Installatie AIS is nog jaren werk

Inland AIS transponders verkopen als zoete broodjes in de binnenvaart, dankzij de subsidieregeling van 2100 euro per transponder. Frank Maritime heeft al 1000 bestellingen binnen en Alewijnse en Alphatron elk rond 500. Ook andere installateurs, zoals Radio Holland en Werkina hebben orders voor de levering van AIS transponders. De meeste van de bestelde transponders moeten overigens nog worden gebouwd en geplaatst.

Door Hans Heynen
Een aantal installateurs is zelfs nog bezig met plaatsing van de 860 AIS-transponders die Rijkswaterstaat vorig jaar gratis beschikbaar stelde. Gezien de tijd die levering en installatie kosten, lijkt het uitgesloten dat alle bestelde transponders voor 1 januari 2011 worden geplaatst, de dag dat AIS verplicht wordt in de Antwerpse haven. Antwerpen stelt de invoering om die reden waarschijnlijk drie maanden uit.

• Transponders verkopen als zoete broodjes

• ‘Inbouw kost monteur ongeveer een dag' 

Als alle binnenvaartschepen in het Rijnstroomgebied een gesubsidieerde AIS-transponder bestellen, is dat uitstel echter ook nog onvoldoende. Dan is het zelfs de vraag of het voor 1 januari 2012 lukt om alle bestelde AIS-transponders te plaatsen, de datum waarop Rotterdam AIS verplicht wil stellen. De door de CCR aanbevolen datum van 1 januari 2013, lijkt dan de meest realistische. ‘Het is fysiek onmogelijk in een jaar 7000 schepen te doen', denkt Erwin van den Broek van Alewijnse Marine Systems uit Nijmegen. ‘We kunnen de nu bij ons bestelde transponders wel tijdig plaatsen en kunnen ook nog wel wat extra bestellingen aan. We beginnen in juni met het installeren van de nu bestelde AIS-transponders.'

Leveringen
Aksel Turkenburg van Alphatron Marine in Rotterdam plaatst eveneens kanttekeningen bij de haalbaarheid van januari 2011. ‘Het is bijna een dag werk om een AIS-transponder te installeren. Een installateur kan er denk ik 200 per jaar doen.' Daar komt bij dat er natuurlijk ook nog andere klussen zijn en dat het inplannen van een installatie lastig is, omdat schepen niet altijd op een snel bereikbare plek liggen.

Daar komt bij dat nog niet alle aangeboden AIS-transponders door de CCR zijn toegelaten (volgens het Reglement Onderzoek Schepen op de Rijn). Op de CCR-lijst van goedgekeurde transponders ontbreekt bijvoorbeeld nog een door Frank Maritime en Alewijnse aangeboden AIS inland transponder van L3 communications. Het oude model van L3, de ProTec Inland AIS, staat al wel op deze lijst. Volgens Frank Tuinman van Frank Maritime, gaat het hier om een administratieve kwestie. ‘Er moet nog één handtekening worden gezet door een Duitse beambte. De verwachting is dat dit komende week gebeurt. De bestelde transponders kunnen daarna worden gebouwd. Dat gebeurt in Hongarije.'

Tuinman verwacht de transponders begin juli uit te leveren. Omdat er 1000 bestellingen zijn geplaatst gebeurt dit voor een prijs van 1490 euro.
Andere transponders, zoals die van ACR en Furuno, staan wel al op de CCR-lijst en zijn wel direct leverbaar.

Subsidie gaat hard
De Nederlandse subsidie is voldoende voor 8000 Inland AIS- transponders. Vraag is of dat genoeg is om alle in Nederland opererende schepen van een transponder te voorzien. ‘Naast Belgische en andere buitenlandse schepen die regelmatig in Nederland varen en zeilcharterschepen, komen niet professioneel varende schepen boven twintig meter voor subsidie in aanmerking en dat zijn er aardig wat', zegt Van der Broek.

