Verlader kan binnenvaart schoner maken met bonus

‘De binnenvaart is schoon, maar de claim dat de binnenvaart een erg schone modaliteit is klopt niet.' Dat zei EVO-directeur Dick van den Broek Humphreij in zijn openingstoespraak voor het door de EVO georganiseerde seminar voor een groenere binnenvaart. Vanaf 2012 gelden de strenge emissie-eisen van Euro VI voor het wegvervoer. Door de gestage vernieuwing van het wagenpark verliest de binnenvaartvloot dan, ook per tonkilometer, haar milieuvoorsprong op het gebied van de emissies van fijnstof en stikstofoxides.

Door Hans Heynen
Omdat de binnenvaart emissiefase CCR3 overslaat, duurt het tot 2016 voordat de binnenvaart de achterstand op het gebied van de milieunormering verkleint. Dan schakelt de binnenvaart wel in één keer door naar fase 4, wat de uitstoot van fijnstof en stikstofdioxide van nieuwe binnenvaartmotoren op vrijwel hetzelfde niveau brengt als van vrachtwagens.

• EVO juicht Akzo-bonus voor schepen met katalysator toe

• Wegvervoer ‘vergroent' sneller dan binnenvaart 

‘Omdat scheepsmotoren veel langer meegaan en vaak worden gereviseerd, lopen de emissies van de vloot echter veel langzamer terug dan die van het vrachtverkeer of de industrie', stelt luchtkwaliteitspecialist Henk Brouwer van het ministerie van VROM. ‘Om die reden wordt er in Nederland en de ons omringende landen nagedacht over een inhaalslag in de binnenvaart, zodat Nederland in 2020 beter aan de strengere emissieplafonds van de EU kan voldoen.'

Gedacht wordt over een aanpak waarbij de emissies dalen door het schoner maken van de scheepsmotoren op bestaande schepen. Daarnaast wordt gekeken of het vervangingstempo van scheepsmotoren kan worden verhoogd. Optie is aanscherping van revisieregels. Zo is het nu nog mogelijk een oude scheepsmotor te vervangen door een gereviseerde motor van ‘ongeveer' hetzelfde vermogen en type. Men zou kunnen eisen dat motoren bij uitwisseling of revisie worden uitgerust met katalysatoren en/of roetfilters. ‘Het verplicht retrofitten van bestaande motoren mag echter nooit een Nederlandse Alleingang zijn', stelde Brouwer. ‘Dat moet altijd in Europees verband gebeuren.'

Milieubonus AKZO
Een betere manier om ‘vergroening' van de binnenvaart te stimuleren is het betalen van een milieubonus op de vrachtprijs aan schepen die een NOx-katalysator met roetfilter hebben aangeschaft. Het chemieconcern Akzo betaalt binnenkort als eerste bedrijf een milieubonus op de normale vrachtprijs aan vijf binnenvaartschepen die, met een langjarig contract op zak, voor Akzo zout gaan vervoeren van Delfzijl naar de elektrolysefabriek in Rotterdam, waar chloor wordt gemaakt.

Die toezegging, plus een flinke subsidie van VROM, maakte het mogelijk de financiering rond te krijgen voor de aanschaf van de ureumkatalysatoren en roetfilters. De vijf schepen moeten in september 2010 zijn aangepast. De door VROM verstrekte subsidie dekt 75% van de investering. De milieubonus van Akzo dekt de financiering van het overige 25% af en de kosten van het voor de katalysatoren benodigde ureum. De NOx-uitstoot daalt na de ‘retrofit' met 78%, die van fijnstof met 98%.

Akzo vindt vermindering van de milieudruk steeds belangrijker', stelde directeur technologie Jos Keurentjes van Akzo. ‘Het is een nieuw concurrentie-element geworden. Wij voeren al enkele jaren een politiek die erop is gericht de emissies van ons bedrijf zo klein mogelijk te maken. Ook andere bedrijven, waaronder DSM, voeren zo'n milieupolitiek. Je ziet ook bij grote beleggingsinstituten een ommekeer in het denken. Zij hebben duurzaamheidsadviseurs in dienst en hebben een duurzaamheidsbeleid ontwikkeld voor hun investeerders. Bij het zakendoen merk je dat. We onderhandelen niet meer alleen over de prijs, maar ook over de ecologische voetafdruk. Extra groen vervoer wordt daarmee een belangrijk concurrentieargument. Groene schepen vinden straks makkelijker werk dan grijze schepen.'

Keurentjes gaat ervan uit dat er de komende jaren een ander prijskaartje komt te hangen aan de uitstoot van CO2 en ander schadelijke stoffen. ‘De huidige CO2-prijs is geen afspiegeling van wat er allemaal achter zit. Een concrete prijs kun je echter alleen op wereldschaal afspreken. Wanneer je het alleen in Nederland of Europa doet, gaat men elders vies produceren.'

