OPEN BRIEF: 'Ik was de loods op de Kyoto Express'

Rivierloods Geert De Vriese was vrijdag 22 april aan boord van de Kyoto Express, die met haar hoge golfslag de matroos van het dek van het container-binnenvaartschip Alcedo spoelde. In een open brief op Schuttevaer.nl doet hij niets af aan de ernst van het incident: 'Ik ben vragende partij voor een ernstig onderzoek naar dit incident en als blijkt dat ik een inschattingsfout heb gemaakt ben ik bereid daar de verantwoordelijkheid voor te dragen.' De Vriese noemt het onaanvaardbaar dat er een mensenleven in gevaar was en stelt in zijn open brief een aantal mogelijke oplossingen voor. 'Geef ons informatie en geef ons de kans om hoffelijk te varen. En laat ons in godsnaam hopen dat er geen fataal incident komt.'

Door Geert De Vriese, rivierloods

Ik was de loods aan boord van de Kyoto Express op 22 april 2011 toen het incident plaats vond aan boord van de Alcedo en een matroos te water geraakte. Ik betreur dit incident ten zeerste. Het probleem van golfslag is complex maar als er mensenlevens op het spel staan moeten we dringend naar een oplossing zoeken.

Vooreerst wil ik de schipper van de Sympharosa hartelijk danken voor zijn zeer effectief optreden. Door zijn snel optreden heeft de matroos slechts korte tijd in het water gelegen. Was zijn actie niet zo effectief geweest dan had hier mogelijk een drama plaats gevonden. Het was een zeer gelukkig toeval dat hij net achter de Alcedo voer en onmiddellijk reageerde. Ondanks het warme weer is de temperatuur van het water nog zeer laag en onderkoeling was een groot gevaar.

Verder wil ik ook de schipper van de Alcedo danken voor zijn sereen marifoongesprek. Ondanks de ernst van de feiten is hij niet beginnen te schelden. Ik ben hem daar zeer dankbaar voor.

Ernstig onderzoek
Ik ben afgevaren met de Kyoto Express van de Noordzeeterminal. De diepgang bedroeg 11.5 m, wat eigenlijk niet zo veel was voor dit schip. Op mijn vraag aan de kapitein of het schip golfslagproblemen had op vol manoeuvresnelheid antwoordde hij dat met deze diepgang er geen problemen waren. Ik heb dit gecontroleerd en kon dit bevestigen. Verder ben ik nog verschillende binnenschepen gepasseerd voor het incident, doch geen enkele schipper heeft er mij attent gemaakt dat mijn golfslag te hoog was. Ik ben 24 jaar loods en heb tot nu toe geen enkele golfslagschade veroorzaakt.

Al deze argumenten verzinken in het niets met het feit dat er op de Alcedo een matroos overboord geslagen is. Ik ben vragende partij voor een ernstig onderzoek naar dit incident en als blijkt dat ik een inschattingsfout heb gemaakt ben ik bereid daar de verantwoordelijkheid voor te dragen.

Belangrijker is echter het feit dat, iemand overboord geraakt, zich niet meer voordoet in de toekomst. Tot nu toe heb ik alleen maar weet van materiële schadegevallen ten gevolge van golfslag. Dit is de eerste keer dat er een mensenleven in gevaar was. Dit is onaanvaardbaar. Ik heb daarom het Loodswezen verzocht een kennisgeving uit te vaardigen om mijn collega’s op de hoogte te stellen van dit incident en te wijzen op de ernst ervan. De eerste prioriteit is om er nu voor te zorgen dat al het mogelijke ondernomen wordt zodat dit niet meer zal gebeuren.

