Cao Waterbouw strandt op goedkope Filippijnen

De onderhandelingen over de cao Waterbouw zijn vastgelopen op het loon van de Filippijnen in de baggersector. De werkgevers willen volgens CNV Vakmensen dat baggerwerkzaamheden voor de Nederlandse kust buiten de Nederlandse cao vallen. CNV Vakmensen vindt dat oneerlijke concurrentie en wil de bedrijven verplichten meer loon te betalen aan hun buitenlandse werknemers.

Door Tessa Heerschop
De meeste Filippijnen werken in de baggerij op sleephopperzuigers. Volgens het ministerie van Infrastructuur en Milieu vallen deze schepen onder de wetgeving zeeschepen. Dit betekent dat de internationale spelregels gelden en de zeelieden een cao hebben via de International Labour Organisation (ILO), dat een minimumloon aanhoudt van 600 tot 800 dollar (400 tot 550 euro) per maand. De vorige Nederlandse cao bepaalde dat de Filippijnen 15% boven dit minimumloon zouden verdienen.

• Vakbonden willen Nederlands minimumloon op sleephopperzuigers

De Arbeidsinspectie van het ministerie Sociale Zaken en Werkgelegenheid ziet de hoppers echter niet als zeeschepen, maar betitelt ze als materieel. In dat geval vallen de werknemers onder Nederlandse wetgeving en moeten ze een minimumloon van 1416 euro bruto per maand verdienen. ‘Als vakbond is het erg lastig een goede cao te maken als twee ministeries het zo met elkaar oneens zijn', zegt CNV-onderhandelaar Aart van den Brink. ‘De Arbeidsinspectie is aan boord van een aantal hoppers geweest en heeft een boeterapport opgelegd, maar dat is nog niet definitief. Waarschijnlijk gaan de bedrijven naar de rechter, maar ik vermoed dat de Arbeidsinspectie gelijk krijgt. Dan zou de vorige cao dus ongeldig worden. Wij willen dat iedereen die in Nederland werkt, volgens de Nederlandse norm betaald krijgt. Niet per se het cao-loon, maar wel net boven het minimumloon.'

Onbespreekbaar

Ook de baggerbedrijven willen af van de discussie of sleephopperzuigers koopvaardij zijn of niet, maar dan wel in hun voordeel. ‘Het is voor ons niet bespreekbaar werknemers onder de Nederlandse minimumloonwet te laten vallen. We gaan naar de rechter als het ministerie dat besluit, wat een lang slepende procedure kan worden', zegt Peter Berdowski, voorzitter van de werkgeversdelegatie Waterbouwers en ceo van Boskalis, die vindt dat de vorige cao uitstekend was. ‘Wij zijn netjes en betalen 15% boven de cao van de ILO, daarnaast krijgen de werknemers pensioen, ziektekosten en voldoen we aan alle internationale standaards. Wellicht zijn dit niet de Nederlandse, maar de werknemers zijn erg tevreden, anders blijven ze niet zo lang in dienst, sommigen zijn al 15 jaar bij ons.'

Banenverlies
De grootste twee baggerbedrijven, Van Oord en Boskalis, vervangen volgens het CNV steeds meer Nederlandse bemanning door buitenlanders. Dit gebeurt al enkele jaren, vooral bij laag geschoold werk. Maar volgens de vakbonden gaat het nu ook om HBO-functies. Het CNV vindt dat hiermee de Nederlandse arbeidsmarkt een knauw krijgt en is  bang dat ook kleine bedrijven worden gedwongen buitenlands personeel in dienst te nemen, om te kunnen concurreren met de grote concerns. ‘Wij vertegenwoordigen de Nederlanders in de sector voor wie de baan op de tocht staat, het gaat hier om oneerlijke concurrentie', zegt Van den Brink.

Berdowski ontkent dat ook hogere functies verdwijnen. ‘We varen al 15 jaar met internationale bemanningen, want voor de lagere functies aan boord kunnen we geen Nederlanders vinden en bovendien moeten we internationaal concurreren. Maar er is zeker geen verdringing van onder naar boven. De hogere functies worden bezet door Nederlanders en dat verandert de komende tijd niet.'

Volgens Van den Brink snijdt het argument dat de bedrijven geen Nederlanders kunnen vinden geen hout. ‘Op VMBO-niveau wordt absoluut niet gezocht naar mensen in Nederland. Wel zijn de meeste HBO'ers, zoals kapiteins, pijpoperators en werktuigkundigen, Nederlands. Maar de baggeraars starten scholen in lage-lonenlanden om daar goedkoop personeel op te leiden. Ze investeren in Nederland in reclamecampagnes, waardoor het lijkt alsof ze personeel zoeken, maar wie reageert wordt afgewezen.'

Berdowski erkent dat Filippijnen steeds beter zijn opgeleid, maar bestrijdt dat de scholen door de Nederlandse baggersector zijn opgezet.

Recordwinst
Wanneer de Filippijnse werknemers het Nederlandse loon gaan verdienen, zal dat niet direct het einde van de baggerbedrijven betekenen. Van Oord boekte in 2010 een nettowinst van 165 miljoen euro en Boskalis boekte in dat jaar een recordwinst van 311 miljoen euro. Maar volgens Berdowski wordt het loon verwerkt in de kostprijs. ‘Je moet kijken naar de internationale niveaus. De hele scheepvaart werkt met internationale arbeidskrachten, wij kunnen ons daar niet aan onttrekken. We concurreren met India en China, die werken ook met goedkope krachten, de kostprijzen zijn hierop brekend.'

De onderhandelaars van CNV Vakmensen gaan eerst overleggen met de achterban, voordat ze verder de onderhandelingen in gaan.