 

Meer verladers willen milieubonus betalen

DORDRECHT
Het projectbureau IOD adviseerde bij het tot stand komen van de deal met Akzo rond de milieubonus en de aanschaf van de retrofit-installaties. ‘We zijn met meer partijen in gesprek over een vergelijkbaar contract', zegt directeur Dominique Bronzwaer van IOD.

Namen kan hij echter nog niet noemen. Maar als deze contracten rondkomen is de VERS subsidiepot waarmee de aanschaf van de retrofitinstallaties grotendeels wordt betaald waarschijnlijk grotendeels leeg. En het ziet er niet naar uit dat er nieuwe subsidie komt. Momenteel zit er nog 800.000 euro in de pot.

Volgens Bronzwaer kost een SCR-katalysator minimaal 50.000 euro. Daar komt ongeveer eenzelfde bedrag bij voor de inbouw. Een roetfilter kost eveneens minimaal 50.000 euro. Wie een SCR-katalysator aanschaft krijgt bovendien te maken met de kosten van het verbruik van ureum (AddBlue), dat ongeveer 20 cent per liter kost. Volgens Bronzwaer moet je rekenen op een verbruik van enkele euro's per uur.

De door Europa maximaal toegestane subsidie op een katalysator bedraagt 40% van de aanschafprijs. Door ook een exploitatiesubsidie toe te kennen voor het onderhoud en het verbruik van het ureum over de eerste vijf jaar, wordt het subsidiebedrag een stuk hoger dan deze 40%.

Het met subsidie bouwen van retrofitinstallaties levert volgens Henk Brouwer van VROM de benodigde praktijkervaring op om in de toekomst betere systemen te ontwikkelen. Brouwer wil een website openen waarop de negatieve en positieve ervaringen komen te staan die schippers opdoen met de installaties. Schippers die een retrofitinstallatie willen aanschaffen kunnen zich dan op deze site oriënteren. EVO binnenvaartspecialist Rink-Jan Slotema vindt dat een goed idee. Dat Akzo bovenwettelijke milieumaatregelen steunt door langjarige contracten aan te gaan en extra te willen betalen voor het vervoer, is volgens Slotema een goede ontwikkeling. Het toont bovendien aan dat verladers verder kijken dan de prijs per ton. (HH)

 

Binnenvaartsector heeft goede uitgangspositie

ZOETERMEER
Volgens onderzoeker Eelco den Boer van het in transport en milieu gespecialiseerde adviesbureau CE Delft, heeft de binnenvaart op milieugebied een goede uitgangspositie ten opzichte van andere vervoersmodaliteiten.

‘Een CO2-reductie van 80% tot 90% wordt in 2050 noodzakelijk geacht. Dat maakt de binnenvaart, met zijn lage CO2-uitstoot een interessante vervoersmodaliteit.'
Op het gebied van luchtkwaliteit, de uitstoot van NOx, SOx en fijnstof is de binnenvaart nu echter niet of nauwelijks schoner dan weg- en spoorvervoer. ‘Schepen met een CCR2-gecertificeerde motor zijn ook niet echt schoon. De aanscherping van de emissieregels zal hierin pas vanaf 2016 verbetering brengen.

‘De binnenvaart levert een behoorlijke bijdrage aan de NOx-uitstoot langs de vaarwegen. We hebben onlangs berekend wat het effect is van plaatsing van SCR-katalysatoren en roetfilters op binnenschepen, Dan maak je een enorme sprong vooruit. De uitstoot van een schip is dan vergelijkbaar met die van de elektrische trein.

De CO2-uitstoot van binnenvaartschepen is per tonkilometer nog altijd wel een stuk lager dan die van een vrachtwagen. Op dat gebied komt een binnenvaartschip van 5000 ton zelfs in de buurt van de CO2-uitstoot van een elektrische trein. ‘Bij het berekenen van de uitstoot van elektrische goederentreinen gaan we uit van de emissies die de opwekking van de benodigde elektriciteit in energiecentrales kost. Omdat die zeer goede uitlaatgassenreinigers hebben is de uitstoot van NOx en fijnstof zeer laag.'

Bij haar emissieberekeningen houdt CE Delft rekening met omrij- en omvaarfactoren. ‘Een schip of trein legt vaak een langere afstand af dan het wegvervoer. Dat verwerken we in de cijfers. Daarnaast speelt de gemiddelde beladingsgraad een rol bij de berekening van emissies per tonkilometer.' Schepen kunnen hun milieuprestatie dus verbetereren door minder leeg te varen. (HH)