Eurlings geeft startsein omleiding Den Bosch

De verruiming en omleiding van de Zuid-Willemsvaart bij Den Bosch gaat de binnenvaart vanaf 2014 nieuwe lading opleveren. Maar de komst van 1500-tonners gaat onherroepelijk ten koste van de Kempenaars, die er nu nog ‘exclusieve rechten' hebben. Dat bleek maandag bij de officiële ingebruikname van de gerenoveerde sluizen door demissionair minister van Verkeer en Waterstaat Camiel Eurlings en de eerste aanzet tot het graven het nieuwe kanaalpand.

Door Erik van Huizen
Bedrijfsleider Michel van Dijk van de Inland Containerterminal Veghel (ICV) noemt de omleiding van de Zuid-Willemsvaart een van zijn persoonlijke hoogtepunten. Hij stak 10 jaar lang energie in de realisering van de verruiming. Eerst als consultant van de Multimodaal Coördinatie en Adviesdienst Brabant (MCA) en nu als bedrijfsleider van de terminal en vertegenwoordiger van Koninklijke Schuttevaer.

• Brabantse verladers beloven meer lading en juichen schaalvergroting toe

• ‘De markt vraagt niet om nieuwe kleine schepen' 

De verruiming zorgt ervoor dat hij beter kan concurreren met het wegvervoer. ‘We kunnen straks prijstechnisch onze klanten beter van dienst zijn. Nu kunnen hier schepen van 28 teu komen, straks van meer dan 117 teu. En dat betekent ook dat we gaan groeien. We slaan nu 12.500 teu per jaar over. Dat gaat op korte termijn naar 30.000 teu. En het wordt hier ook interessant voor het vervoer van zand en grind, en voor duwbakken.'

Kanaal dicht
Van Dijk leeft mee met de schippers van kleinere schepen die hun markt zien verdwijnen, maar volgens de bedrijfsleider valt daaraan niet te ontkomen. ‘Het alternatief was sluiting van het kanaal. En de schippers van de kleinere schepen kunnen niet garanderen dat ze nog 40 jaar blijven varen met een Kempenaar. Hun schip is ook vaak aan het einde van de levensduur. De meesten gaan de komende jaren ook nog eens met pensioen. Ik maak me nu al zorgen over het aanbod van kleine schepen tot 2014. Nu varen er 35 schepen constant door het kanaal. Wat gaat daar de komende tijd mee gebeuren? Dat is onzeker.'
Nieuwbouw van kleine schepen ziet Van Dijk niet gebeuren. ‘De markt vraagt niet om nieuwe kleine schepen. Ik raad schippers daarom aan mee te gaan in de grotere schepen. Ze hoeven niet te blijven varen op een Kempenaar.'

Goed nieuws
Bedrijfsleider Riemer Posthumus van De Heus Mengvoeders, de buurman van de ICV, is het met Van Dijk eens dat de verruiming van de Zuid-Willemsvaart straks zorgt voor een lagere vervoersprijs. ‘Wij zijn nu voor onze bedrijven aan het bekijken waar we gaan produceren. De omleiding weegt daarbij mee. Want de prijs van het vervoer betekent voor ons veel. Zonder de verruiming wordt het te duur.' Posthumus denkt niet dat de schaalvergroting hoeft te betekenen dat de Kempenaars minder te doen krijgen. ‘Dat vervoer zal niet helemaal wegvallen. We hebben ook altijd nog kleinere partijen. En we denken ook flink te kunnen groeien. We slaan nu 300.000 ton over, ons groeiscenario gaat uit van een stijging naar 400.000 ton. En daarin blijft ook een goede markt voor Kempenaars. Want van die 300.000 ton gaat nu zo'n 90% over het water. En dat wordt straks nog meer.'

Posthumus denkt dat een stabielere vrachtprijs de binnenvaart zou kunnen helpen bij het binnenhalen van meer lading. ‘Wij zijn er als bedrijf erg bij gebaat als we niet teveel prijsschommelingen hebben. Dat heb je natuurlijk wel in de vrije markt. Daarom ben ik er erg voor dat schippers meer gaan samenwerken. Maar ik ben geen voorstander van een coöperatie. Mijn ervaring is dat die vaak veel te log wordt. Laat de schippers zelf gaan samenwerken. Snijd die extra laag er tussenuit en lever continuïteit. Dat is wat we willen. Als eenpitter blijft de schipper zijn marge weggeven aan de tussenpersonen.'
Ook Posthumus ziet het nieuw bouwen van Kempenaars niet zitten. ‘Ik ga niet generaliseren, maar laat de schippers eerst hun eigen schip goed onderhouden. Laat ze investeren om te blijven varen.'

