervoer van en naar de Ceres Terminal.

Rollator-syndroom
Omdat de riviercruisevaart voor de Van Meegen Group een nieuwe activiteit betrof, werd daarvoor in 2006 Jan Willem de Jong aangetrokken, die toen nauw verbonden was aan Amsterdam Cruise Port. In dat verband ziet hij zowel sterke als zwakke kanten aan de internationale riviercruisevaart. Een sterk punt is, dat de belangstelling voor de riviercruisevaart in Europa en ver daarbuiten flink toeneemt. Het gaat nu eenmaal om een vaargebied van zo'n 3500 kilomer tussen Amsterdam en de Zwarte Zee via de Rijn, Main en Donau met nog een uitwaaiering over de Moezel. ‘Opmerkelijk is dat de belangstelling in Nederland voor de riviercruisevaart slechts mondjesmaat toeneemt. Wij worstelen nog met een ‘rollator-syndroom' wat betreft de passagiers op dergelijke schepen', stelt De Jong. ‘De gemiddelde leeftijd van de passagiers op de luxe riviercruiseschepen daalt echter flink. Van die sterk toenemende belangstelling profiteren ook heel wat Nederlandse werven. Tot in 2011 zitten die vol. Dat is trouwens ook een bedreiging gezien het zeer forse aantal nieuwe schepen dat in de vaart zal komen, waar tegenover het aantal beschikbare ligplaatsen niet recht evenredig toeneemt', vreest De Jong.

De huidige financiële crisis zal wellicht ook remmend werken op de ontwikkelingen. ‘De grote vraag en het groeiende aanbod van schepen brengt met zich mee dat oudere en minder luxueus ingerichte passagiersschepen voorlopig in de vaart blijven. Daardoor varen er nog altijd schepen voor te lage prijzen. Dit betekent voor de bovenkant van de markt dat de charterprijzen die touroperators willen betalen onder druk staan. We merken echter wel dat buitenlandse passagiers steeds kieskeuriger worden bij het boeken van riviercruises. Dat geldt zowel voor de luxe van de accommodatie als voor de reisprogramma's die worden aangeboden door de touroperators.'

Ligplaatsen
Het sterk toenemende aantal riviercruiseschepen brengt niet alleen in Amsterdam ligplaatsproblemen met zich mee. ‘We moeten vaak al een jaar van tevoren reserveren om de schepen in de populaire bestemmingen te kunnen afmeren', verzucht de Jong. ‘En dan is vaak het reisprogramma van de touroperators nog niet eens bekend.'

De teruglopende economie is uiteraard ook een bedreiging van de riviercruisevaart. De Jong is desondanks hoopvol: ‘We hebben als voordeel dat we zaken doen met touroperators uit verschillende continenten, wat een gezonde risicospreiding met zich meebrengt. Eén van de kansen voor de komende jaren is nog een potentiële groei in het aantal Chinezen, Japanners, Australiërs en Zuid-Amerikanen dat een riviercruise wil maken. Voor ons lijkt momenteel de Duitse en Engelse markt het meest veilig. Daarnaast is er internationaal een grote groep kapitaalkrachtige vitale ouderen die niet erg kwetsbaar is voor een economische recessie. Verder blijkt dat liefhebbers van zeecruises daarnaast steeds meer voor riviercruises kiezen. Zo neemt het aantal combiprogramma's toe, waarbij een zee- en riviercruise samen worden aangeboden.'

Hotelfunctie
Tot de bedreigingen van de riviercruisevaart behoren volgens De Jong ook klimaatveranderingen, waardoor riviercruiseschepen vaker te maken krijgen met hoog- en laagwaterbeperkingen. Daardoor moeten reisprogramma's soms op het laatste moment worden aangepast. Dat is aan de orde als de toegelaten diepgang minder is dan 1,50 meter, respectievelijk de doorvaarthoogte minder dan zeven meter.

Een andere bedreiging voor de internationale cruisevaart is dat de toename van het aantal vakbekwame nautische en civiele personeelsleden geen gelijke tred houdt met de groeiende vloot. De nieuwste generatie riviercruiseschepen doet qua luxe nauwelijks onder voor drie- of vier-sterren hotels. Dit brengt met zich mee dat het ‘vaarseizoen' van de schepen toeneemt van gemiddeld 210 dagen per jaar tot zo'n 240 dagen, omdat de schepen in de winter steeds vaker worden ingezet als ‘reserve hotelcapaciteit' tijdens grootschalige beurzen en evenementen. ‘We hebben nog steeds vertrouwen in de groeipotentie van de riviercruisevaart', stelt De Jong. ‘Vandaar ook dat onze twee jongste aanwinsten, de Serenity en de My Story, die we van andere eigenaren hebben overgenomen.' (AB)