Doorberekening externe kosten heeft hoogste prioriteit EU-voorzitter België

EU-voorzitter België heeft de doorberekening van de externe kosten (infrastructuur en vervuiling) van het vrachtvervoer over de weg als hoogste prioriteit gesteld. De verladersorganisatie EVO en Transport en Logistiek Nederland (TLN) vinden dat dan naar alle vervoersmodaliteiten moet worden gekeken en niet alleen naar het wegverkeer. Maar dat lijkt niet haalbaar.

Volgens directeur Kees de Vries van Koninklijke Schuttevaer gaat dat in elk geval voor de binnenvaart niet lukken. ‘De Akte van Mannheim verbiedt dat. Als ze het willen, zal er eerst aan de Akte moeten worden gesleuteld en dat zie ik er voorlopig niet van komen.

• Akte van Mannheim houdt binnenvaart buiten schot 

De Akte is het oudste verdrag tussen staten over vrij handelsverkeer, daar moet je zuinig op zijn. Het is niet voor niets dat ze er van over de hele wereld naar kijken, het is gewoon een goede afspraak tussen landen. De EU kan de Akte niet zomaar overrulen. EVO en TLN roepen al 20 jaar dat de binnenvaart ook zijn externe kosten moet gaan betalen en ik voorspel dat ze het over 20 jaar nog wel roepen.'

Zuinigst
‘Ik ben op zich niet tegen doorberekening van externe kosten', zegt De Vries. ‘De binnenvaart wint altijd van de andere modaliteiten. Wij zijn vijf keer energiezuiniger dan weg en spoor. De aanleg van infrastructuur is voor de weg relatief goedkoop, voor rail heel kostbaar en voor water iets daar tussenin. Maar al met al steken wij met kop en schouders boven weg en rail uit. We moeten wel heel goed in de gaten houden dat de doorberekening van de kosten, mocht het al doorgaan, eerlijk gaat gebeuren. Doorberekening is ook een politieke kwestie. Als het eerlijk zou gebeuren, zouden spoorwagons niet meer kunnen rijden. Je moet als binnenvaart heel alert zijn dat je geen oor wordt aangenaaid.'

Eurovignet
De zogenoemde internalisering van externe kosten werd vorig jaar al door een meerderheid van het Europees Parlement aangenomen. Het werd nog niet ingevoerd, omdat enkele lidstaten, waaronder Duitsland, tegen zijn. Een werkgroep van de Europese Commissie gaat zich nu over het voorstel buigen. Bedoeling is dat modaliteiten via het Eurovignet gaan betalen voor slijtage en schade die ze aanrichten aan infrastructuur en milieu.

De EVO vindt ook dat die heffing moet gaan gelden voor alle weggebruikers. Dus ook voor het woon-werkverkeer met personenauto's, hoofdveroorzaker van de files.
EVO en TLN pleiten er verder voor dat de opbrengsten van de milieuheffing worden gebruikt om de maatschappelijke schade die de vrachtauto veroorzaakt terug te dringen. Het geld zou bijvoorbeeld kunnen worden besteed aan wetenschappelijk onderzoek naar schonere technologieën.
Andere prioriteiten van de Belgen tijdens hun voorzitterschap zijn invoering van één Europees datasysteem voor gegevens over verkeersovertredingen en verbetering van de veiligheid van het vliegverkeer.

Buiten schot
Doorberekening van externe kosten is al jaren een thema in de Europese politiek. De Europese Commissie kwam eind 1996 al met de discussienota ‘Towards fair and efficient pricing'. Eind 1998 kwam het Witboek ‘Fair and efficient pricing in transport' uit.  De achtergrond van beide nota's is dat vervoer niet alleen tot baten, maar ook tot externe kosten leidt. Externe kosten wil zeggen dat anderen dan de direct betrokkenen bij een economische activiteit nadeel ondervinden van zo'n activiteit. In 2008 presenteerde de EU haar strategie ‘The greening of transport', waarin is weergegeven hoe de externe kosten aan het transport moeten worden doorberekend. Voor het goederenvervoer over de weg betekent dit een aanpassing van de Eurovignet-richtlijn. Andere weggebruikers, modaliteiten en economische activiteiten blijven buiten schot. Doel is het versterken van de concurrentiepositie van spoor en binnenvaart, door terugdringing van het wegvervoer. (MdV)