Te laat
Schipper Frans van der Pol van het ms Tiblets ligt met zijn schip bij de containerterminal te wachten op zijn beurt. Hij vaart drie keer per week met 28 teu vanaf Rotterdam heen en weer. ‘Zijn' stacker, die de containers moest lossen, moet nu het spandoek van de opening omhoog halen. Een fikse vertraging dus, want hij had eigenlijk al in Oosterhout moeten zijn. Van der Pol denkt dat de verruiming wel degelijk gevolgen heeft voor de kleine schepen. ‘Het wordt minder en de prijzen gaan dalen. Maar ik snap het probleem ook wel. De binnenvaart vergrijst en schippers gaan stoppen. Straks is er geen Kempenaar meer over.'

RWS blij
De start van de omleiding bij Den Bosch is volgens hoofdingenieur Jannita Robberse van Rijkswaterstaat de kroon op het werk van velen bij Rijkswaterstaat. ‘Het is een mooie dag voor het projectteam. Dit hebben ze toch maar mooi voor elkaar gekregen. Het wordt een mooi kanaal dat een meerwaarde geeft aan het gebied. Straks gaan we er een mooie toast op uitbrengen.'
Projectleider Bert Kappen van Rijkswaterstaat heeft het project vier jaar getrokken en is blij dat de schop nu de grond in kan. ‘In 2014 staan we hier weer om de omleiding te vieren. Maar eerst gaan we het vandaag nog vieren. Om vijf uur begint het grote feest.'
Schipper Van der Pol had ook wel zin in een feestje. ‘Maar ik ben helaas niet uitgenodigd. Toch had ik er graag mijn nette pak voor aangetrokken.'

'Nooit meer op deze manier'

VEGHEL
Demissionair minister van Verkeer en Waterstaat Camiel Eurlings gaf het startsein voor de omleiding van de Zuid-Willemsvaart door op de Inland Containerterminal Veghel met een stacker een spandoek omhoog te hijsen. Hij hamerde in zijn toespraak op snellere besluitvorming en greep daarvoor terug naar de tijd dat de Zuid-Willemsvaart werd aangelegd.

‘Heel lang geleden besloot Napoleon Bonaparte al dat hij het noorden en zuiden van Europa wilde verbinden. Dat lukt hem aardig met het Canal du Nord (Canal de St. Quentin - red.). In 1815 gaf Willem I vervolgens opdracht voor de verbinding Den Bosch-Maastricht en in 1826 voer het eerste schip er door. Het duurde dus 11 jaar voor het lintje werd doorgeknipt. En dat terwijl het kanaal bijna met de hand werd gegraven. Toen konden ze dus nog wel doorpakken.
‘Laat dit een voorbeeld zijn. De discussie over de Zuid-Willemsvaart duurde meer dan 30 jaar. Dat kan dus niet meer zo. Dat gaan we nooit meer doen. We moeten meer lef hebben. En mocht het toch een fout project blijken, dan moeten we niet langer blijven doorpraten.'

Flink bedrag
Eurlings is blij dat de schop nu eindelijk de grond in kan. ‘We hebben eerst de sluizen gerenoveerd. Dat was echt nodig. Die waren oud en versleten. En ze zijn niet alleen moderner geworden, maar ook groter. We hebben daar 80 miljoen euro in gestoken. Laten we dit succes van de sluizen dan ook gebruiken voor de omleiding. Het is alweer 20 jaar geleden dat we zo'n groot project hadden. Dat was de omleiding van de Zuid-Willemsvaart rond Helmond.'
Voor de omleiding van de Zuid-Willemsvaart heeft de rijksoverheid 430 miljoen euro beschikbaar gesteld. Gemeenten en provincie betalen 40 miljoen euro. ‘En dat is in deze tijd van bezuinigingen best een flink bedrag', vond Eurlings. ‘Daardoor kan het eerste grote schip in 2014 van Rotterdam via Brabant naar Maastricht. Dat betekent dat er geen zand, grind en containers meer door de binnenstad van Den Bosch gaan.' (EvH)