Files A15 ontwijken met binnenvaart

Bedrijven in de Rotterdamse haven stappen versneld over naar de binnenvaart nu de files op de A15 de spuigaten uitlopen. Eind dit jaar wordt de weg verbreed, wat drie jaar gaat duren en dat leidt tot nog meer files. Om die te ontwijken èn om CO2 te verminderen, kijken steeds meer bedrijven naar vervoer over water als alternatief. Bureau Voorlichting Binnenvaart benadert bedrijven actief. Aan de andere kant nemen sommige sectoren, zoals de fruithandel uit het Rivierengebied, zelf het initiatief.

Bureau Voorlichting Binnenvaart (BVB) benadert in 2010 en 2011 ongeveer 100 bedrijven aan het water met het project Maatwerk, om een modal shift te maken. Chemiebedrijf Huntsman zit in een proeffase en heeft goede hoop op de binnenvaart. ‘Het verkeer staat te vaak vast op de A15, mede door de files zijn we naar de binnenvaart gaan kijken', zegt Johan Wittekoek, transport & warehousing manager bij Huntsman.

In het Botlekgebied wordt de A15 eind van het jaar verbreed. Een project dat tot minstens 2015 duurt, terwijl de Tweede Maasvlakte naar verwachting eind 2013 al open gaat. Als de nieuwe bedrijven daar ook de A15 gaan gebruiken, zal de ellende op de weg alleen maar erger worden, ook voor het milieu. Ook daarom kijkt Huntsman naar het vervoer over water. Witteman: ‘De CO2-reductie is maar liefst 52%.'

Koppelen
Maatwerk koppelde Huntsman aan de hemelsbreed niet eens ver weggelegen Waalhaven Botlek Terminal. Zij zijn het eerste bedrijf dat door het project overstapt. Wittekoek: ‘Wij wilden dat het vervoer met de binnenvaart niet duurder was dan wegvervoer. Ook wilden we niet te veel (extra) partijen. De terminal gaat voor ons de schepen en het laden en lossen regelen.'

De schepen gaan varen tussen een externe opslaglocatie en deepsea terminals met 50 containers per week, 52.000 ton op jaarbasis. ‘We beginnen rustig aan met een proef om aan het concept te wennen en ervaring op te doen.' In de pilot wordt er gevaren met boxcontainers. Op termijn kan dit uitgebreid worden naar tankcontainers. ‘De volgende fase is Antwerpen en daar zal het wat ons betreft niet bij blijven', zegt Wittekoek.

Tweederde over water
Project Maatwerk krijgt 750.000 euro van de overheid om in twee jaar tijd zo veel mogelijk bedrijven over te halen om naar de binnenvaart te kijken. Maar niet alle nieuwe klanten hebben het project nodig. Een stevige irritatie over de files doet wonderen. Dankzij het oponthoud op de weg is de fruitsector gaan kijken naar een modal shift. De fruitsector uit het Rivierenland zit te springen om tweederde van de import via containers over water te vervoeren. Vooral de import voor de fruithandelaren kan gemakkelijk over water in plaats over de weg. Uit een quickscan bleek dat er minstens 6000 importcontainers per jaar vervoerd kunnen worden vanuit de Rotterdamse haven met bestemming Rivierenland.

‘Het spant erom qua kosten, vervoer met vrachtwagens of schepen komt ongeveer op hetzelfde neer. De binnenvaart is dus vergelijkbaar met wegvervoer, maar heeft wel een aantal pluspunten', zegt Frank Engelbart, programmamanager van Fruitpact, de overkoepelende organisatie van fruitbedrijven in het Rivierenland. ‘De binnenvaart is duurzaam en heeft betere leverbetrouwbaarheid dan vrachtwagens.'

Voor de modal shift is wel een verandering van mentaliteit nodig binnen de sector. ‘Commerciële mensen hebben het vaak over snel leveren en flexibiliteit. Maar als je nou feitelijk kijkt hoe vaak je dat nodig hebt, dan hoeft een levering niet per sé snel, maar moet die wel betrouwbaar zijn. De binnenvaart kan daar prima aan voldoen. Als een vrachtwagen aan komt rijden, dan is er vaak kunst en vliegwerk voor nodig om dat ding snel te lossen. Op een schip kan een bedrijf zich rustig voorbereiden.' Niet al het vervoer zal over water kunnen, Engelbart verwacht dat tweederde van de import over water kan.

Tussen de oren
Ook directeur logistiek Jan Blankers van Fruitmasters in Geldermalsen is enthousiast over de binnenvaart, zo schrijft hij in de nieuwsbrief van Fruitpact: ‘Namens de fruitsector was ik betrokken bij een praktijktest en ik kan alleen maar concluderen dat hoe eerder we een terminal aanleggen hoe beter. De productkwaliteit blijkt prima, de betrouwbaarheid van het vervoer groot en je hebt bovendien een flink milieuvoordeel. Het is nu een kwestie van die nieuwe modaliteit bij alle partners in het gebied tussen de oren brengen, want alle bedrijven en organisaties kunnen hier voordeel mee behalen.'

Peter Verbaas van Groenten en Fruit Handelsplatform Frugi Venta onderschrijft de noodzaak van de overstap naar water voor de fruitsector: ‘Meer dan 60 procent van groenten en fruit worden in Rotterdam aangevoerd in containers. De haven van Rotterdam bereidt een nieuwe fruitterminal voor, maar de haven krijgt per vrachtwagens al die import niet meer weg. Afvoer per schip is een goede oplossing en scheelt bovendien 680.000 binnenlandse kilometers per jaar. Inmiddels hebben we een aantal proeven achter de rug onder de noemer Fresh Corridor en transporteurs en afnemers zijn heel enthousiast. Want wat blijkt: binnenvaart is betrouwbaar qua reistijd en maar een klein deel van de lading heeft eigenlijk haast. Het overgrote deel van wat er aan de haven wordt gelost, kan per schip worden vervoerd. Alles wijst er op dat een logistieke hotspot hier een economische succes zou zijn.'

Havensnelweg
De A15 loopt van de Maasvlakte via Rotterdam, Gorinchem en Tiel en sluit bij Bemmel (tussen Arnhem en Nijmegen) aan op de A325. De A15 is 203 kilometer lang. De A15 is een belangrijke verbinding tussen het Rotterdamse haven- en industriegebied en het Europese achterland. De weg speelt dus een grote rol in het Europese goederenvervoer. In de haven zitten ongeveer 600 bedrijven.