Damen Marine Components ontwikkelt sturende straalbuis rond vaste schroef

Damen Marine Components, uit Hardinxveld-Giessendam, het vroegere Van de Giessen Optima, heeft een nieuwe variant op de Optima-straalbuis ontwikkeld, de Optispec. Het is een draaibare straalbuis om een vaste schroef.

De draaibare straalbuis van Damen Marine Components. (Foto DMC)

1/1

Gerelateerd nieuws

Sluizen Terneuzen breken record

Reünisten strijden voor behoud zeevaartschool

ESO wil Europese sloopregeling

Drie coöperaties samen de markt op

Meer over

Scheepsbouw en reparatie

Door Hans Heynen
Op de achterkant van de buis zit een vast roerblad gemonteerd. De buis met roerblad kan 35 graden naar bak- en stuurboord draaien, waarbij de schroef dus niet meedraait. De Optispec is in eerste instantie ontwikkeld voor schepen met een korte inbouwlengte, zoals zelfvarende snijkopzuigers of vrachtschepen die zijn geoptimaliseerd voor een bepaalde sluismaat, waardoor ze een kort achterschip hebben. Te denken valt aan Lakers, coasterachtige schepen die zijn ontwikkeld voor de Amerikaanse grote meren en de daar gebouwde sluizen.

• ‘Optispec neemt in het achterschip weinig ruimte in'

• ‘Tot 14 knopen extra stuwkracht'

‘Een Optispec neemt in het achterschip weinig ruimte in, zodat je de laadruimte optimaal kunt houden', zegt directeur Steef Staal van Damen Marine Components (DMC). Hij voegt eraan toe dat een draaiende straalbuis op zich geen wereldnieuws is. ‘Die bestaan al langer. De door ons ontwikkelde Optispec is echter een vrijhangende buis. De draaibare buis rust niet met de onderkant op een taats. Dat vermindert de verstoring van het aanstromende water. Er zit alleen een hakblad onder de kiel, om te voorkomen dat trossen of andere ongerechtigheden in de straalbuis terecht komen. De buis rust daar echter niet op. Die hangt aan een soort roerkoning.'

Buislengte
De Optispec is volgens Staal minder geschikt voor schepen die een hoog manoeuvrerend moment nodig hebben, zoals binnenvaartschepen, al kan de sturende buis ook worden gecombineerd met conventionele roeren.
Tot een snelheid van 14 knopen levert de straalbuis extra stuwkracht op. Boven die snelheid hebben schepen er geen baat bij. ‘Voor schepen die sneller varen hebben we onlangs een andere speciale buis ontwikkeld, de Optima 0,4D. Daarmee kunnen shortsea-schepen, zonder extra weerstand te ondervinden, 18 knopen varen.'
Voor langzaam varende duwboten, die veel stuwkracht nodig hebben, is de 0,6D ontwikkeld. ‘Beide straalbuizen zijn bij Marin in Wageningen en tijdens proefvaarten getest. We hebben de uitkomsten van die testen weer verwerkt in onze rekenformules.'

De cijfers 0,4 en 0,6 verwijzen bij deze straalbuizen naar de verhouding tussen de lengte van de straalbuis en de diameter van de schroef. Een buis voor een snelvarend schip (0,4D) is dus een stuk korter dan die voor een langzaam varend schip (0,6D). Normale binnenvaartschepen gebruiken een 0,5D straalbuis. Daarvan is de lengte dus gelijk aan de helft van de diameter van de schroef.
‘Hoe langer de buis, hoe groter het venturi-voordeel', zegt Staal. ‘Bij een hoge snelheid zorgt een lange buis echter wel weer voor meer weerstand dan een kortere buis. Voor coasters en binnenvaartschepen optimaliseren we de lengte vaak op de snelheid. Wanneer een verhouding van 0,50 te lang is voor een schip en een van 0,40 wat te kort, maken we de verhouding bijvoorbeeld 0,42 of 0,44. Zo'n buis blijft dan nog wel gewoon 0,4D heten.'

Recessie
Staal bevestigt dat zijn bedrijf last heeft van de economische recessie. ‘Het zou dwaas zijn te zeggen dat het niet zo is. De hausse in de binnen- en kustvaartmarkt is voorbij, maar toch is de orderintake de eerste drie maanden van dit jaar groter dan verwacht. We krijgen weliswaar geen bestellingen meer binnen voor twintig stuks, maar er komen nog steeds orders voor nieuwe schepen en er worden ook schepen aangepast. Bestellingen komen nu per één, twee of drie binnen en daar zijn we heel blij mee.'
Naast buizen voor de binnen- en kustvaart levert Damen Marine Components aan de offshore, waar de nieuwbouw nog wel redelijk doorloopt. ‘We opereren wereldwijd en leveren onze buizen ook aan roerpropellerbouwers als Schottel, Rolls Royce en Wärtsilä.'

Nieuwe machine
Ingenieurs van DMC leggen momenteel de laatste hand aan een nieuwe productiemachine. ‘Daarvoor werken we samen met een Europese machinebouwer.' Het gaat om het prototype van een nieuwe machine, dat de bouw van een straalbuis sneller en arbeidsbesparender maakt en leidt tot een aanzienlijke vermindering van het aantal lasbewegingen met een lichter eindproduct. Dat maakt de productie goedkoper en maakt het mogelijk gecompliceerde profielen te maken die tot nu toe te arbeidsintensief waren in verhouding tot de efficiëntiewinst. De gepatenteerde machine wordt ingezet op de productielocatie in Gdansk, Polen. ‘Daar is de arbeid het duurst.' Het is de bedoeling dat de miljoenen kostende machine in 2011 in bedrijf wordt gesteld.

DMC heeft nog een tweede productielocatie in China (Suzhou). Beide locaties zijn recent met nieuwe hallen uitgebreid, waarbij de productiemethoden zijn gemoderniseerd.
In het hoofdkantoor in Hardinxveld-Giessendam zitten marketing, verkoop, design, engineering en een aantal productiefaciliteiten. De productie in Polen en China heeft plaats onder Nederlands toezicht.
DMC leverde de afgelopen periode rond 700 straalbuizen per jaar, met binnendiameters van 500 mm tot ruim zeven meter. DMC staat op de Construction & Shipping Industry beurs in Gorinchem.

www.damenmc.nl