Populariteit windmolenparken stuwt vraag naar speciale hefschepen op

De bouw van windmolenparken op zee heeft gezorgd voor een grote vraag naar vaartuigen die onderdelen van torenhoge windturbines op zee kunnen transporteren en installeren. Naast de inzet van hefpontons en kraanschepen heeft dit geleid tot de ontwikkeling van speciale hefschepen. Enkele hiervan zijn al volop in gebruik en verder staat er nog een hele serie hefschepen op stapel. Deze schepen worden voor een groot deel naar Nederlands ontwerp gebouwd.

Het hefschip Seajacks Leviathan is gebouwd naar een ontwerp van GustoMSC. (Foto PAS Publicaties/maritimephoto.com)

1/3

Gerelateerd nieuws

Groter dan Eeborg worden ze niet bij Niestern Sander

Reünisten strijden voor behoud zeevaartschool

Europort in mei naar Roemenië en China

Thialf en Scarabeo 6 naar Keppel Verolme

Meer over

Offshore

Door Paul Schaap
Een opvallend transport in dit kader had vlak voor de afgelopen jaarwisseling plaats. Het betrof de Seajacks Leviathan die in opdracht van Seajacks International Ltd, naar een ontwerp van GustoMSC uit Schiedam, op de Lamprell Energy-werf in Hamriyah in de Verenigde Arabische Emiraten was gebouwd. Met een zwaartransportvaartuig van Dockwise werd dit windturbine-installatievaartuig van het type NG2500-X naar Vlissingen overgebracht, waar het gereed werd gemaakt om bij de aanleg van het Greater Gabbard windturbinepark in Britse wateren te worden ingezet.

• Nieuwe trend in offshore-industrie

• ‘In 2020 staan er 8000 windturbines in EU-wateren'

De Seajacks Leviatian is een zusje van de Seajacks Kraken die bijna gelijktijdig voor dezelfde opdrachtgever en op dezelfde werf werd gebouwd en al in maart 2009 was opgeleverd. Volgens GustoMSC is de Seajacks Kraken het allereerste hefschip van het type NG2500-X en staan er nog drie op stapel. Dit zijn de GMS Endeavour en GMS Endurance die voor Gulf Marine Services uit Abu Dhabi worden gebouwd. De rompen zijn in aanbouw op een Chinese werf, terwijl de afbouw en uitrusting door Gulf Marine Services zelf ter hand worden genomen. De oplevering van beide vaartuigen volgt dit jaar. Een vijfde hefschip van dit type wordt gebouwd voor de National Petroleum Construction Company (NPCC), eveneens uit Abu Dhabi.

Speciale kranen
De schepen van het type NG2500-X hebben een eigen voortstuwing en een dynamisch positioneringssysteem. Zowel onder het voor- als het achterschip bevinden zich twee azimuth schroefunits van elk 1500 kW. De romp is 61 meter lang en 36 meter breed. De lengte van de vier poten bedraagt ruim 84 meter. Met de Seajacks-zusjes, die elk een kraancapaciteit hebben van 300 ton, kan in waterdieptes tot 48 meter worden gewerkt. Bijzonder is dat beide hefschepen zijn uitgerust met speciale, door Huisman uit Schiedam ontwikkelde windturbine-installatiekranen. Aan boord is accommodatie voor negentig personen. Het ontwerp is zodanig uitgevoerd dat de hefschepen het hele jaar door op de Noordzee aan het werk kunnen blijven.

De eerste van dit type, de Seajacks Kraken, is na de oplevering voor Exxon Mobil offshore Nova Scotia in het Thebaud-veld ingezet om daar een olieveld in productie te helpen brengen. Vanaf december 2009 heeft de Seajacks Kraken voor een periode van twee maanden voor Taqa in de Nederlandse sector van de Noordzee actief geweest en is hierna voor een periode van vijftien maanden windturbine-installatiewerk gaan doen voor Dong Energy. Deze maatschappij is dit jaar in de Ierse Zee begonnen met de installatie van de windturbineparken Walney 1 en Walney 2.

De Seajacks Leviathan staat op dit moment voor een periode van vijftien maanden onder contract van Fluor om in de Britse wateren windturbines te installeren. Na afronding van dit project zal dit vaartuig eveneens door Dong Energy bij het Walney 2-project in de Ierse Zee worden ingezet.

