Kanalenconferentie in Groningen heeft nog kwart miljoen euro nodig

De World Canals Conference 2011 wordt van 19 tot en met 23 september volgend jaar in Groningen gehouden. Centraal thema vormen de vaarwegen in Noord-Nederland. De financiering vertoont nog een gat van 225.000 euro. ‘Voor de zomer van 2010 moet voldoende duidelijk zijn of het congres doorgaat', stelt initiatiefnemer en projectleider JanPieter Janse.

In de WCC spreken jaarlijks gouvernementele, technische, commerciële en toeristische organisaties over binnenlandse waterwegen. De WCC is onderdeel van Inland Waterways International (IWI), dat wereldwijd het behoud, gebruik, ontwikkeling en duurzaam beheer van waterwegen stimuleert.

• Internationaal congres krijgt vaarwegen Noord-Nederland als thema

• Veenkoloniale erfenis in de belangstelling 

Dat niet eerder een WCC in Nederland plaatshad is mede gevolg van het ontbreken van een landelijke organisatie met een doelstelling als IWI. ‘Nederland heeft tal van organisaties en overheden die zich bezighouden met deelaspecten, maar samenhang ontbreekt. Er zijn gemalen- en sluizenstichtingen, historische werfjes, verenigingen van charterschippers, belangenorganisaties voor vaarrecreatie en waterschappen, maar zij trekken zelden samen op. Een internationale kanalenconferentie kan daarbij wellicht helpen', denkt Janse.

Turfhistorie
Veel van de vaarwegen in Friesland, Groningen, Drenthe en Overijssel en in het aangrenzende Nedersaksen houden verband met de grootschalige turfwinning sinds de Middeleeuwen. Commerciële, bedrijfsmatige turfwinning kon niet zonder vanwege de ontwatering van de veengebieden en vervolgens de afvoer van de turf. De veenkoloniale landbouw en de landbouwindustrie maakten nog lange tijd gebruik van deze wateren.

Na de Tweede Wereldoorlog en met een voortdurend groeiend wegverkeer werden de kanalen met hun talloze bruggen obstakels. Ook als vaarweg werden ze steeds minder geschikt door de  schaalvergroting in de binnenvaart. Dus werden er talloze gedempt of onttrokken aan de scheepvaart. Bruggen werden vervangen door dammen of onbeweegbaar gemaakt. Alleen enkele hoofdvaarwegen resteerden. Andere kanalen bleven alleen een rol spelen in de waterhuishouding.

Nieuwe gebruikers
Sinds de jaren ‘70 groeide de recreatievaart aan betekenis voor de resterende vaarwegen, maar ook als economische factor. Dit leidde tot betere voorzieningen en tot initiatieven voor herstel van verbindingen en herontwikkeling van routes, zoals de turfroute door Drenthe, Friesland en Overijssel. Het Friese merenproject, de verbinding tussen het Zuidlaardermeer en het Stadskanaal en het herstel van de verbinding tussen het Drentse Erica en het Groningse Ter Apel, waarvoor een nieuw kanaalvak nodig was, zijn recente voorbeelden van deze ontwikkeling.

Ze hebben ook internationale betekenis, bijvoorbeeld door de grensoverschrijdende verbinding tussen de vaarverbinding Erica-Ter Apel en het Haren-Rütenbrockkanaal. 
Onlangs werden vier kanalen bestempeld tot Werelderfgoed. Het gaat om vier liften in het Belgische Canal du Centre bij La Louvière en Le Roeulx (Hainault), het Canadese Rideau Canal, het Franse Canal du Midi en het Britse Pontcysylite Aquaduct en Canal.

Conferentiedoelen
De noordelijke waterschappen weten veel over waterhuishouding, maar ook over hergebruik van cultuurhistorisch waardevolle objecten als sluizen, gemalen, oevers en beschoeiingen. Ook de kennis over natuur en ecologie en over klimaattransities is ruim aanwezig. Voor deze instanties is het interessant hun kennis te delen met internationale partijen. Dit geldt ook voor behoud en ontwikkeling van cultuurhistorische waarden en de toeristische en recreatieve ontsluiting.

De vaarverbindingen zijn niet alleen van belang voor de toervaart, zij kunnen ook de ontwikkeling en revitalisering van regio's als de veenkoloniën aanjagen. De economische en ruimtelijke opbrengsten zijn een wezenlijk aspect van de nieuwe ontwikkelingen. De vaarwegen krijgen hun centrale plaats in het gebied terug en kunnen een nieuw elan teweegbrengen. De heropening van de Vaart in Assen is daarvan een sprekend voorbeeld en ook langs de toekomstige vaarverbinding in Zuidoost-Drenthe zijn al initiatieven zichtbaar. Uitwisseling van ervaringen met internationale partners kan veel inspiratie opleveren en zijn een belangrijk doel van het congres.
De conferentiegangers doen dat ook tijdens excursies en inhoudelijke bijeenkomsten op locatie. (SK)