Tooluka verlegt vaargebied 140 graden

Eef Willems vertrok 1 mei met haar jacht Tooluka (14,15 meter, staal, spitsgat) voor een dertigdaagse tocht van circa 3000 mijl naar Groenland. Daar maakt ze dit seizoen vier reizen van drie weken en bereikt ze een maximale breedte van 73 graden Noord. Bijzondere reizen met een opvallende vrouw.

Door Sander Klos
Willems werd opgeleid op de zeilschool in Andel en werkte medio jaren tachtig een jaar bij Krekt oer 't Wetter in Uitwellingerga. ‘Ik was 23 en ontzettend serieus. Deed een man-over-boordmanoeuvre niet met een boeitje, maar met een lucifer, omdat dat realistischer was. Veel daarvan heb ik in de bruine zeilvaart afgeleerd, want daar hoef je niet aan te komen met: ‘Dat is geen touwtje, maar...'.

• Eef Willems van Antarctica naar Groenland

• ‘Kakkerlakken op Eilean' 

Bij Krekt kon ze niet genoeg zeezeilen, want haar nieuwe horizon lag inmiddels buitengaats. Ze had in 1985 op de Lutgerdina van Watersport met Gehandicapten (nu Nebas) wad-ervaring opgedaan. ‘Spannend; droogvallen en 's nachts doorvaren.'

Het jaar daarop maakte ze een Atlantische oversteek met de Great Britain II, in 1973 Whitbread-winnaar.  ‘Zo zat ik als 23-jarige in de Carib.' En onderweg stak ze veel op over astronavigatie.
Ze had geen geld om terug te vliegen en stuitte op de Eilean, een in slechte staat verkerend Fife-ontwerp. ‘Ik bood aan te helpen met de restauratie in ruil voor eten en een slaapplek. Ik zie nog de kakkerlakken in de pannen. Ik heb er een maand gewerkt en ben nadien altijd naar haar op zoek geweest. En geloof het of niet: in februari stond ze in De Spiegel onder de titel: Vergeten moeraswrak weer juweel.'

Papieren halen
Ze schipperde op de Groninger tjalk Ontmoeting en voer op de Waecksaemheit en na nog een vol seizoen op de klipper De tijd sal 't leeren vanuit Kampen en de Eendracht vanuit Lemmer, besloot ze in 1989 haar papieren te halen aan de Enkhuizer Zeevaartschool. ‘Ik had mazzel, want het eerste jaar zat vol en omdat wij enige ervaring hadden, mochten we in het tweede jaar beginnen.' Ze haalde dat jaar Kleine en Grote Zeilvaart en ook KHV plus aanvulling.

In 1990 voer ze enkele maanden op de Confiance en plakte daar enkele maanden vrachtvaart bij rederij Zevenster achteraan. ‘Eerst als kok/matroos en later als stuurman. Met alle mogelijke ladingen naar Marokko, Biskaje, Engeland en Portugal. Heel leuk, want puur varen.'
Vervolgens gaf ze les op de Enkhuizer Zeevaartschool. ‘Eerst instrumenten, meteo en praktische navigatie. Het jaar daarvoor mochten Jos Scholten en ik als beste geslaagden een schippersopleiding volgen op de Noorse dwarsgetuigde Sørlandet. Richard Tefsen deed ook mee die vier weken. Met zeven cursisten alleen maar manoeuvreren, ontzettend intensief.'
Nederland had nog geen dwarsgetuigde zeilschepen, maar in 1994 deed de bark Europa haar intrede en weldra volgden er meer.

Om de zuid
Ze overwoog in 1992 serieus om in de koopvaardij te blijven, maar koos toch voor de Banjaard van Gerrit van der Veer en gaf de overige maanden les.
Het jaar daarop nodigde een metgezel van de oversteek met de Great Britain II haar uit voor een reis naar Antarctica. In Ushuaia en maakte ze kennis met Jérôme Poncet, die met zijn jacht Damien II sinds 1973 in die koude wateren voer. ‘Hij zocht een schipper en wilde mij.'

Ze voer twee seizoenen met Poncet en spoorde voor hem zijn volgende schip op: de Golden Fleece, een motorsailer van twintig meter met een Caterpillar van 230 pk.
Kort daarna werd ze vanwege haar Antarcticakennis gevraagd voor de driemastschoener Oosterschelde, die bezig was aan een wereldreis. Dick van Andel had haar pas vanaf Ushuaia nodig, maar zij bedong dat ze de Pacific-oversteek vanaf Nieuw-Zeeland mocht meemaken. Nederlandse zeilschepen waren vanaf dat moment regelmatige gasten op hoge zuiderbreedten, want Antarctica bleek een geliefd reisdoel.
In 1998 keerde ze er terug met de Meander van Gerrit van der Veer. ‘Ze was superzeewaardig en had een oude MaK, die je op stand moest tornen en dan op lucht starten.' Het was een project van afgesproken beperkte duur en na een millenniumreis voer Van der Veer haar in 2000 terug naar Nederland.

Op eigen kiel
Ze voer nog op de Astrid, de Stad Amsterdam en de Europa, maar in 2002 begon het ‘te jeuken'. ‘Ik kende het jacht Tooluka (aboriginal voor de Cape Barren-gans uit Zuid-Australië) uit Ushuaia en ze lag in Zuid-Afrika te koop. Ik wilde een klein schip, zodat ik de bank niet achter me aan had. Het eerste jaar had ik door te weinig voorbereiding een te lage omzet en voer ik in de zomer nog op de Stad Amsterdam, maar na dat jaar zat ik altijd vol met vijf à zes reizen. Een reis is nooit korter dan drie weken. Begin je aan een vakantie van twee weken, dan is het eind al bijna weer in zicht. Maar die extra week maakt je vakantie eindeloos.'

Vlak voor kerst 2008 vertrokken zij en haar zieke man Ken Murray vanuit Ushuaia naar Groenland en voeren daar van juni tot augustus. Murray overleed daar 25 augustus aan kanker. ‘Ik ga gewoon door, maar het is niet hetzelfde.'