IJsgang: Rijkswaterstaat opent stuwen in Neder-Rijn en Lek

Rijkswaterstaat opent woensdag 8 februari om 12.00 uur de stuwen bij Driel en Amerongen in de Neder-Rijn en bij Hagestein in de Lek. Hierdoor zakt het waterpeil in enkele uren aanzienlijk. De stuwen gaan eerder open als ijsvorming daar reden toe geeft.

De stuwen worden geopend met het oog op de veiligheid. Bij vorst zouden de beweegbare delen van de stuw vast kunnen vriezen. In dat geval is een stuw niet meer te bedienen. Bij hoogwater zou de veiligheid in het gedrang kunnen komen.

Om overstromingen te voorkomen kiest Rijkswaterstaat er dan ook voor om de stuwen uit voorzorg te openen. Ook is er kans op aanzienlijke schade aan het stuwcomplex als kruiend ijs zich op de stuwbogen vastzet. Aan het einde van de vorstperiode worden de stuwen weer gesloten.

Daling waterpeil
Afhankelijk van de plaats op de Neder-Rijn en de Lek daalt het water tussen 0,5 en 3,4 meter. Wanneer de stuwen in de Neder-Rijn en Lek worden geopend, zakt het water van de IJssel maximaal 50 centimeter. Op de Waal is er bijna geen waterstandverlaging.

Wanneer de stuw bij Driel in de Neder-Rijn dicht is, kan het water niet in die rivier doorstromen, maar nog wel via de IJssel. Nu de stuwen in de Neder-Rijn en de Lek worden geopend, gaat er meer water door die rivieren stromen en minder door de IJssel. Dit verklaart waarom het peil in de IJssel ook daalt.

Gevolgen
Woonbooteigenaren en bedrijven langs de Neder-Rijn en de Lek hebben al een brief ontvangen met een waarschuwing voor de daling van het waterpeil. Dit kan namelijk gevolgen hebben voor de ligging van schepen, de toegankelijkheid van havens en de hoeveelheid lading die schepen kunnen vervoeren.

De functie van stuwen
Met de stuwen in de Neder-Rijn en de Lek bepaalt Rijkswaterstaat hoeveel water er door de rivier stroomt. Een (deels) gesloten stuw zorgt ervoor dat de waterstand in de rivier hoog genoeg is, ook al wordt er niet voldoende water aangevoerd.

Wanneer het water dieper is, kunnen schepen meer lading vervoeren. Voldoende water is bovendien belangrijk voor de industrie (koeling) en voor de landbouw (irrigatie). Ook waterkrachtcentrales hebben baat bij voldoende water. Zij maken namelijk gebruik van het verval van de rivier.

Scheepvaartbegeleiding
Ook in de rest van het land neemt Rijkswaterstaat maatregelen om de vaarwegen bevaarbaar te houden. Op een aantal vaarwegen wordt het ijs gebroken. Op het IJsselmeer en de Veluwe Randmeren is intensieve scheepvaartbegeleiding ingesteld. Enkele vaarwegen en diverse sluizen zijn gestremd wegens ijsvorming. Sluizen op hoofdvaarwegen worden waar mogelijk ijsvrij gehouden.

Ook zijn op een aantal plaatsen de lichtboeien (boeien met een licht erop) verwijderd en vervangen door ijsbetonning. Op de Waddenzee is als gevolg hiervan alleen dagvaart mogelijk voor de veerdiensten.

De situatie kan snel veranderen als gevolg van de weersomstandigheden.

IJsselmeergebied
Alleen het IJsselmeer en het Ketelmeer zijn nog bevaarbaar zijn voor alle schepen. Voor alle overige vaarwegen in de regio geldt een een vaarverbod voor kleine schepen die geen beroepsmatige werkzaamheden verrichten.

Er is intensieve scheepvaartbegeleiding ingesteld op de volgende trajecten:
    •    IJmeer
    •    Amsterdam - Harderwijk
    •    Amsterdam - Lelystad
    •    Lelystad – Lemmer
Rijkswaterstaat geeft het advies om, indien het niet strikt noodzakelijk is, niet te gaan varen buiten de tijden dat er intensieve scheepvaartbegeleiding is. Intensieve scheepvaartbegeleiding d.m.v. ijsbrekers vindt plaats van 07.00 uur tot 19.00 uur.
Gedurende de ijsperiode geldt er een meldplicht van ’s avonds 19.00 uur tot de andere ochtend 07.00 uur voor het gehele IJsselmeergebied en voor de overige vaarroutes buiten vaarweg Amsterdam-Lelystad-lemmer en Amsterdam-Harderwijk.
De Stevinsluizen bij Den Oever, de Krabbersgatsluizen en de sluizen van het Naviduct zijn gestremd vanwege de ijsvorming.

Oost-Nederland
Er wordt ijs gebroken in de regio Zwartsluis, op het Meppelerdiep en op de Twentekanalen.

Utrecht
Op het Merwedekanaal zijn de Noordersluis, Muntsluis, Koninginnesluis gestremd. Ook de Hommel is gestremd. Op de Hollandsche IJssel is Waaiersluis gestremd; gemaal de Waaier wordt niet bediend.

Zuid-Holland
De Ottersluis, de Helsluis en de Spieringsluis zijn gestremd wegens ijsvorming. Ook de Jachtensluis Volkerak is gestremd. Rond de Algerakering wordt het ijs gebroken.

Betonning
Op diverse vaarwegen in het land zijn de lichtboeien (boeien met een licht erop) verwijderd. Dit is gedaan omdat de boeien kunnen vastvriezen in het ijs. Als het ijs gaat werken (bewegen), worden de boeien onder water getrokken en gaan de lichten kapot. In plaats van deze betonning is ijsbetonning is neergelegd, dit zijn boeien zonder licht. Op de Waddenzee is als gevolg hiervan alleen dagvaart mogelijk voor de veerdiensten.
Rijkswaterstaat adviseert schippers om actuele informatie over maatregelen in te winnen via Berichten aan de Scheepvaart, teletekstpagina’s 720, 721, 722 en 725 en via http://www.infocentrum-binnenwateren.nl/. Daar zijn ook dagelijks actuele ijskaarten te vinden. Meer informatie is te vinden op www.rijkswaterstaat.nl/winter en via de gratis informatielijn 0800 – 8002 (ma t/m zo 06.00 – 22.30 uur).    

Stuur uw ijsfoto's
De redactie van Schuttevaer verwelkomt foto's van schepen in het ijs. Alle foto's worden, als ze ook maar enigszins geschikt zijn, geplaatst op de website. De mooiste komen in de krant. Mail uw foto's naar redactie@schuttevaer.nl met vermelding van naam fotograaf, plaats en tijdstip van de opname. Om foto's goed te kunnen afdrukken moeten de bestanden een resolutie hebben van tenminste 300 dpi; foto's kleiner dan 500 kB zijn meestal niet geschikt.