Om aan de groeiende vraag naar deze specifieke vaartuigen te kunnen blijven voldoen, heeft Seajacks International besloten nog twee van dit soort hefschepen naar Nederlands ontwerp te laten bouwen. Dit worden de Seajacks Shamal van het type NG2500-X en de Seajacks Scirocco van het type NG2000.

In januari is bekendgemaakt dat de Amerikaanse investeringsmaatschappij Riverstone Holdings voor 207 miljoen dollar Seajacks International heeft overgenomen en ook verder wil investeren in uitbreiding van de activiteiten van dit Britse bedrijf.

Andere typen
Een ander hefschip uit de keuken van GustoMSC is de Wind Lift 1 van het type NG5300. Dit 93 meter lange en 36 meter brede installatievaartuig heeft vier poten en het is op de Western Shipyard in Klaipeda in opdracht van Bard Engineering uit Duitsland gebouwd. Het in november 2009 opgeleverde vaartuig heeft Cuxhaven als thuishaven. De Wind Lift 1 is zowel voor als achter uitgerust met twee 1100 kW azimuth schroefunits en een dynamisch positioneringssysteem. Met haar 500-tons kraan installeert het hefschip in het Bard Offshore 1-park windturbines. Dit park wordt aangelegd in de Duitse Bocht en gaat bestaan uit tachtig windturbines van elk vijf megawatt.

Verder heeft GustoMSC eind december 2009 bekendgemaakt dat er ook nog een windturbine-installatievaartuig van het type NG9000C-HPE zal worden gebouwd. Dit vaartuig, waarvan de naam van de opdrachtgever nog niet bekend is gemaakt, wordt op stapel gezet bij de Graha-werf van Drydocks World op het eiland Batam. Met een lengte van bijna 131 meter en een breedte van 39 meter wordt dit één van de grootste hefschepen in haar soort in de windenergiemarkt. Ook dit hefschip krijgt vier schroefunits, een klasse 2 dynamisch positioneringssysteem, vier bijna 82 meter lang poten en een kraan met een hefcapaciteit van 800 ton. De oplevering staat gepland voor het eerste kwartaal van 2012.

Ook Fred Olsen Windcarriers heeft onlangs bekendgemaakt twee DP hefschepen van het GustoMSC NG9000C-type bij eerdergenoemde Lamprell Energy-werf in de Verenigde Arabische Emiraten in opdracht te hebben gegeven, alsmede opties te hebben genomen op nog twee van deze vaartuigen. De oplevering van het tweetal staat gepland voor het tweede en derde kwartaal van 2012. Elk hefschip wordt uitgerust met een 800-tons kraan en krijgt accommodatie voor tachtig personen. Naast voornoemde NG-types heeft het ingenieursbureau uit Schiedam ook ontwerpen van diverse andere typen hefschepen beschikbaar.

Pioniersrol
GustoMSC is eigenlijk een pionier in het ontwerpen van windturbine-installatievaartuigen. Voor de daadwerkelijke bouw van deze schepen beet in 2003 een Japanse werf het spits af met de stapelloop van een 130 meter lang en 38 meter breed hefschip met zes poten. Dit vaartuig heet thans MPI Resolution en is eigendom van Vroon-dochter MPI Offshore Ltd uit het Britse Stokesly. Een indrukwekkend vaartuig, met een 300-tons kraan, dat al bij de aanleg van diverse windturbineparken in de Britse wateren betrokken is geweest. De succesvolle inzet van dit vaartuig heeft Vroon doen besluiten twee grotere versies van de MPI Resolution te laten bouwen. Ook nu weer naar een ontwerp van GustoMSC. Dit worden de MPI Adventure en MPI Discovery die respectievelijk in 2010 en 2011 door de Chinese Cosco Nantong werf worden opgeleverd. Dit tweetal wordt 137 meter lang en 40 meter breed en wordt uitgerust met een DP2-systeem en een 1000-tons hefkraan.

Het consortium dat in de monding van de Thames 's werelds grootste windturbinepark, de zogeheten London Array, gaat aanleggen, heeft in februari bekendgemaakt met MPI Offshore een huurcontract te hebben gesloten voor de MPI Adventure om hiermee de fundaties van de windturbines in de eerste fase van dit megaproject in zee te gaan installeren. Fase 1 omvat de installatie van 175 windturbines voor de kust van de Engelse graafschappen Kent en Essex.

