Acceptatie van innovaties duurt jaren

Hoewel vrijwel iedereen in de maritieme sector de noodzaak tot innoveren onderstreept, vergt het in de markt zetten van een innovatief product een extreem lange adem, ook in de maritieme sectoren waarin Nederland een sterke positie inneemt, zoals waterbouw, offshore en zwareladingtransport. ‘Je kunt er dus niet vroeg genoeg mee beginnen', stelde directeur Joop Roodenburg van Huisman Equipment uit Schiedam op het door Management Producties georganiseerde symposium ‘Offshore Industry 10' in Rotterdam.

De Wind Turbine Shuttle van Huisman Equipment. (Artist's impression Huisman)

1/2

Gerelateerd nieuws

Groter dan Eeborg worden ze niet bij Niestern Sander

Reünisten strijden voor behoud zeevaartschool

VT worstelt zich een plek in Panama

Binnenvaart moet technisch vernieuwen

Meer over

Offshore

Door Hans Heynen
‘De acceptatie van een innovatie duurt lang en niemand wil de eerste zijn bij de aanschaf van een nieuw systeem. Men wacht liever af tot een ander bestelt. Innovaties zijn daarom op de korte termijn verliesgevend en menig bedrijf is daardoor al ter ziele gegaan.'

• Huisman Equipment leurde zeven jaar met innovatieve mastkraan

• ‘De boorwereld is zeer conservatief' 

Een voorbeeld van een lange acceptatieperiode is de in 1975 door Huisman Equipment ontwikkelde innovatieve mastkraan. Het duurde zeven jaar voor de eerste aan de man kon worden gebracht. Dat acceptatie door de markt zo lang duurde is, achteraf gezien, verbazend. De mastkraan is lichter en compacter dan zijn voorganger, heeft een lager zwaartepunt, een kleinere voetafdruk en steekt met de ‘staart' niet of nauwelijks over de fundatie, wat zorgt voor een kleine benodigde draairuimte (tailswing).

De eerste mastkraan werd in 1982 geplaatst op de Jumbo Challenger van Kahn Shipping uit Rotterdam. Die kraan had een hefvermogen van 40 ton. Sindsdien zijn de orders gestaag binnengekomen en ontwikkelde de mastkraan zich tot de nieuwe standaard. Er zijn er nu 65 van gebouwd en 14 in productie. Het maximale hefvermogen is gegroeid naar 5000 ton en met Chinese opdrachtgevers wordt gesproken over de ontwikkeling en bouw van twee mastkranen met een hefvermogen van 8000 ton per stuk.

Deiningscompensator
De acceptatie van het Active Heave Compensation (AHC)-systeem, een actieve deiningscompensator voor in de offshore gebruikte scheepskranen, duurde eveneens jaren De actieve deiningscompensator verbeterde de al langer bestaande passieve deiningscompensator. ‘We zijn in 1984 met ontwikkelen begonnen. Het was een zeer moeizaam en kostbaar traject. Onze Duitse partner stapte er halverwege uit. Toen moesten wij alleen door. De hoge ontwikkelingskosten brachten ons aan de rand van de afgrond', zegt Roodenburg.

Inmiddels is ook dit AHC-systeem de standaard. Er zijn 40 schepen mee uitgerust. Actieve deiningscompensatie zorgt tijdens onderwaterwerkzaamheden dat de aan de kraan hangende last nauwkeurig op een bepaalde diepte blijft hangen, ongeacht de door deining veroorzaakte bewegingen van het schip. Een hydraulische accumulator slaat daarbij de energie op die vrijkomt wanneer het AHC-systeem de lieren snel uitviert, om de last een stukje te laten zakken wanneer het schip omhoog komt. Wanneer het schip zakt wordt deze energie gebruikt om de lier weer snel in te draaien. ‘Je verliest alleen energie door de wrijvingsweerstand', zegt Roodenburg. Bij volledig elektrisch aangedreven lieren zou de energie ook in ultracapacitors kunnen worden opgeslagen, een soort condensatoren die stroom zeer snel kunnen opnemen en weer vrijgeven. De elektromotor van de lier fungeert dan bij het opvieren even als generator.

Begroten
Een probleem bij de verkoop van een eerste innovatief product is ook het begroten van de werkelijke productiekosten. ‘Ons eerste pijpenlegsysteem hadden we veel te laag begroot. Daar hebben we fiks op verloren. We hebben er daarna nog vier moeten verkopen om dat verlies te compenseren. Inmiddels hebben we 15 systemen geleverd, waarvan er overigens niet één identiek is.'

Boorwereld
Een moeilijk aan de man te brengen innovatie was de Multi Purpose Tower, een nieuw type boortoren voor land en offshore. Tussen idee en bouw zat zo'n 12 jaar. ‘De boorwereld is zeer conservatief en gebruikt al 100 jaar de traditionele derrick', zegt Roodenburg. ‘Dat is nog een vakwerkconstructie. Maar die heeft nu toch echt zijn langste tijd gehad, al duurt het erg lang om de industrie te overtuigen van de voordelen van de nieuwe boortoren die je op elk platform kunt plaatsen.'
In november 2009 verliet de eerste volledig geteste toren Schiedam om in Singapore te worden geïnstalleerd op de Bully, de eerste van twee boorschepen van Frontier, die voor Shell naar olie en gas gaan boren. ‘De vloer kan zakken, waardoor het zwaartepunt van de toren lager komt te liggen, zodat een kleiner schip kan worden gebruikt. Volgend jaar komt een derde schip aan de kade. Daar plaatsen we de hele unit in één keer aan boord.' Dan zijn de ontwikkelingskosten eindelijk terugverdiend. De nieuwe boortoren heeft een kleinere basis dan traditionele torens en kan in 22 modules worden gedemonteerd. Elke module past in een container. De toren kan op schepen, platformen en op het land worden opgezet.
Huisman heeft zelf ook zelf enkele boortorens in beheer. ‘Binnenkort gaan we naar water boren in Den Haag.'

Windmolenshuttle
Een nieuw ‘avontuur' op innovatiegebied is de Wind Turbine Shuttle (WTS), een catamaran met swathrompen die twee grote windturbines (5 MW) tegelijk meeneemt en in één keer op hun fundaties zet. Het platform vaart in feite een stukje over de fundatie die tussen de drijvers komt te liggen. Een meersysteem verbindt het platform met de fundatie. Geholpen door een dynamisch positioneringsysteem blijft het vaartuig dan precies op haar plek.

De golfslagdempende swathrompen en een actief deiningscompensatiesysteem op de hijsconstructie waarin de molens hangen, zorgen voor een stabiel platform. Het platform hoeft niet uit het water te worden getild, zodat efficiënter kan worden gewerkt. De WTS is volgens Huisman inzetbaar tot golfhoogtes van 3,50 meter. Op de Noordzee is dat goed voor 80% inzetbaarheid.