Zeer complex probleem
Zoals ik al zei is golfslag een zeer complex probleem. Als het op te lossen zou zijn met een simpel instellen van een maximum vaarsnelheid zou dit allang gebeurd zijn. Andere elementen zoals diepgang, vorm van het onderwaterschip, beschikbare waterdiepte, interactie met andere elementen spelen soms een even grote rol. Als je op een brug van een containerschip staat, zo een 40 m boven het water, lijkt elke golf klein te zijn. Nochtans weten wij uit ervaring dat dit niet zo is. Geen enkele loods zal wetens en willens schade veroorzaken. Toch gebeuren er incidenten.

Tegenwoordig wordt alles op band opgenomen: radarbeelden, marifoongesprekken, enz. We weten precies waar iedereen was en aan welke snelheid er gevaren wordt. Het enige dat niet geregistreerd wordt is de golfhoogte. Nochtans is dit perfect mogelijk met de moderne technologie. Onmiddellijke feedback naar de loods toe zou ons moeten toelaten nog beter de situatie in te schatten. Ik pleit niet voor meer reglementering en/of straffen maar geef ons meer objectieve informatie om onze vaart zo goed mogelijk aan te passen.

Zet een golfmeter bij Saeftinge en bij de Sloehaven en telkens we passeren zouden we onze golfhoogte moeten kunnen opvragen. Perfect zal dit systeem nog niet zijn want ook de golflengte speelt een rol (korte steile golven kunnen soms meer schade aanrichten dan lange golven van dezelfde hoogte). Maar het zal ons dan toch al iets objectiefs geven waarop we ons kunnen baseren.

Jarenlang discussies
Tot nu toe voeren we al jarenlang discussies over dit probleem maar een echte oplossing is er nog niet gekomen. Het uitbreiden van fietspaden voor de binnenvaart kan het probleem iets verbeteren, maar zal nooit een definitieve oplossing geven.

Aanpassing van signalisatie kan zeer zeker wel helpen. Vooral ’s nachts is het voor loodsen moeilijk om te zien wanneer we diepliggende binnenvaart tegen komen. Een bijkomend signaal voor binnenvaart met golfslagproblemen zou kunnen helpen. Bij voorkeur een flitslicht van welke kleur ook (geel, blauw en rood worden al voor andere dingen gebruikt. Groen is misschien niet de beste keuze maar er blijven niet veel andere mogelijkheden over). Voorlopig kan het oproepen van schippers op marifoon de zaak vooruit helpen. Ik moet nog de eerste loods tegenkomen die niet zal vertragen als een binnenschipper hem oproept met melding van golfslagproblemen.

Duwvaart (die op zich al onderhevig is aan golfslag) kunnen we herkennen aan de typische seinvoering (toplichten in driehoek, drie horizontale heklichten). Maar kleine duwvaart korter dan 110 m mag deze lichten niet voeren. Dit betekent dat we ’s nachts nooit alle duwvaart  kunnen herkennen. Misschien moet men toelaten dat ook deze kleine duwvaart de typische lichten mag voeren.

Samen varen zonder schelden
Hoe meer en hoe betere informatie de loods krijgt hoe beter hij het gevaar kan inschatten. Natuurlijk zullen bepaalde mensen zeggen dat we zo weer de marifoonkanalen gaan overbelasten maar als we op deze manier een mensenleven kunnen redden is dit voor mij een kleine prijs. We moeten leren samen te varen zonder op elkaar te schelden. Mensen die met elkaar kunnen praten kunnen ook samenwerken, mensen die elkaar uitschelden zullen nooit samenwerken!

De laatste jaren is er heel wat verbetering merkbaar. De feiten bewijzen het. Het aantal incidenten gaat omlaag maar elk incident is er een te veel. Niemand zal wetens en willens een incident veroorzaken dus moeten we elkaar helpen, elkaar informatie geven. Zeg ons wanneer onze golfslag te groot is, ook al vaar je op een tanklichter die er eigenlijk geen probleem mee heeft. Denk aan je collega die achter je komt. Geef ons informatie en geef ons de kans om hoffelijk te varen. En laat ons in godsnaam hopen dat er geen fataal incident komt.

Met oprechte groeten,

Geert De Vriese
rivierloods