Stuw Gandersum gestremd na omvallen 15 ton zware dukdalf

Tientallen binnenvaartschepen hebben vorige week aan beide kanten van de stuw bij Gandersum, het zogenaamde Ems-Sperrwerk, op de Ems stil gelegen. De stuw werd gestremd nadat een 15 ton zware dukdalf maandagavond onder water verdween. Dat gebeurde nadat een 14 meter diep gat ontstond bij een proef om de stuw te gebruiken om slib uit de Ems af te voeren naar open zee.

De stuw bij Gandersum werd ongeveer vijf jaar geleden in gebruik genomen om de steeds groter wordende passagiersschepen van scheepswerf Meyer in Papenburg naar zee te kunnen loodsen. Indien een passagiersschip naar open zee moet worden gebracht, wordt de stuw gesloten zodat het water in de Ems stijgt.

• Tientallen schepen liggen noodgedwongen stil  

• Proef moet veelvuldig baggeren voorkomen 

De steeds dieper stekende passagierschepen kunnen zo toch naar zee. Vanwege de grotere diepgang van de Ems komt er echter bij vloed steeds meer slib in de rivier terecht dan er bij eb wordt afgevoerd. Het kost de Duitse overheid jaarlijks miljoenen euro's om de Ems te baggeren.

Slibafvoer
Om niet steeds opnieuw te hoeven baggeren begon het Niedersächsischen Landesbetriebes für Wasserwirtschaft, Küsten- und Naturschutz (NLWKN) als beheerder van de stuw vrijdag 6 augustus met een tweede proef om het instromen van slib met behulp van de stuw te verminderen. Het idee van het NLWKN was om de stuw bij Gandersum te laten te fungeren als een soort dam. De hogere stroomsnelheid zou het slib naar open zee moeten afvoeren. De eerste proef in september vorig jaar ging goed. Er kwamen toen geen problemen aan het licht.

De tweede proef zou tot 5 september gaan duren. Zo ver kwam het echter niet. Maandagavond 9 augustus stelden medewerkers van het NLWKN namelijk vast dat een 27 meter lange en 15 ton zware dukdalf dicht in de buurt van de grootste doorvaartopening van de stuw was geknikt en omgevallen. Bij een aansluitende controle bleek dat er ter hoogte van de dukdalf een gat was geslagen van veertien meter diep. Volgens het NLWKN moet de oorzaak worden gezocht in de hoge snelheid van de stroming bij de hoofdopening van de stuw en in het bijzonder bij deze dukdalf.

Dukdalf niet gevonden  
Het 14 meter diepe gat moest volgens woordvoerder Herma Heyken van het NLWKN snel dicht worden gegooid om verdere erosie van de waterbodem te stoppen. ‘De stuw staat weliswaar op goede grond, maar als er niet snel werd gehandeld, dan kon het alsnog gevaarlijk worden.'

Het NLWKN schakelde vorige week woensdag een baggerbedrijf in om op zoek te gaan naar de in het water verdwenen dukdalf. De scheepvaart werd daarvoor in beide richtingen gestremd. Daardoor lagen volgens het WSA in Emden donderdag in de haven van Emden 20 binnenschepen en 10 zeeschepen die niet verder konden. Voor de sluis van Herbrum lagen tien binnenschepen te wachten. Ook kon een onbekend aantal recreatieschepen niet verder. De dukdalf bleek onvindbaar. Omdat de dukdalf volgens Heyken geen gevaar oplevert voor de scheepvaart, werd besloten niet verder te zoeken en de dukdalf maar te laten liggen.

Vrijdag 13 augustus was het werk af en werd de stremming van de stuw opgeheven en werden de gewijzigde bedieningstijden van de sluizen in Herbrum, Bollingerfähr en Dorpen weer teruggedraaid. Er wordt nu van maandag tot en met zaterdag geschut van 6 tot 22 uur en op zondag van 6 tot 14 uur.
Het is nog niet bekend of het NLWKN dit jaar opnieuw proeven gaat doen met de slibafvoer. Eerst wordt de tweede proef geëvalueerd. (EvH)