OPINIE: Een uitdagende toekomst

Voorwoord bij Schuttevaer Motoren 2011 door Marco Kirsenstein, directeur Vereniging Importeurs Verbrandingsmotoren (VIV)

Vorig jaar berichtten we u over een flinke daling in de omzetcijfers voor de verbrandingsmotorensector over 2009. Nu ook de cijfers over 2010 bekend zijn, kunnen we concluderen dat we ongeveer terug zijn op het niveau van 2008 met een omzet van circa 1,69 miljard euro. Waarbij 45% van de bedrijven nog met een daling te maken had en 42% met een stijging. Circa 13% van de bedrijven heeft geen verandering meegemaakt.

De verwachtingen voor de omzetontwikkeling voor 2010 waren voorzichtig. Slechts 33% ging uit van een stijging; uiteindelijk heeft toch 42% van de bedrijven een stijging gerealiseerd. De prognose voor 2011 geeft een nog positiever beeld. In totaal verwacht zo'n 72% van de bedrijven een stijging en slechts 12% een daling. Circa 17% verwacht een gelijkblijvende omzet.

Het merendeel van de bedrijven geeft aan dat het aantal vaste en flexibele werknemers gelijk is gebleven, enkele bedrijven hebben zelfs alweer personeel aangenomen.

Nog steeds is innovatie een belangrijk onderwerp: 6% van de totale omzet wordt hieraan besteedt. Tot slot is ook het VIV-ledenbestand in 2010 gestegen tot 110 lid-bedrijven, een opvallend resultaat in deze tijd.

Elektrisch
Als we de publieke opinie mogen geloven, dan rijden we straks allemaal in een hybride of elektrische auto. Gemakshalve wordt aangenomen dat ook de industriële of maritieme verbrandingsmotor kan worden vervangen door een elektrisch of hybride exemplaar. Helaas kunnen niet alle technieken, die in de automotive worden getest, een-op-een worden doorgevoerd in de maritieme of industriële sector.

Onlangs namen we deel aan een event waarbij werd gereden in een volledig elektrische auto met brandstofceltechnologie. Een fantastische ervaring; 100 kW in een elektrische auto!

Dit vermogen valt echter in het niet bij de vermogens die nodig zijn in de binnenvaart. Deze vermogens zijn minimaal 6 tot 20 keer groter. Voor industriële toepassingen is die factor nog groter.

Voor onze sectoren, waarbij grote vermogens nodig zijn, staan deze technieken voorlopig nog in de kinderschoenen en of ze ooit bruikbaar worden valt nog te bezien. Dit betekent dat de verbrandingsmotor de komende decennia niet weg te denken is uit onze samenleving. Een conclusie die werd gedeeld tijdens het VIV-symposium ‘Brandstof tot nadenken' in oktober 2010.

Brandstoffen
Al geruime tijd worden de mogelijkheden naar alternatieve en vooral schonere brandstoffen onderzocht. We kennen nu de volgende opties: dualfuel-motoren (gas in combinatie met diesel)  of biobrandstoffen. Professor De Goey van de TU Eindhoven, tevens VIV-adviseur verbrandingstechniek, bepleit de ontwikkeling van sun- en synthetische brandstoffen. De toekomst zal het ons leren. Maar een meedenkende overheid met een vast meerjarig beleid over deze vraagstukken is een must. Ontwikkeling van nieuwe brandstoffen is één, het logistieke vraagstuk en de juiste infrastructuur, ofwel de hele keten, is twee. Dit kan de industrie niet alleen. De overheid zal een degelijk constructief beleid moeten uitstippelen en dit ook voor de lange termijn, minimaal 10 jaar, moeten uitvoeren.

Samenspraak
De overheid doet ook zeker goede stappen in die richting, al mist ze soms de mogelijkheid tot het nemen van grote stappen die wij juist nodig hebben. Neem voor de korte termijn  bijvoorbeeld de meest voor de hand liggende toepassing van LNG (Liquified Natural Gas) als brandstof in de binnenvaart. In deze sector zijn er al enkele projecten gaande met dualfuel-motoren op gas en diesel. De regelgeving op dit gebied over bijvoorbeeld de veiligheid is nog niet gereed; niet voor de schipper noch voor de bunkerstations. Andere landen in Europa hebben hier al jarenlang ervaring mee, deze kennis kunnen wij ook gebruiken.