Turkenburg denkt niet dat de subsidiepot daardoor snel leeg is. ‘Er is voldoende subsidie, het is echt niet nodig om overhaast AIS-transponders te plaatsen.'
Turkenburg zet ook vraagtekens bij het stunten met prijzen voor de AIS-transponders en het zelf trekken van de bekabeling, waarbij de installateur de eindaansluiting verzorgt en het certificaat afgeeft voor de subsidieaanvraag. ‘Wie is er dan verantwoordelijk als het systeem na een tijdje niet meer goed werkt? Het verbaast me dat de inspectie dit broddelwerk toestaat.'

Daarnaast wijzen goedkope aanbieders volgens Turkenburg niet op bijkomende kosten, zoals 180 euro voor een verbinding met het blauwe bord of 550 euro voor plaatsing van de veelgebruikte witte binnenvaartantenne, in plaats van een spriet tegen het dekhuis.
Aansluiting op de elektronische kaart kost, afhankelijk van de kaartleverancier, ook nog eens 250 of 375 euro. De voor subsidieverstrekking benodigde certificering komt op 250 euro. ‘Wij noemen alle kosten eerlijk. Wanneer wij alles installeren ben je, bovenop de subsidie, ongeveer 900 euro kwijt.'

Alphatron levert de AIS-transponder voor 2100 euro. Radio Holland rekent 2580 euro voor een Furuno AIS-transponder. Voor de installatie en certificatie rekent het bedrijf 72 euro per uur. Wanneer de kabels zijn getrokken is dat vier tot vijf uur werk.
Alewijnse rekent, binnen een straal van 15 kilometer van een van de vestigingen, 250 euro voor afmonteren en het certificaat, wanneer de klant de kabels zelf al heeft getrokken.
Bij Frank Maritime bestelde transponders kunnen, wanneer de kabels zelf worden getrokken, bij het Duitse Naval Marine in bedrijf worden gesteld en gecertificeerd voor 250 euro. Voor 750 euro verzorgt Naval Marine de volledige installatie.

Interferentie
Nick van Haag van Bureau Telematica Binnenvaart (BTB), voorziet geen problemen met het zelf trekken van kabels voor AIS. ‘Wanneer je dat met de bijgeleverde materialen doet, volgens de regels van de fabrikant, moet het goed gaan. Dan zou er geen interferentie moeten zijn met andere apparatuur, al hebben we daar wel enige meldingen over gekregen. Dan hebben schepen last van interferentie op hun televisie met Digitenne. Dat komt echter door gebruik van slechte coaxkabels voor de tv of door slecht geïsoleerde terminals op die kabels. Een AIS geeft om de zes seconden een sterke, korte, zendburst van 12 Watt. Wanneer tv-kabel of -terminal niet goed zijn geïsoleerd, veroorzaakt de burst een rimpeling in het beeld.'

Van interferentie met andere apparatuur, zoals VHF en radar, zijn geen klachten binnengekomen bij BTB.
Van Haag is geen voorstander van een AIS-verbinding met het blauwe bord. ‘Dat is niet goed geregeld. Het risico bestaat dat een fout signaal wordt doorgegeven, bijvoorbeeld wanneer het bord met harde wind klappert en de servomotor steeds even aanslaat om het bord recht te zetten.'
Het simpelweg verbinden van de AIS-transponder met de schakelaar van het blauwe bord vindt Van Haag geen goede optie. ‘Je moet een directe koppeling hebben met het blauwe bord om 100% zeker te zijn dat wat je op het scherm ziet ook zo is.'
Veel installateurs denken daar echter anders over en zien in een verbinding met de schakelaar geen enkel probleem.

Elektronische kaart
Het aansluiten van AIS-transponders op de elektronische kaart is geen probleem. ‘In principe doet de installateur dat', zegt een woordvoerder van kaartleverancier Periskal uit Wuustwezel. ‘De verbindingen met de meeste transponders, zoals die van Alphatron, ACR en Furuno, hebben wij al getest. Ook de oude transponder van L-3 hebben we getest. De nieuwe verwachten we binnenkort te testen, wanneer de certificering rond is.'

De voor de communicatie met AIS benodigde software zit al in het systeem en kan met een door Periskal te leveren code door de installateur worden geactiveerd. Wanneer AIS en kaartsysteem zijn verbonden worden de schepen zichtbaar op de kaart en kunnen variabele gegevens voor de AIS met het toetsenbord van de kaartviewer worden ingevoerd, zoals reisbestemming en ladingsoort.