Scheepsbouw buffelt zich door crisis

‘Omzet en werkgelegenheid in de Nederlandse Scheepsbouwindustrie zijn in 2010 redelijk op peil gebleven', zei voorzitter Sjef van Dooremalen op de vorige week gehouden jaarvergadering van Scheepsbouw Nederland. ‘Tot nu toe lukt het werven om net op tijd een nieuwe order binnen te slepen, maar het is wel buffelen.'

Afgeleverde zeeschepen in miljoenen euro's. De Nederlandse scheepsbouw exporteert 65% van de totale productie.

1/3

Gerelateerd nieuws

Argonon en Amulet genomineerd voor BlueEFFICIENCY Award

Hartman m2 Runner rekt marges projectladingschip verder op

Kustwacht houdt illegale Noordzeevisser aan

Maritime Awards Gala in Cruiseterminal Rotterdam

Meer over

Scheepsbouw en reparatie

• Betere kredietfaciliteiten nodig om positie te versterken

• ‘Orderstroom komt geleidelijk weer op gang'

Door Hans Heynen
Van Dooremalen tekende daarbij aan dat de omzet en werkgelegenheid in buitenlandse vestigingen van Nederlandse bedrijven vorig jaar is gestegen. ‘Maar die omzet wordt niet meegenomen in de statistieken.'

De nieuwbouwwerven soupeerden in 2010 hun orderportefeuilles verder leeg. Er werden 141 zeeschepen opgeleverd (176 in 2009), waar 67 nieuwe orders tegenover stonden (37 in 2009). Hoewel het aantal orders beduidend lager lag dan het aantal opleveringen, waren het er bijna twee keer zoveel als in 2009. ‘De orderstroom kwam geleidelijk aan weer op gang, de vaste personeelsbezetting van onze lidbedrijven kon in stand worden gehouden en de investeringen in kennis en innovatie liepen door. In internationaal perspectief is dit een niet te onderschatten prestatie. Wij zijn daarom optimistisch over de toekomst van onze sector, mits op gelijke voorwaarden', aldus Van Dooremalen.

Omzet scheepsbouwcluster
De Nederlandse scheepsbouwcluster was in 2010 goed voor een omzet van 7,2 miljard euro en een werkgelegenheid van 33.000 volledige arbeidsplaatsen (fte). Nederland handhaafde zijn vooraanstaande positie bij de bouw van complexe schepen, ondanks de vaak verraderlijke concurrentie van door overheden gesteunde Aziatische en Europese werven.

Zo blijken Spaanse werven, dankzij de nog steeds niet uitgebannen ‘tax lease'-constructie, tot 25% lagere offertes te kunnen uitbrengen dan Nederlandse werven. ‘Daar word je mee weggeblazen', zegt directeur Martin Bloem van Scheepsbouw Nederland. ‘Dat is bijna evenveel als de totale toegevoegde waarde die een werf realiseert en Spaanse werven opereren in dezelfde marktsegmenten als Nederlandse.'

Met een groep Europese scheepsbouwassociaties vroeg Scheepsbouw Nederland vorig jaar al om een Europees verbod. ‘De regeling leek opgeschort, maar intussen krijgen we signalen dat de constructie weer volop wordt toegepast. De Spaanse Eurocommissaris die erover gaat heeft nog steeds geen officiële uitspraak gedaan. In feite is hier sprake van onbehoorlijk bestuur.'

De overheidssteun aan de Kroatische staatswerven is volgens Bloem minder schadelijk. ‘Zij bouwen andere schepen dan wij, al proberen ze nu wel orders voor de bouw van baggerschepen binnen te slepen.'

Kredietgarantie
Ook Van Dooremalen waarschuwt voor protectionisme. ‘Overheden grijpen de crisis aan voor het opwerpen van nieuwe marktbelemmeringen. Gevolg is prijsdruk en zelfs de onmogelijkheid om te kunnen leveren. Zo zijn Koreaanse, Japanse en Braziliaanse markten vrijwel gesloten markten voor Europese toeleveranciers en werven.'

Volgens van Dooremalen is dit een nooit eindigende strijd. ‘Wanneer het tax-leaseprobleem is opgelost komt er weer iets anders. Het is een strijd die de maritieme bedrijven samen moeten voeren en waarbij we de overheid op haar rol moeten aanspreken. Tegelijkertijd moeten we zorgen dat we onze producten sneller innoveren als de Chinezen kunnen kopiëren.'