Gasrotonde
Voor de ‘BV Nederland' is de overheid druk bezig met de zogeheten gasrotonde. Deze rotonde moet onze gasvoorraad voor de komende decennia veilig stellen. Om dit te kunnen realiseren moeten we kansen benutten door als overheid en bedrijfsleven gezamenlijk te investeren. Indien overheid en bedrijfsleven investeren in een gasbehandelingsfabriek, dan kan LNG vanuit alle landen van de wereld worden geïmporteerd.

Na behandeling in deze fabriek heeft het gas eenzelfde kwaliteit als het gas dat we nu al 50 jaar lang kennen. Op die manier voorkomen we dat de wisselende gaskwaliteit schade kan veroorzaken aan de bestaande installaties van eindgebruikers.

Bijkomend voordeel is dat de bijproducten - bijvoorbeeld de hogere koolwaterstoffen, die bij de gasbehandeling vrijkomen - kunnen worden verkocht aan de petrochemische industrie.

Met de functie van Nederland als ‘gasrotonde-land' blijft de aanwezige kennis op het gasgebied behouden en kunnen we in eigen land innoveren en ontwikkelen op het gebied van duurzaamheid.

De overheid houdt er tot nu toe een andere menig op na: zij verwacht het onbehandelde gas direct aan de eindgebruiker te kunnen leveren, zonder dat de eindgebruiker daar hinder van ondervindt. Wij werken eraan de overheid te overtuigen van de voornoemde aanpak die volgens de VIV een echte win-winsituatie is. Het inspelen op kennis, innovatie en duurzaamheid is juist in lijn met het Nederlandse topgebieden beleid.

Duurzaam
Uiteraard speelt duurzaamheid ook binnen onze branche een grote rol. Duurzaamheid in het kader van bijvoorbeeld remanufacturing (herconditioneren van oude installaties en onderdelen). Op 21 juni houden wij een congres over dit onderwerp waar vooraanstaande bedrijven hun visie over deze materie zullen geven.

VIV-leden en hun klanten zijn bewust met duurzaam onderhoud bezig. Niet alleen onderhoud volgens het boekje, ook het gebruik van de juiste smeermiddelen en brandstoffen is een bewuste keuze.

Daarnaast worden er nog steeds nieuwe motoren op de markt gezet met een zeer laag brandstofverbruik. De meest recente EIA-lijst (energiezuinige voorstuwingsmotoren) voor de binnenvaart laat dit zien (versie 2011 zal binnen enkele weken worden gepubliceerd).

De richtlijn voor brandstofkwaliteit (EC 98/70) is vanaf 1 januari 2011 ingevoerd, weliswaar nog een jaar zonder biobijmenging. Voor de binnenvaart is het van groot belang een schoon en goed onderhouden brandstofsysteem te hebben om onder meer sludge en water te kunnen afvoeren uit de brandstofbunkers en zo beter voorbereid te zijn op een brandstof met bio-bijmenging. (zie voor verdere uitleg de notitie ‘dieselbrandstof 2011'  op http://www.verbrandingsmotor.nl/)

Arbeidsmarkt
De opleidingen verbrandingsmotortechnicus niveau 2 en 3 zijn in 2010 gerealiseerd, aan niveau 4 wordt gewerkt. Het is nu belangrijk te zorgen voor meer instroom van leerlingen in de techniek. Toch zijn er nog altijd bedrijven die het arbeidsverloop onderschatten. Kunnen werknemers die jarenlang zwaar reparatie-, service- en revisiewerk aan motoren hebben verricht dat tot hun 66ste of 67ste blijven doen? Moeten we niet rekening houden met het feit dat zij eerder van hun zware werktaken worden ontzien, omdat zij daar fysiek niet meer toe in staat zijn en daarom een minder zware taak krijgen toebedeeld? Als dit inderdaad zo is dan begint de vergrijzingsgolf in onze sector nog eerder dan verwacht!

Hoe vangen we dat op? De VIV ontwikkelt momenteel een voorlichtingsprogramma om VMBO- en MBO-technici, zij-instromers, etcetera, te interesseren voor deze fantastische sector. Nu is nog vaak onduidelijk wat het beroep inhoudt en wat de mogelijkheden zijn. Terwijl deze branche juist veel potentie heeft met én een goed salaris én een uitdagende werkomgeving, waar zelfs internationaal werken tot de mogelijkheden behoort.

Uitdagingen genoeg! De VIV gaat ze aan!

Motorenspecial als ePaper

De Schuttevaer-special Motoren 2011 biedt een breed en actueel overzicht van het aanbod aan motoren voor de binnenvaart, in de vorm van interviews met importeurs en productbeschrijvingen.

De special is met de krant als ePaper op de website te vinden. Abonnees hebben gratis toegang, niet-abonnees tegen betaling.