Langsdammen en nevengeulen in Waal

De langsdammen die waarschijnlijk in de Waal komen, zorgen voor minder sedimentafzetting en een gemiddeld 1,5 centimeter lagere waterstand bij extreem hoog water. Dat blijkt uit de eerste resultaten van een referentiestudie die Rijkswaterstaat onlangs afrondde.

De twee langsdammen tussen Wamel en Ophemert. (Illustratie Rijkswaterstaat)

1/1

Gerelateerd nieuws

Kruiser overvaren op Volkerak, opvarenden ongedeerd

Amandus zinkt op Markermeer

Een traditionele binnenvaartbruiloft

Sponsors enthousiast voor nieuwe reddingboot Wijdenes

Meer over

Havens en vaarwegen

Door Erik van Huizen
Rijkswaterstaat hield maandag 19 april in kasteel Ophemert voor belanghebbenden een eerste informatiebijeenkomst over de langsdammen. Behalve bewoners uit de omgeving, waren er ook vertegenwoordigers van boeren en hengelsportverenigingen. Regiovertegenwoordiger Gerard Valk was namens Koninklijke Schuttevaer aanwezig en vertegenwoordigde in zijn eentje de binnenvaart.

Open dam

De aanleg van langsdammen is, naast kribverlaging, een maatregel die Rijkswaterstaat uitvoert in het kader van Ruimte voor de Rivier. Rijkswaterstaat wil in de twee binnenbochten van de Waal tussen Wamel en Ophemert de kribben niet verlagen, maar langsdammen bouwen. Een langsdam is een dam die parallel aan de stroomrichting van de rivier loopt. De dam scheidt de vaargeul op de rivier van een nevengeul. Die geul heeft aan het begin en einde een open verbinding met de rivier. Ook zijn op verschillende plekken in de dam openingen gemaakt. Omdat de dammen parallel aan de stroomrichting lopen, kan het water makkelijker zijn weg vinden dan bij kribben. Ook in vergelijking met verlaagde kribben. De kribben in de twee buitenbochten hoeven dan ook niet te worden verlaagd.

• Nevengeul niet per definitie geschikt voor recreatievaart

De twee langsdammen in de Waal krijgen in totaal een lengte van zo'n 10 kilometer. In de binnenbocht op het traject van Tiel tot Ophemert wordt de langsdam zo'n 3200 meter lang, van Wamel tot Dreumel komt een langsdam te liggen van 6800 meter. Hierdoor ontstaat een scheiding tussen de 230 meter brede hoofdvaargeul en een smallere nevengeul van ongeveer 100 meter. Rijkswaterstaat gaat op de plek van de langsdammen de kribben weghalen. De kribbakens worden op de langsdammen teruggeplaatst, zo dicht mogelijk bij de plek waar ze voorheen stonden.

Functie nevengeul
Een van de discussies die de verschillende presentaties van medewekers van Rijkswaterstaat, een historicus en een landschaparchitect opleverde, was de vraag wat te doen met de nevengeul die ontstaat. Als het aan de watersporters ligt, dan komt daar straks recreatievaart te varen. Ook regiovertegenwoordiger Valk is daar voorstander van. ‘Uit de eerste overleggen bleek al wel dat de watersporters bang zijn dat ze straks geen kant meer opkunnen als er langsdammen liggen en ze moeten uitwijken voor een binnenvaartschip. Daarom zien wij het liefst dat de recreatievaart gebruik gaat maken van de nevengeul.'

Rijkswaterstaat wilde dat echter niet de toezeggen. ‘De nevengeul is er ook voor de natuur. Europa vindt namelijk dat er in het stroomgebied van de Rijn best wel het een en ander beter kan met de natuur. Als we daar dan weer recreatievaart laten varen, kan dat de rust van de natuur verstoren. Het een en ander is natuurlijk helemaal afhankelijk van het gedrag van de recreatievaarders.'

Volgens Valk hoeft het allemaal niet zo moeilijk te zijn. ‘Gewoon een snelheidsbeperking van 10 kilometer per uur en die dan ook echt handhaven. Dan ben je er toch ook?'

Een andere punt waren de bomen op de kop van de langsdammen die op de tekeningen van de landschapsarchitect te zien waren. De vraag was of die voor ‘radarvervuiling' zorgen. Rijkswaterstaat garandeerde dat de binnenvaart straks geen last heeft van de bomen. ‘Als we daar bomen gaan neerzetten, dan worden het waarschijnlijk hoogstambomen. Dan kan de schipper er onderdoor kijken.'

In 2014 klaar
Komende zomer besluit de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu of Rijkswaterstaat kan beginnen aan de langsdammen. In het voorjaar van 2012 volgt dan de aanleg. Het verwijderen van de kribben en het opbouwen van de langsdammen met de stenen uit de kribben, gebeurt vanaf het water. Ook de aan- en afvoer van materieel gaat over het water. Rijkswaterstaat probeert de overlast voor de scheepvaart zoveel mogelijk te beperken door telkens aan en klein gedeelte van het traject te werken. In 2014 moeten de langsdammen klaar zijn.

Na de aanleg gaat Rijkswaterstaat kijken of de dammen inderdaad de voorspelde voordelen bieden. Daarbij wordt gelet op de gevolgen voor scheepvaart (vaardiepte en optische begeleiding), natuur, waterhuishouding, rivierbeheer en onderhoud. 

Langskrib 

OPHEMERT

De bewoners van de Waaloever waar de langsdammen komen, vroegen zich vooral af of ze straks nog wel uitzicht hebben over de rivier. ‘Hoe hoog worden die dammen eigenlijk?'

Rijkswaterstaat stelde de vraagsteller gerust. ‘De langsdammen worden net zo hoog als de kribben die er nu liggen.' Een zucht van verlichting was het gevolg: ‘Ik dacht bij een dam aan heel erg hoge muur. Noem het dan een langskrib. Dat neemt wat mij betreft al veel onrust weg.' (EvH)