Banaan en Boemerang vormen ruggengraat Tweede Maasvlakte

‘We zitten heel goed op schema. We hebben natuurlijk veel mooi weer gehad, dat scheelt ook’, zegt Peter Klip, projectdirecteur van PUMA - Projectorganisatie Uitbreiding Maasvlakte, het samenwerkingsverband van Boskalis en Van Oord dat de Tweede Maasvlakte aanlegt.

Het grootste landaanwinningsproject van ons land, zoals dat er in 2013 uit zal zien. (Artist’s impression PUMA)

1/2

Gerelateerd nieuws: ‘Binnenvaartbranche zou wel wat actiever klanten kunnen werven'; Nieuwe ligplaatsen in het Hartelkanaal; Actie Tegengas werkt; Binnenvaart bij SGP op 2 maart

Meer over: Havens en vaarwegen

Door Jacques Kraaijeveld

Klip is vanaf het begin - januari 2008 - in die functie aangesteld vanuit Boskalis. ‘En we liggen niet alleen goed op schema, onze voorspellingen komen ook uit. Dat blijkt uit praktijkmetingen en dagelijkse peilingen. We hebben heel veel van tevoren gesimuleerd met computermodellen. Het is natuurlijk niet alleen een kwestie van zand storten, dat is wel het grootste onderdeel. Doordat het een design-, construct- en maintenance-contract is hebben we veel vooraf bekeken, berekend, getekend en uitgedokterd. Vaak ook met andere partijen, zoals ingenieursbureaus Witteveen+Bos, Svašek, Alkyon en DHV. Daardoor kunnen we ook innovaties toepassen, zoals hergebruik van betonblokken en breuksteen uit de bestaande zeewering, toepassing van dieper gelegen zandsoorten en de aanleg van een keienstrand.

‘Om met dat keienstrand te beginnen, dat hebben we afgekeken van de natuur. We kennen hier met onze zandstranden geen keienstrand, maar in Engeland en Frankrijk liggen die vaak tussen bergkammen. We kennen er daarom geen rekenregels voor hoe die zich in deze situatie zouden gedragen. Door permanent proeven te doen hebben we die met anderen, zoals Deltares, het Deense DHI en het Engelse Wallingford, opgesteld. We hebben om het zo maar eens te zeggen: veel geleerd in de testgoot.’

Filosofie

‘Zand storten lijkt simpel, maar er zit echt een filosofie achter. We doen dit werk niet zomaar, er hangt teveel van af en we hebben er veel modellen op losgelaten. We gebruiken grof zand, fijn zand en menggrond, dat is zand met lage concentraties klei en slib. Die laatste laag komt onderin. We halen de menggrond uit de havenbassins die we baggeren. We maken dus eigenlijk werk met werk. Zo ook met de blokkendam, waar we alle 20.000 betonblokken en circa twee miljoen ton breuksteen van hergebruiken.

‘Het zand kan momenteel wat fijner zijn. Via klappen, rainbowen of walpersen brengen we dat aan. We maken de taluds steiler met grof zand uit diepere lagen. Tot nu toe werken we alleen met hopperzuigers, waarvan het merendeel van Van Oord komt. Die had er meer beschikbaar. Zij lopen wat voor, want de afspraak is dat de partners in PUMA het hele project op fifty-fiftybasis doen. In het voorjaar komen de cutterzuigers aan bod voor het baggeren van de havenbassins. Dat is ongeveer tegelijkertijd met het weghalen van de blokkendam door drijvende kranen, backhoes.

‘We hebben voor dit werk een speciale kraan ontworpen, gebaseerd op een E-Crane. Die kan op 63 meter vanuit het hart vijftig ton plaatsen. De grootste kraan die de leverancier had was niet groot genoeg. We hebben er zelf een speciaal onderstel voor ontwikkeld. Een heel bijzondere constructie.’

