‘Schippers worden terughoudend, de banken willen meer zekerheid'

'Tot nu toe hebben we voldoende werk gehad. Ook in de periode waarin echt over de economische crisis werd gesproken. Maar nu het eind daarvan in zicht lijkt, lopen de opdrachten wat terug. Schippers zijn terughoudender en de banken willen meer zekerheid.' Dat zegt technisch directeur Bernd Kötter van de gelijknamige werf in het Duitse Haren.

Door Willem de Niet
Hij heeft samen met Hermann Kötter de leiding over het familiebedrijf. Beiden zijn verre nakomelingen van de grondlegger, scheepstimmerman Rudolf Kötter die in 1919 ‘voor zichzelf begon'. Tot 1939 bouwde hij houten schepen, net voor de oorlog werden de eerste stalen schepen gebouwd.

• Kötter Werf in Haren merkt pas nu iets van crisis

• ‘Duitse werf blij met Nederlandse klanten

Ondanks dezelfde achternaam kan Hermann Kötter (‘ik doe de papierwinkel op kantoor, Bernd regelt het allemaal buiten') geen naam geven voor hun familieverhouding. ‘Heel ingewikkeld via de broer van mijn overgrootvader en de neef van mijn grootvader, zoiets. Geen neven, geen achterneven, er is geen naam voor.'

De kans dat de naam Kötter blijft bestaan als de twee directeuren afscheid nemen, is trouwens groot. Beiden hebben (nog studerend) mannelijk nageslacht met interesse in scheepsbouw. Hermann Kötter: ‘Ze hebben nog niet gezegd dat ze in ons bedrijf willen stappen, de basiskennis doen ze in elk geval op. De tijd zal het leren.'

Goede verbinding
De ligging aan het Dortmund-Emskanaal betekent dat de werf een goede verbinding heeft met zowel het Ruhrgebied als de Ems en Noordzee. De breedte van de sluizen en de lengte van de scheepshelling bepalen de limieten in lengte en breedte.

Bernd Kötter: ‘Hier op de originele vestigingsplaats kunnen we schepen tot circa 90 meter hebben, iets verderop hebben we nog een helling van 110 meter. Die is erbij gekomen toen we in 2006 de werf Schulte und Müller hebben overgenomen. Zodoende kunnen we schepen hebben tot maximaal 110 bij 11,50 meter. De minimale sluisbreedte in het kanaal is 12 meter.

Afbouw
Het is al even geleden dat er bij Kötter een compleet nieuw schip werd gebouwd. ‘Er zijn zoveel gespecialiseerde cascobouwers dat het lonender is om een casco kant-en-klaar te kopen en het schip hier af te bouwen. Ook bij verlengingen, die we wel regelmatig doen, kopen we de sectie die ertussen moet meestal elders in.''

Het grootste deel van de opdrachten voor Kötter zijn ingrijpende reparaties en aanpassingen. Tijdens het bezoek ligt de Niedersachsen 8 op de helling, 85 meter lang en 9 meter breed. Het schip ondergaat een grote renovatie. Vloer en wanden van het ruim worden vernieuwd, het schip krijgt nieuwe roeren en de bestaande boegschroefinstallatie wordt vervangen door een nieuw vierkanaals systeem. Dat zijn heel in het kort de aanpassingen.

‘Het is één van de grotere opdrachten', zegt Kötter, ‘maar wel tamelijk rechttoe rechtaan. Kortgeleden hebben we een tanker omgebouwd tot droge-ladingschip. Daar komt meer bij kijken. Dat is niet een kwestie van sloop maar raak. Tankers zijn zulke specifiek voor de taak gebouwde schepen.'

Staalprijs
Tijdens de rondgang over de werf draait een vrachtwagen met staalplaten het terrein op. Dat brengt het gesprek op de staalprijs, die fors aan het oplopen is. ‘Dat maakt het weleens lastig een offerte te maken voor werk in de toekomst. De klant wil weten wat het dan gaat kosten. Die wil duidelijkheid. We willen niet over zes maanden aankomen met het verhaal dat de prijs fors omhoog moet. Daarmee bind je de klanten niet. En die binding is bij ons erg belangrijk.

'We hebben klanten die al jaren en jaren bij ons komen. Die wil je niet kwijt om een paar duizend euro prijsverhoging van staal. Dus we blijven scherp, maar niet onverantwoord calculeren. Weet je wat trouwens gek is in deze tijd van stijgende staalprijzen? Dat de prijs van schroot zo laag blijft. Eigenlijk zou die mee moeten stijgen.'

Ervaren mensen
Kötter heeft ruim 20 mensen in dienst, de meesten werken er al lang. ‘Het wisselt bij ons niet hard. We hebben een grote groep van zo tussen de 40 en 50 jaar. Ervaren mensen waar we nog lange tijd wat aan kunnen hebben. Natuurlijk leiden we ook jongeren op. We hebben nu twee leerlingen. Het wordt trouwens in onze bedrijfstak moeilijker om jongelui te interesseren voor het vak. Maar dat is in de bouw ook zo.'

Mede om het personeelsbestand niet te zeer te laten fluctueren, doet Kötter er alles aan om opdrachten soepel in elkaar over te laten lopen. ‘We willen niet incidenteel mensen aannemen waarvan we dan korte tijd later weer afscheid moeten nemen. We lossen het nu meestal via technische uitzendbureaus op.'

Klandizie
De tijdsdruk is een bepalende factor bij verbouwingen. ‘Het kost de schipper natuurlijk al genoeg, zo'n grootscheepse verbouwing. Wie stilligt verdient niets. Het wordt trouwens voor de schippers steeds moeilijker om het geld bij de bank los te krijgen. Banken eisen inzage in de contracten die voor het schip zijn afgesloten, om zekerheid te hebben dat er na de verbouwing omzet mee wordt gedraaid. Gevolg is dat we regelmatig offerte-aanvragen krijgen voor grote verbouwingen waar we dan vervolgens lange tijd niets van horen. Dat is eigenlijk de laatste tijd, nu men zegt dat crisis op zijn eind loopt, erger geworden. Maar we hebben er voldoende vertrouwen in en durven zelf ook nog wel te investeren. Zo hebben we kortgeleden de motoren van de hellinglieren vervangen.'

Onder de schepen die bij Kötter op het droge worden getrokken zijn steeds meer Nederlandse. ‘Daar zijn we uiteraard blij mee. Het is een stuk erkenning. Voor het werk en de prijsstelling. Als dat niet goed zat, kwamen ze niet.'

De Kötter Werf is een van de partners in Schiffs Service. Het is een samenwerkingsverband van de werf met bedrijven uit andere noodzakelijke disciplines in Haren. Of het nu gaat om motoren, elektrische installatie, sanitair en loodgieterswerk, afbouwen in hout of aluminium of schade-expertise, ze zitten allemaal ‘om de hoek'. ‘Je weet wie het zijn, wat je aan ze hebt en dat ze zich aan afspraken houden. Samen vormen we een sterk team.'