Nooit meer smeerolie verversen

‘Axiale dieptefiltratie van smeerolie maakt olieverversen zo goed als overbodig en reduceert de onderhoudsintervallen’, zegt directeur Gert van Vliet van het European Technology Center van Triple R in Hengelo. Dit bedrijf is gespecialiseerd in duurzaam oliemanagement, toegepast onderzoek en de levering en inbouw van filterapparatuur.

Drie onafhankelijk van elkaar werkende bypass dieptefiltratie-units (HFU-308) voor drie MAN B&W en Holeby hulpmotoren met een carterinhoud van circa 400 liter.

1/2

Gerelateerd nieuws

Crisis en milieu stimuleren maritieme innovatie

‘Steeds meer actie in olie- en gaswereld'

Zwavelarme brandstof prijst kustvaart in 2015 uit markt

De Rijn van A tot Z: Even op zoek naar schepen

Meer over

Techniek

Door Hans Heynen

 ‘We hebben deze systemen de afgelopen jaren geïnstalleerd op een behoorlijk aantal motoren, keerkoppelingen, stuurmachines en generatorsets van binnenvaart-, vissers- en zeeschepen’, zegt Van Vliet van Triple R. ‘De resultaten zijn goed en verhogen de inzetbaarheid van de apparatuur.’ 

Bij axiale dieptefiltratie legt de olie (of brandstof) een veel langere weg af door het filter. ‘De olie stroomt van boven naar beneden door het filter en niet van buiten naar binnen’, zegt Van Vliet. ‘De olie kruipt tussen de stijf opgerolde filterlagen naar beneden. Het duurt bij dieptefiltratie daarom een stuk langer voor de olie door het filter is getrokken. De olie zit er lang genoeg in om sludge eruit te halen en eventuele waterdeeltjes in het filtermateriaal te laten trekken. Water is een voedingsbodem voor bacteriën en die worden zo gedood. Dat is belangrijk, want bacteriën produceren afval, een soort slijm, dat het filter kan verstoppen.’

Dieptefiltratie haalt niet alleen vrije waterdruppeltjes uit de olie, maar ook waterdeeltjes die erin zijn opgelost. ‘Olie is in staat een kleine hoeveelheid water te absorberen. Een half procentje water lost nog prima op en is niet schadelijk voor de motor. Het is echter wel slecht voor de smeerolie, die veroudert dan sneller’, zegt Van Vliet, die aantekent dat in olie voor hydraulische installaties zeer kleine hoeveelheden water wel al schadelijk zijn. 

• ‘Filter vervangen in plaats van olie’
• Triple R behaalt goede resultaten met axiale dieptefiltratie

Omdat olie bij dieptefiltratie tussen de opgerolde filterlaagjes omlaag sijpelt, verstopt het filter niet snel. ‘Wanneer bij oppervlaktefiltratie één van de filterlaagjes verstopt, moet het filter worden gewisseld. Met dieptefiltratie wordt het volume van het element beter benut.’

Filter verversen

Volgens Van Vliet behoort olieverversen tot het verleden met dieptefiltratie. ‘Het olieverbruik aanvullen is voldoende om het additievenpakket in de smeerolie op peil te houden. Daarbij gaat het onder meer om de dopes, in smeerolie opgeloste metaalmoleculen. Omdat dieptefiltratie het vocht uit de olie haalt oxideren de metaaldeeltjes minder. ‘We hebben een test gedaan met een Scania, waarbij de olie een jaar niet werd ververst.’

Het filter haalt bovendien oxidatieproducten, zoals resin, een harsachtige substantie, uit de olie. Resin vormt zich in olie onder invloed van zuurstof, vocht en hitte. ‘Voor een goede smerende werking is het belangrijk dat de Total Base Number (TBN) van de olie op het juiste niveau blijft. Door oxidatie van metalen, zwavel- en stikstof stijgt de zuurgraad van de motorolie. Om die reden voegen oliefabrikanten basische additieven toe. De daling van de hoeveelheid additieven is een indicator van de kwaliteit, ofwel de verzuring van de olie. Om die te meten is het van belang het TBN-gehalte van smeerolie door het laten analyseren van een monster periodiek te controleren.’

Bij dieptefiltratie is het belangrijk tijdig het filter te vervangen. ‘We passen de capaciteit van het filtersysteem aan de normale standtijd van de smeerolie aan’, zegt Van Vliet. ‘Wanneer dat 1000 uur is, moet het filter na 1000 uur worden vervangen. Dat komt dan in de plaats van olie verversen.’

Dieptefiltratie maakt de standaardfilters overigens niet overbodig. Een klein deel van de oliestroom loopt maar via het dieptefilter. ‘Het is een bypassfilter, wanneer de oppervlaktefilters honderd liter per minuut filteren, filteren die van ons vijf liter per minuut.

Centrifugaalfilter

De dieptefilters halen volgens Van Vliet meer deeltjes uit de smeerolie dan centrifugaalfilters, die ook als bypass worden gebruikt. ‘Centrifugaalfilters halen de allerkleinste deeltjes er niet uit. Die zijn te licht om door het centrifugaalfilter te worden weggeslingerd. Maar een centrifugaalfilter werkt verder natuurlijk goed.’

Zo zijn de QSK-motoren van Cummins leverbaar met een centrifugaalfilter en een oliesuppletiesysteem dat tijdens de vaart langzaam verse olie in het systeem laat druppelen. De olie hoeft dan nog maar eens in de 4000 uur te worden vervangen.

Alfa Laval levert centrifugaalfilters voor het reinigen van gasolie. Volgens MTU houdt een centrifugaalfilter het commonrail-systeem beter schoon, doordat het vuil en metaaldeeltjes uit de gasolie slingert, wat de levensduur van de motor verlengt.

Cellulosefilter

Het dieptefiltratie-systeem van Karlberg & Hennemann uit Hamburg, dat wordt gedistribueerd door filterbouwer CC Jensen (CJC), gebruikt cellulosefilters. De filters lijken op houten cilinders met diep ingefreesde sleuven. Cellulose is een grondstof voor papier. ‘Het heeft dezelfde capillaire eigenschappen als bomen die water opzuigen via hun capillaire haarvaten met een doorsnede van 0,8 Mu’, zegt de Duitse ingenieur Meinz Volkert. Deze filters hebben een waterafscheidingsysteem. Waterdeeltjes uit brandstof of olie hechten zich aan de vezels van de cellulose en zakken dan door de zwaartekracht langzaam naar beneden, waarna ze onderin het filterhuis kunnen worden afgetapt. Olie gaat langer mee, maar het belangrijkste voordeel van het cellulosefilter is volgens Volkert de verlenging van de levensduur van de motor zelf. ‘Slijtage is eigenlijk niet aan de orde, 50.000 draaiuren is geen probleem.’