Jubelstemming en twijfel over nieuwe zeesluis bij IJmuiden

Het besluit van minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat een planstudie te beginnen voor een nieuwe grote zeesluis bij IJmuiden, wordt zowel toegejuicht als afgekeurd. De havenbedrijven vinden het goed nieuws dat de Amsterdamse haven eindelijk een nieuwe zeesluis krijgt. Topeconoom Arnold Heertje kwalificeert het besluit als ‘een onzalig plan'.

Het IJmuidense sluizencomplex bestaat uit vier sluizen. Via de Noordersluis bereikt meer dan tachtig procent van alle lading de Amsterdamse haven. Volgens V&W is de sluis met zijn breedte van 45 meter echter te smal voor de schepen die nu in de container- en bulkvaart worden ingezet. ‘De sluis heeft zijn capaciteitsgrens bereikt. En binnen vijftien tot twintig jaar is de Noordersluis uit 1929 aan vervanging toe. Daarom is het de wens van bestuurders en ondernemers in de regio om rond 2016 over een nieuwe en grotere sluis te beschikken.'

Financiering
Minister Eurlings, havenwethouder Freek Ossel en de Noord-Hollandse gedeputeerde Elisabeth Post zetten vorige week op het jaarlijkse Havengildediner hun handtekening onder een convenant over de financiering. Als wordt uitgegaan van een kolklengte van 500 meter, een breedte van 65 meter en een diepte van achttien meter worden de kosten voor de nieuwe sluis begroot op ruim 700 miljoen euro. Rijk, provincie en gemeente zegden voldoende geld toe om te kunnen spreken van ‘zicht op financiering'. Dit was voor minister Eurlings een voorwaarde om de laatste procedurele stap te zetten, de planstudie.

• Voor 700 miljoen krijgen grootste schepen toegang Noordzeekanaal

• ‘Het is na jaren praten tijd voor daadkracht en ambitie'

Voor de planstudie is ongeveer drie jaar uitgetrokken. Die moet uitsluitsel geven over de locatie, afmetingen en bouwwijze van de sluis en of aan de milieueisen kan worden voldaan. Eurlings is optimistisch over de afloop en verwacht dat de nieuwe sluis in 2016 gebruiksklaar is. ‘Het is na jaren praten tijd voor daadkracht en ambitie. Ik ben verheugd dat we er nu samen voor gaan. De wil is er. De noodzaak is er. En we hebben nu zicht op financiering. Laten we alles op alles zetten om dit voor de regio zo cruciale project snel en goed te realiseren.'

Van levensbelang
Volgens havenwethouder Ossel is de sluis van levensbelang voor Amsterdam. ‘We hebben berekend dat de haven 5000 extra banen oplevert in 2020. Maar daarvoor moeten ook de grote schepen wel naar Amsterdam kunnen komen.'

Ook gedeputeerde Elisabeth Post ziet grote voordelen. ‘Dankzij de nieuwe zeesluis worden we minder afhankelijk van het weer en getijden en lossen we lange wachttijden op.'

De verladersorganisatie EVO en de Amsterdamse ondernemersvereniging ORAM horen eveneens tot de voorstanders. Zij pleitten al jaren voor de aanleg.

Econoom Arnold Heertje vraagt zich in zijn column op de internetsite van RTL-Z af waarom het kabinet besloot tot de bouw. Heertje was ook tegen de komst van de Amsterdamse Ceres-terminal. ‘Die zou duizenden banen opleveren. Dat is helemaal mislukt. En bij de aanleg van de zeesluis wordt alleen gedacht aan de belangen van partijen die door de aanleg geld verdienen aan een zinloze competitie met de haven van Rotterdam. Rijk, Noord-Holland en Amsterdam doen een enorme aanslag op natuur, milieu en leefbaarheid in het Noordzeekanaal-gebied tot schade van de burgers en op kosten van de belastingbetaler. Het verbaast mij niet als straks blijkt dat de financiële baten van de zeesluis nauwelijks opwegen tegen de kosten. Als wij weten dat kosten altijd worden onderschat en baten overschat, door het achterwege laten van natuur- en milieueffecten, dan rijst de vraag waarom het kabinet niet eerst het Centraal Planbureau (CPB) een serieuze en deskundige visie laat ontwikkelen omtrent dit onzalige plan. Al eerder liet het CPB zien dat de zeesluis een ondeugdelijk project is.'

Uitstel
In 2005 concludeerde het CPB in een kosten-batenanalyse dat de capaciteit van het IJmuidense sluizencomplex groter was dan aangenomen. Capaciteitsmaatregelen en alternatieven, zoals volledig lichteren, bleken voldoende om eventuele congestieproblemen aan te pakken. Eerder dan 2017 was een tweede zeesluis niet nodig. Het CPB pleitte dan ook voor uitstel van de besluitvorming.

De kosten-batenanalyse bleek ongunstiger omdat van teveel containerschepen werd uitgegaan in verhouding tot de verwachte containeroverslag. Ook concludeerde het CPB destijds dat de ontwikkeling van de containerstromen onzeker waren en dat Rotterdam een zeer goed alternatief is.

Na nieuwe overslagcijfers van Amsterdam, waaruit groeicijfers kwamen tussen 2010 en 2020 van 73 procent, kwam het CPB met een nieuw advies. Een verkenning moest snel beginnen om oplopende wachttijden te voorkomen. (EvH)