Duurzaam

‘Je kunt natuurlijk zoveel zand storten als je wilt, maar het moet wel blijven liggen waar het hoort. Met enige erosie hebben we rekening gehouden. Bovendien moeten we ook voorkomen dat het zand niet op plekken komt waar het niet mag komen te liggen. Ook heeft de opdrachtgever bepaald dat de stroming in het bestaande toegangskanaal naar de Rotterdamse haven niet mag toenemen. We hebben er ook voor gekozen om parallel aan de kust te bouwen, zo hebben we stromingstechnisch de minste erosie te verwachten. Daar komen de twee grote dijklichamen. Het verst uit het land ligt de “Banaan”. Dit is een deel van de dijk die de havens moet beschermen tegen de zee. De Banaan wordt ongeveer dertien meter hoog. Een andere is de zogenaamde “Boemerang”. Hier komt een terminal voor containeroverslag. Dit stuk is inmiddels met zes meter al goed op hoogte. Op 1 november verwachten we dat de dijken om de havens dicht zijn. Tenminste als we in hetzelfde tempo van elke week twee miljoen kubieke meter zand kunnen doorgaan.

‘Van de 3,5 kilometer kade is drie kilometer nautisch bruikbaar. Twee kilometer, dat wil zeggen twee keer een, met een waterdiepte van twintig meter en twee keer 500 meter voor de binnenvaart met een diepte van acht tot elf meter. Dit past in het plaatje van Rotterdam om er een duurzaam concept van te maken. Van alle over zee aangevoerde lading moet straks 35 procent over de weg, 20 procent per spoor en 45 procent per schip naar het achterland.’

Seismisch onderzoek

‘Uiteraard zijn er wel dingen die ophouden. Ik noemde al de erosie, maar daar hebben we in de kostenanalyse en werkvoorbereiding rekening mee gehouden. Verder hebben we niet zoveel ervaring met het opbreken van de bestaande golfbreker. Maar dit lossen we samen met andere partijen op. Een ander punt is het aantal bommen dat we tegenkomen. Tot nu toe is de stand vijftien, terwijl we nog niet alle bovenlagen hebben gebaggerd. Seismisch onderzoek heeft aangetoond dat er tussen de 1200 en 1300 metalen objecten in het gebied zitten. Dat zijn niet allemaal bommen. Maar we verwachten dat we wel op zestig uitkomen. Ze zijn praktisch allemaal uit de Tweede Wereldoorlog en van Britse makelij. De bommenwerpers dumpten die zodra het continent achter zich lieten, omdat ze niet met explosief materiaal wilden landen op de thuisbasis. Het heeft ons ertoe gebracht om de bommenroosters op de hopperzuigers te verfijnen tot dertig bij dertig centimeter.

‘Een andere aanpassing op de hoppers is de milieuklep bij de overflow. In eerdere situaties gebeurde het dat het overtollige water wegspoelde en zichtbare sporen achterliet en zich verspreidde. Door de milieuklep gaat water met residuen geconcentreerder naar beneden. En dit betekent minder vertroebeling en verspreiding. Dit was overigens een eis vanuit de ontgrondingsvergunning.’

Kerngegevens plan

De Tweede Maasvlakte zal bestaan uit nieuw te winnen land op zee, direct aansluitend op de huidige Maasvlakte. Van de totale oppervlakte is 1000 hectare bestemd voor havengerelateerde bedrijvigheid. De overige ruimte is nodig voor infrastructuur (290 hectare), zeewering (230 hectare) en vaarwegen/havenbekkens (530 hectare).

De Tweede Maasvlakte wordt aangelegd in opdracht van het Havenbedrijf Rotterdam NV. Met deze uitbreiding van 2000 hectare havengebied wordt de haven twintig procent groter. Bij de voltooiing zullen de havens in totaal 12.000 hectare beslaan.
De Tweede Maasvlakte staat niet op zichzelf. De uitbreiding is onderdeel van het Project Mainportontwikkeling Rotterdam (PMR). Dit project heeft als doel Rotterdam te versterken als mainport en in evenwicht daarmee het leefklimaat in de regio te verbeteren. Het Project Mainportontwikkeling Rotterdam bestaat verder uit de inrichting van 750 hectare natuur- en recreatiegebied en een aantal intensiverings- en leefbaarheidsprojecten samengevat onder de noemer ‘Bestaand Rotterdams Gebied’.
Het nieuwe havengebied wordt gefaseerd aangelegd. Gelijktijdig met de aanleg van de buitencontour worden de bedrijfsterreinen die al zijn verhuurd opgespoten. Begin 2008 was veertig procent van de Tweede Maasvlakte verhuurd. Naar verwachting wordt het eerste deel rond 2013 in gebruik genomen.