Om de concurrentiestrijd vol te houden moet er ook op financieringsgebied iets gebeuren in Nederland. ‘Verschillende landen, waaronder Duitsland, bieden nu staatsgegarandeerde leningen aan', zegt Bloem. ‘Je ziet Duitse werven daarmee weer veel opdrachten binnenhalen. Dankzij de kredietgarantie kunnen ze reders goedkopere leningen aanbieden met langere looptijden. Scheepsbouw Nederland wil een vergelijkbare regeling in Nederland.'

Desondanks bleef de Nederlandse positie op het gebied van werkschepen, waterbouw, offshore en marine relatief ongeschonden en zorgden de aanzwellende goederenstromen in de havens voor het nodige onderhoudswerk.

De Nederlandse superjachtbouwers presteerden uitstekend in 2010. Er werden 30 superjachten opgeleverd (19 in 2009) met een waarde van 1,1 miljard euro en 21 nieuwe opdrachten genoteerd, met een waarde van 659 miljoen euro. De orderportefeuille betrof eind december 64 superjachten met een waarde van ruim 2 miljard euro.

Diepzee mijnbouw
Voor de toekomst ziet Van Dooremalen diepzee mijnbouw als een kansrijke nieuwe sector voor de Nederlandse Scheepsbouwindustrie. Nu grondstoffen op het land steeds moeilijker te winnen zijn en de vraag groeit, lonkt de oceaanbodem, waar de grondstoffen voor het oprapen liggen. Probleem is wel dat ze in kilometers diep water liggen. Voor deze nieuwe tak van sport zullen dus speciale schepen met speciale gereedschappen moeten worden ontwikkeld. Dat biedt volgens velen kansen aan de gespecialiseerde Nederlandse scheepsbouw en toeleveringsbedrijven die over veel expertise beschikken.

Directeur Sjaak Verhoeven van Bakker Sliedrecht, waar de jaarvergadering werd gehouden, riep op tot hechtere samenwerking. ‘Respecteer elkaars kwaliteiten. We moeten de gelederen beter sluiten tegen de buitenlandse concurrentie. Ook moeten we zorgen voor goede opleidingen om de toestroom van voldoende goede werkkrachten te garanderen.'

Bakker Sliedrecht heeft in dat opzicht zelf het voortouw genomen. Het bedrijf zette in Sliedrecht een eigen elektrotechnische opleiding op.

Nederlandse scheepsbouwcluster 2010

Zeescheepsnieuwbouw
In totaal zijn er in 2010 141 zeegaande schepen opgeleverd (2009: 176 schepen). De orderintake betrof 67 schepen (2009: 37 schepen) met een waarde van 728 miljoen euro (2009: 0,4 miljard euro). Het exportaandeel bedroeg 63% (2009: 75%).

Maritieme toeleveranciers
De maritieme omzet van de circa 750 Nederlandse maritieme toeleveranciers bedroeg in 2010 5 miljard euro (2009: 5,4 miljard euro). De totale werkgelegenheid in de Nederlandse maritieme toelevering bedroeg eind 2010 20.000 voltijds arbeidsplaatsen (2009: 21.000 fte).

Reparatie, conversie en onderhoud
Nederland behoort tot de grootste reparatielanden in Europa. De omzet bedroeg in 2010 420 miljoen euro (2009: 485 miljoen euro). De werkgelegenheid circa 1.780 fte (2009: 1.900 fte).

Kleine scheepsbouw
In 2010 werden er 130 schepen (2009: 170 schepen) met een waarde van 515 miljoen euro (2009: 750 miljoen euro) opgeleverd. De orderportefeuille bedroeg per 31 december 2010 37 schepen (2009: 68 schepen) met een waarde van 200 miljoen euro (2009: 340 miljoen euro).    

Grote jachtbouw
In 2010 zijn 30 superjachten opgeleverd (2009: 19 superjachten) met een waarde van 1,1 miljard euro en 21 nieuwe opdrachten genoteerd met een waarde van 659 miljoen euro. De orderportefeuille betrof eind december 64 superjachten met een waarde van ruim 2 miljard euro.   

bron: Scheepsbouw Nederland