Binnenvaart kan volledig op koolzaadolie varen

Het Duitse Institut für Kolben-maschinen (IFKM) in Karlsruhe denkt dat het mogelijk is om de motoren van binnenvaartschepen en dieseltreinen in Duitsland volledig te laten draaiën op in Duitsland geproduceerde koolzaadolie om de schadelijke uitstoot van broeikasgassen te beperken.

Door Hans Heynen
Het IFKM onderzoekt in een proefopstelling hoe de verbranding van koolzaadolie in dieselmotoren kan worden geoptimaliseerd. In de komende jaren willen de onderzoekers praktijktesten uitvoeren met dieselmotoren in locomotieven en binnenvaartschepen, waarvan het injectiesysteem is afgesteld en aangepast voor de koolzaadolie. De wetenschappers van IFKM werken samen met onderzoekers van het Technologie- und Förderzentrum (TFZ) in Staubling, die zich vooral bezig houden met de kwaliteit van de biobrandstof.     

Volgens het IFKM stoot koolzaadolie bij verbranding ongeveer evenveel CO2 als de planten tijdens de groei uit de atmosfeer hebben opgenomen. Als de voor het verbouwen, de verwerking en transport benodigde energie in de berekening wordt meegenomen bespaart het, in vergelijking met diesel, 57% broeikasgas.

Op de Duitse landbouwgronden kunnen, bij een uitgekiende oogstvolgorde, voldoende planten worden verbouwd om circa 10% van het totale verbruik aan fossiele dieselbrandstof in Duitsland te vervangen. Om die reden willen de wetenschappers de koolzaadolie vooral gebruiken voor de aandrijving van treinen, binnenvaartschepen en landbouwwerktuigen. De hoeveelheid aan te passen motoren is dan te overzien.

Het project wordt gefinancierd door de Deutsche Bundesstiftung Umwelt en ondersteund door diverse motoren- en toeleveringsbedrijven en potentiële gebruikers. Het verbouwen van koolzaadolie en de verwerking tot brandstof voldoet aan de eisen van de Duitse duurzaamheidsregeling. Bij de productie van de brandstof ontstaan ook waardevolle eiwitvoeders, die geïmporteerde soja kunnen vervangen.

Niet echt nieuw
In Nederland vaart overigens al sinds 2005 het ms Branta (16 x 4,60 meter), van de provincie Zeeland, op koolzaadolie. Het brandstofsysteem van de Daf 1160 hoofdmotor van het schip werd daarvoor nauwelijks aangepast. Hoewel de viscositeit (stroperigheid) van koolzaadolie hoger is dan van diesel- of gasolie, hoefden brandstofpomp en verstuivers niet te worden veranderd. Om de stroperigheid van de koolzaadolie te verminderen werd wel een extra warmtewisselaar in het koelsysteem gezet die de koolzaadolie tot zestig graden Celsius voorverwarmt.

Bij dit door Tamatgreen uit Colijnsplaat geleverde Elsbett-2 tanksysteem, wordt de motor gestart op gewone dieselolie en schakelt hij automatisch over op koolzaadolie wanneer het koelwater warm genoeg is. Naast het bestaande brandstofsysteem werd daarvoor een plantaardige brandstoftoevoer naar de brandstofpomp gelegd. Hoewel bij sommige motoren de verstuivers een beetje moeten worden aangepast, bleek dat bij de DAF 1160 niet nodig.

‘De verstuiving bleef uitstekend, zodat de uitlaattemperatuur niet omhoog ging', aldus een medewerker toen. ‘Soms zie je dat verstuivers gaan zeiken, waardoor je een foute verbranding krijgt. Daarvan was geen sprake. Omdat de verbrandingstijd van koolzaadolie wat langer is dan van diesel, hebben we wel het inspuitmoment een paar graden vervroegd.' Een paar minuten voor het afzetten van de motor wordt weer teruggeschakeld op gasolie. Tamatgreen heeft ook twee Daf trucks en een Volvo truck omgebouwd voor het rijden op plantaardige olie.

In België zijn de mediumspeedmotoren van ABC al ruim vijf jaar leverbaar in een uitvoering voor koolzaadolie of andere plantaardige oliesoorten.