FutureLand

Op de zeewering van de huidige Maasvlakte, met uitzicht op de Noordzee, staat FutureLand, het informatiecentrum van de Tweede Maasvlakte. Daar is vanalles te beleven.

Bekijk er bijvoorbeeld de haven vanuit de lucht in 2033, als het nieuwe gebied volledig in gebruik is. In de Future Flight Experience scheer je over schepen, havens en containerkranen. Ontdek onder de levensgrote wereldbol waarom de Rotterdamse haven moet groeien, of ga zelf aan het stuurwiel staan en zie hoe land boven water komt.

FutureLand is gratis toegankelijk. De instaprondleiding begint elke zondag om 12 uur. Kom je met een groep? Boek dan een rondleiding. Je wordt in de filmzaal ontvangen met een presentatie en introductiefilm. Bij de exposities krijg je een uitgebreide toelichting.

FutureLand staat aan de Europaweg 902, 3199 LC op de Maasvlakte in Rotterdam (Havennummer 8213) en is bereikbaar op telefoonnummer 010-252 252 0, of info@futureland.nl

Toekomstige bedrijven

Na verschillende varianten te hebben onderzocht koos Havenbedrijf Rotterdam NV uiteindelijk voor de zogenaamde doorsteekvariant. Een variant met de meest gunstige effecten op natuur. Schepen bereiken de Tweede Maasvlakte via de Yangtzehaven op de bestaande Maasvlakte. Dit havenbekken wordt hiervoor tot 600 meter verbreed, tot twintig meter verdiept en doorgetrokken. Hierdoor kunnen zelfs de grootste containerschepen de Tweede Maasvlakte bereiken.
Zo’n veertig procent van de nieuwe terreinen is intussen verhuurd. Op het eerste terrein dat in gebruik wordt genomen, komt een containerterminal van Rotterdam World Gateway BV (een combinatie van stuwadoor DP World en vier rederijen: New World Alliance (MOL, Hyundai en APL) en CMA CGM). Dit consortium deed het beste bod in de open beoordelingsprocedure, die speciaal voor het eerste uit te geven terrein was uitgeschreven. Twee andere terreinen zullen worden geëxploiteerd door APM Terminals en Euromax.

Natuurcompensatie

Als compensatie voor het verdwijnen van het stuk zeebodem in de Voordelta wordt ten zuidwesten van de landaanwinning in de Noordzee een bodembeschermingsgebied ingesteld. Het gaat om 25.000 hectare - ruim tien keer de landaanwinning - beschermde zeebodem, met daarin rustplekken voor diverse diersoorten. Ook wordt bodemberoerende visserij hier verboden. Ten noorden van de Tweede Maasvlakte, tussen Hoek van Holland en Ter Heijde, komt langs de kust een nieuw duingebied. Dit gebied wordt aangelegd ter compensatie van de effecten van (het gebruik van) de Maasvlakte op de Voornse duinen. Het nieuwe duingebied bij Hoek van Holland wordt ongeveer 35 hectare groot.

Feiten & cijfers

Totale omvang Tweede Maasvlakte: 2000 hectare.

Zand (1e fase): 275 miljoen kuub.

Zand (2e fase): in totaal 325 miljoen kuub.

Zachte zeewering (strand en duin): 8 km.

Harde zeewering (dijken): 4 km.

Kademuren: 12 kilometer.

Bedrijfsterreinen: 1000 hectare.

Ruimte nodig voor infrastructuur: 290 hectare.

Ruimte nodig voor zeeweringen: 230 hectare.

Ruimte nodig voor vaarwegen en havens: 510 hectare.

Op- en overslag containers: 620 hectare.