Zuigplaat maakt trossen overbodig

Een automatisch aan- en afmeersysteem maakt trossen en springen overbodig en levert daardoor bij het aanmeren aanzienlijke tijds- en personeelsbesparingen op. Het door Cavotec in Nieuw-Zeeland ontwikkelde MoorMaster-systeem brengt de tijd die het aan- en afmeren van grote zeeschepen kost terug van rond 20 minuten naar één minuut.

Het door Cavotec geïnstalleerde MoorMaster-systeeem in Salalah.

1/3

Gerelateerd nieuws

IJsgang: Rijkswaterstaat opent stuwen in Neder-Rijn en Lek

Sluis Eefde is er klaar voor

Sluizen Terneuzen breken record

VT worstelt zich een plek in Panama

Meer over

Techniek

Door Hans Heynen
Het computergestuurde systeem maakt de inzet van extra personeel tijdens het aan- en afmeren overbodig, zowel op het schip als aan de wal. Cavotec toonde het systeem op de van 20 tot 22 mei in Bremen gehouden ‘RoRo 2010', de vakbeurs voor de RoRo en ferrysector. Het systeem is overigens niet alleen interessant voor ferry's en RoRoschepen. Het kan ook de capaciteit van containerterminals en sluizen verhogen.

• Geautomatiseerd meersysteem spaart tijd en mankracht

• Succesvol in havens en Canadese sluis 

Het op de kade te plaatsen systeem vereist geen speciale aanpassingen aan de schepen. Elk stalen schip met een min of meer rechte zij kan ermee worden vastgelegd. De met een computer vanaf het schip of de wal bedienbare MoorMaster maakt de schepen vast met grote zuignappen of zuigplaten, met een oppervlakte van 2,50 vierkante meter. Deze zuigplaten zijn bevestigd aan hydraulisch beweegbare armen, die op hun beurt weer vastzitten aan stevig aan de kade verankerde units. De zuigplaten zijn voorzien van een 10 centimeter dikke rubberen afsluitrand. Wanneer een schip aanmeert, worden twee tot vier langs de kade opgestelde zuigplaten hydraulisch tegen de scheepshuid gedrukt. Dankzij de rubberen randen ontstaan er luchtdichte ruimtes tussen zuigplaten en scheepswand, ook wanneer die randen over een lasnaad of andere oneffenheid liggen. Met vacuümpompen worden de ruimtes vervolgens binnen zes seconden vacuüm gezogen, waarna het schip vastligt.

Grote zuigkracht
Fred Textor, technisch directeur van Cavotec Nederland in Alblasserdam, twijfelt geen moment aan de houdkracht van de zuigplaten. ‘De krachten zijn duidelijk te definiëren. Je creëert per zuigplaat een vacuüm van 2,50 vierkante meter. Daarmee oefen je een kracht uit van 25 ton. Omdat je een ruimte nooit voor 100% vacuüm trekt, gaan we uit van een vacuüm van 80%. Dan heeft de zuignap een dwarsscheepse houdkracht van 20 ton en een langsscheepse houdkracht van 10 ton.'

Bijkomend voordeel van het systeem is dat schepen strakker op de plek liggen dan met trossen en springen. ‘Een schip beweegt niet onder invloed van deining of zuiging heen en weer langs de kade, wat met springen en trossen wel kan gebeuren. Dat bemoeilijkt dan het laden en lossen van een schip.

‘Enkele jaren geleden hebben we, mede om die reden, een testsysteem geplaatst op een containerterminal in de haven van Salalah in Oman. Die haven is naar zee toe open, waardoor de oceaandeining er flink doorzet. Wanneer die een schip in beweging brengt, versterken uitrekkende trossen en springen het pendeleffect van die deining nog. Schepen maken daar dan halen van drie meter. Dat maakt het erg moeilijk voor de kraandrijvers om de containers over te slaan zonder iets te raken. In afgeschermde havens kan zuiging van langsvarende schepen ook zo'n effect veroorzaken.'

Hoogteverschillen
Het programma dat de hydraulische armen van het systeem aanstuurt dempt dit pendeleffect. ‘Daarmee houd je die beweging in de grip.' De hydraulische armen, die één meter heen en weer en twee meter op en neer kunnen bewegen, brachten het halen in Salalah terug naar minder dan 10 centimeter. ‘We gaan daar nu vier ligplaatsen voor grote containerschepen met ons systeem uitrusten.'

In de haven van Oman komen drie vacuümsystemen per ligplaats. De systemen krijgen elk twee armen met een 20 tons zuigplaat. ‘Wanneer een schip lost komt het omhoog. De zuigarmen nemen het dan om en om van elkaar over, ze lopen zo langzaam langs de huid van het schip. Elke zuigarm kan weliswaar twee meter op en neer bewegen, maar voor het lossen of laden is dat niet genoeg. Zo worden ook tijverschillen opgevangen.'

Slingeren van een schip is evenmin een probleem. ‘De zuigplaten kunnen, tot een bepaalde hoek, 'swivelen'. Dat vangt ook het tijdelijk scheef hangen van een schip op tijdens laden en lossen.'

Geplaatste systemen
In Denemarken is vorig jaar een systeem geplaatst in een veerhaven. ‘Daar meren vijftien keer per dag veerboten aan en het werkt goed', zegt Textor. ‘De veerboten liggen binnen een minuut vast.' In Nieuw-Zeeland en Australië staan al langer systemen voor veerboten.
In Canada is sinds 2008 een MoorMaster-systeem operationeel in een van de sluizen van de St. Lawrence Seaway, die de Atlantische Oceaan verbindt met de Grote Meren. De in de sluismuur gebouwde MoorMasters bewegen aan een verticale rail mee met het waterniveau in de sluis, dat tijdens het schutten 14 meter stijgt of daalt. Het is de bedoeling alle 15 sluizen in het kanaal met MoorMasters uit te rusten.

De kosten van een MoorMaster systeem bedragen, per ligplaats 1,25 tot 1,5 miljoen euro. In Nederland ziet Textor goede toepassingsmogelijkheden in Rotterdam, bijvoorbeeld voor de nieuwe terminals op de Tweede Maasvlakte, en voor de aanlegplaatsen van Roroschepen  en veerboten.