‘Cliëntèle maritiem boek wordt ouder’

De nautische boekwinkel van Joop Datema in Amsterdam neemt een unieke plaats in op het gebied van boeken over varen, zowel literair als technisch. Daarnaast ligt er een keur aan navigatiekaarten en -software. De voormalige uitruster van koopvaardijschepen uit Delfzijl richt zich tegenwoordig vooral op de watersport.

Joop Datema voor zijn nautische boekhandel aan de Prins Hendrikkade ine Amsterdam. (Foto Heere Heeresma jr.)

1/1

Gerelateerd nieuws

Een traditionele binnenvaartbruiloft

Haven uitgediept voor kraanreus

‘NMa benadeelt binnenvaart'

Speech Kraaijeveld live op internet

Meer over

Varend bestaan

Door Heere Heeresma jr.
Datema Amsterdam zit in een prachtig pand aan de Prins Hendrikkade, recht tegenover het Scheepvaartmuseum en science center Nemo. ‘Voor zover ik weet is het in 1604 gebouwd als magazijn van de oude VOC-werf op het Rapenburg', vertelt Joop Datema (1965). ‘We zijn wel tevreden met de locatie. We hebben een parkeergarage op een minuut lopen hiervandaan en over het algemeen kun je hier op straat parkeren. Kost vier euro per uur, maar er is meestal plaats.'

Joop drijft de boekwinkel samen met zijn vrouw Marja Klijnkramer. ‘Hij zegt het zelf niet, maar de mensen komen voor Joops expertise', zegt zij.

In 1955 begonnen Joops vader en oom Datema Delfzijl, een scheepsuitruster met zeekaarten, boekwerken, veiligheidsuitrusting, medische uitrusting, brandweeruitrusting etcetera voor de koopvaardij. Daar deed Joop, die na de Detailhandelsschool het vak in de praktijk leerde, zijn eerste werkervaring op. In 1996 werd een winkel in Amsterdam geopend en in 1997 heeft Joop, toen Datema Delfzijl met behoud van de naam overging in andere handen, Datema Amsterdam uit de holding gehaald om als eigenaar ervan door te gaan met het bedienen van vooral de particuliere markt; de watersporter. ‘In Rotterdam zit nog een Datema, maar dat is een filiaal van Delfzijl', vertelt Joop. ‘Datema Amsterdam is 100% zelfstandig en heeft zakelijk niets meer te maken met Datema Delfzijl.'

Romans en poëzie
Waarin verschilt Datema Amsterdam van een gewone boekhandel? ‘Alle boeken moeten met water te maken hebben', zegt Joop. ‘Anders komt het er niet in. Verder is het aanbod redelijk breed, van noodzakelijke boekwerken voor aan boord als route- en haveninformatie tot aan romans en poëzie over water, maar ook eenvoudige kookboeken voor het koken aan boord. En fotoboeken met mooie schepen, zowel op het gebied van binnenvaart als visserij en een klein beetje koopvaardij. En verder historische boeken, zoals over de VOC.'

Welke literaire waterboeken kan hij aanbevelen? ‘Het punt is dat er niet zoveel meer is. Uit de oudheid hebben we natuurlijk Jan de Hartog, literair pur sang. En van Slauerhoff wat er nog leverbaar is. Want het moeten nog leverbare boeken zijn, we doen geen antiquarische boeken. Van de maritieme schrijvers hebben we bijvoorbeeld Arne Zuidhoek met zijn koopvaardijboeken, Hans Beukema met zijn boeken over de reddingsmaatschappijen en de geschiedenis van de koopvaardij in het noorden en Ron de Vos met zijn boeken over de traditionele zeilvaart. Daar komen varensmensen op af. We hebben ook een hele kast vol boeken van mensen die met een zeilboot een reis om de wereld hebben gemaakt. Daar zit alles tussen van ‘had je niet moeten doen, leuk voor opa en oma' tot ‘goed geschreven, leuk verhaal'. Maar het punt is, wie leest dat? Dat zijn mensen die zelf zo'n boot hebben en ervan dromen dat zelf te gaan doen, maar de grote wereld komt er niet mee in aanraking. Dat is weleens jammer, maar daarvoor gaat het teveel over zeilen. We hebben in Nederland twee grote uitgeverijen op het gebied van water, De Alk in Alkmaar en Hollandia in Haarlem, een onderdeel van Gottmer. En niet te vergeten op binnenvaart- en koopvaardijgebied Lanasta in Emmen. Het is een markt in verandering, de cliëntèle wordt ouder. De jeugd leest het niet meer.'

Nautisch-technisch woordenboek
Naast literaire boeken verkoopt Datema Amsterdam een keur aan technische boeken en kaarten voor de watersporter. ‘Zeker in de zomermaanden', zegt Joop enthousiast. ‘We zeggen altijd: we zijn net een strandtent. Ons seizoen begint in maart ongeveer, want dan worden de watersporters wakker en gaat de boot het water in, en loopt door tot juli wanneer de mensen met de boot onderweg zijn. In die periode is het hier topdrukte met mensen die kaarten en boeken met nautische informatie willen. Er is nu een groep van 20 schepen onderweg naar Sint Petersburg die wij van kaarten en boeken hebben voorzien.'

Kan Joop een specifiek boek aanbevelen? ‘Poeh, het punt is, we hebben zoveel en er zijn zoveel mooie boeken die aandacht verdienen. Maar uniek is een nautisch-technisch woordenboek dat net is uitgekomen en dat vertaalt naar het Engels, Filippijns, Arabisch en ook het Frans voor de beroepsvaart. De vraag ernaar zal niet groot zijn, maar het is toch fantastisch dat het uitkomt.'

Lezingen
Datema Amsterdam is geen tagrijn. Er wordt geen scheepsuitrusting of elektronische navigatieapparatuur verkocht. Wel navigatiesoftware en verschillende modellen sextanten. Een bijzondere activiteit zijn de door Marja georganiseerde lezingen in de winkel, waarbij mensen vertellen over hun vaarervaringen en -avonturen. Wie hiervan op de hoogte wil zijn, kan zich opgeven voor Datema's nieuwsbrief die twee à drie keer per jaar via de post wordt verstuurd.