In dezelfde periode dat de MPI Resolution aan de slag ging, kwam ook het Deense bedrijf A2Sea met twee eigen hefschepen op de markt. Dit zijn de zusjes Sea Power en Sea Energy. Beide schepen zijn 92 meter lang, 22 meter breed en hebben vier poten. Dit tweetal is sindsdien betrokken geweest bij de aanleg van diverse windparken, waaronder in Nederlandse wateren. Siemens Windpower is op haar beurt sinds begin 2009 in de Britse wateren actief met de KS Titan 2 van KS Energy Services. Dit hefschip is tachtig meter lang, twaalf meter breed en heeft drie poten. Het zusterschip, de KS Titan 1, is in oktober 2008 verloren gegaan in een zware storm op de Atlantische Oceaan. De in 2008 gebouwde KS Titan 2 wordt op dit moment door Siemens in zowel de Britse en als Deense wateren ingezet bij de installatie van windturbines.

Meer nieuwbouw
In aantocht is nog een vierpoots hefschip dat voor RWE Innogy op de Daewoo-werf in Zuid-Korea in aanbouw is. Dit hefschip wordt straks onder meer ingezet bij de aanleg van het Windpark Nordsee Ost voor de Duitse kust. RWE heeft verder opties bij deze werf lopen voor nog twee van deze hefschepen. Verder heeft een in april 2009 opgericht samenwerkingsverband van de Duitse aannemer Hochtief en de Duitse rederij Beluga Shipping aangekondigd dat zij vier grote hefschepen wil laten bouwen. Plan is om hierin zo'n 800 miljoen euro te investeren. Deze 130 meter lange en 43 meter brede schepen krijgen vier poten en worden elk uitgerust met twee kranen, die in tandem lasten tot 1700 ton kunnen tillen. Naar verwachting worden de hefschepen in 2012 in de vaart gebracht.

In opdracht van Master Marine in Oslo worden momenteel op de Drydocks World-werf op Batam twee zogeheten Service Jack hefschepen gebouwd. De eerste hiervan, de JackTel, is op 16 januari 2010 te water gelaten. De tweede volgt in september. De afbouw gebeurt bij de Nymo-werf in Eydehavn in Noorwegen. Het tweetal krijgt elk een lengte van bijna 112 meter, een breedte van vijftig meter en vier stuks 130 meter lange poten. Onder zowel het voor- als achterschip komen zes schroefunits, die worden gekoppeld aan een dynamisch positioneringssysteem. Aan boord komt accommodatie voor 450 personen. Elk hefschip wordt uitgerust met twee 750-tons kranen die in tandem lasten tot 1500 ton kunnen tillen.

Na de oplevering zal de JackTel niet direct in de windenergiesector offshore worden ingezet. Master Marine heeft namelijk met ConocoPhillips Skandinavia een contract gesloten om het hefschip als accommodatieunit op het Noorse Ekofisk-veld in te zetten bij werkzaamheden aan de platformen van het Ekofisk-complex. Het zusterschip van de JackTel gaat in januari 2011 voor Statoil/Statkraft in het kader van het Sheringham Shoal Offshore Wind Farm-project voor de kust van Norfolk in Engeland 88 windturbines en twee substations installeren.

Een andere nieuwe speler in dit marktsegment is de Keppel Verolme-werf bij Rotterdam die onlangs samen met Keppel FELS uit Singapore de Offshore Wind Turbine Installer heeft ontworpen. Eveneens een vierpoots hefschip met een eigen voortstuwing en voorzien van een DP2-systeem. Het vaartuig wordt 131 meter lang en krijgt een breedte van 52 meter.

Volgens cijfers van de European Wind Energy Association (EWEA) zal het aantal windturbines dat tussen nu en 2020 offshore wordt geïnstalleerd, op ruim 8000 uitkomen. Hiermee neemt het geïnstalleerd vermogen toe van 3,5 gigawatt dit jaar naar 35 gigawatt in 2020. Om dit aantal te kunnen halen, zijn alleen al in West-Europese wateren enkele tientallen speciale hefschepen nodig.